Rutte tijdens het debat.
Rutte tijdens het debat. © ANP

Nog nooit had Rutte het zo makkelijk bij een debat over het regeerakkoord

Rutte III is een kwetsbaar kabinet, maar na het eerste grote debat groeit het zelfvertrouwen. Premier Rutte weet zich beschermd door ex-rivalen; de oppositie mist slagkracht. Alleen de afschaffing van de dividendbelasting blijft vragen oproepen.

Ze bleven keurig zitten, urenlang. Sybrand Buma, Alexander Pechtold, Gert-Jan Segers. In het verleden stoven ze bij iedere gelegenheid naar voren om de premier onder vuur te nemen; de afgelopen twee dagen grepen ze vooral naar de microfoon om complimentjes uit te delen.

De tegenstand is geslonken

Het linkse pact kwam vooral op stoom bij het verzet tegen de afschaffing van de dividendbelasting

Een kabinet met vier coalitiepartijen en een minieme meerderheid is een ongewis avontuur, maar bij het debat over de regeringsverklaring van Rutte III kwam er ook een voordeel aan het licht: de tegenstand is geslonken. Drie behendige oppositieleiders stutten nu de premier; de nieuwkomers kunnen de leemte nog niet vullen.

Alleen de linkse partijen, GroenLinks, SP en PvdA, wisten de premier enigszins in het nauw te brengen. Geheel in strijd met de traditie van gesneefde linkse samenwerking trokken Jesse Klaver, Emile Roemer en Lodewijk Asscher dit keer wel samen op. 'Een van de eerste prestaties van dit kabinet', concludeerde ChristenUnie-leider Segers licht spottend.

Het linkse pact kwam vooral op stoom bij het verzet tegen de afschaffing van de dividendbelasting, een maatregel die 1,4 miljard kost en in geen enkel verkiezingsprogramma stond. Rutte III hoopt dat meer internationale bedrijven zich nu in Nederland vestigen, maar harde feiten ontbreken. Het Centraal Planbureau (CPB) kan niet berekenen of het banen oplevert, veel steun van economen is er evenmin.

Sociaal-economische thema's

De linkse partijen stelden na afloop tevreden vast dat zij de richting van het debat hadden bepaald

De premier beriep zich tijdens het debat op vage signalen vanuit het bedrijfsleven en zijn eigen inschatting van het internationale krachtenveld. 'Als je alleen mag besturen als planbureau a, b, of c het doorrekent, kunnen we hier net zo goed een computer neerzetten', mopperde Rutte na de onophoudelijke stroom verzoeken om een betere onderbouwing.

De linkse partijen stelden na afloop tevreden vast dat zij de richting van het debat hadden bepaald. Sociaal-economische thema's domineerden: de dividendbelasting, de arbeidsgehandicapten, de btw, de klimaatmaatregelen en de wijkverplegers. Op dat laatste punt wist Asscher zelfs een kleine toezegging lost te peuteren. Een door het CPB ingecalculeerde bezuiniging van 100 miljoen zal er in de praktijk niet komen.

Maar was de linkse oppositie nou zo sterk, of was rechts zo zwak? Rutte zou in het verleden onder vuur zijn genomen door Buma en Pechtold voor politiek explosieve maatregelen als de inperking van de hypotheekrenteaftrek, de aflosboete en het 'potverteren' door het oplopende structurele begrotingstekort. En nu? Niets. Binnen enkele minuten raasde Rutte door dossiers die hem in het ancien regime tot bloedens toe hadden verwond.

Amper weerwoord

Rutte III gaat een hard immigratie- en asielbeleid voeren, maar weerwoord kwam er amper

Geert Wilders, de nieuwe oppositieleider op rechts, bleef zijn eigen wedstrijd spelen. Hij richtte zich op de dubbele paspoorten van twee bewindslieden en de 'islamisering'. De nieuwe hoop op rechts, Thierry Baudet van Forum voor Democratie, klampte zich ietwat onwennig vast aan een beperkt repertoire van Nexit en referenda. De rechtse economische agenda bleef in nevelen gehuld; financiële thema's zijn vooralsnog niet Baudets kracht.

Ook op andere terreinen bleef het stil waar het ooit heeft geknetterd in de Kamer. Rutte III gaat een hard immigratie- en asielbeleid voeren, maar weerwoord kwam er amper. GroenLinks-leider Klaver kon vroeger in de oppositie rekenen op de steun van Pechtold en Segers, maar nu stond hij alleen. De linkse bondgenoten Roemer en Asscher keken van een afstandje toe - het immigratiedebat splijt bij SP en PvdA vooral de eigen achterban.

Resultaat: nog nooit had Rutte het zo makkelijk bij een debat over de regeringsverklaring. De premier concludeerde na afloop dan ook monter: 'Het is me bevallen.'


Hoe goed ken jij Rutte III?

Met het nieuwe kabinet treden nieuwe politici aan en krijgen bekende gezichten andere rollen. Doe onze quiz en test je kennis van het kabinet-Rutte III.

Tijdens de eerste dag van het debat kreeg vooral D66-voorman Alexander Pechtold het zwaar te verduren van de linkse oppositie. Coalitiepartners Klaas Dijkhoff (VVD), Sybrand Buma (CDA) en Gert-Jan Segers (CU) weren zich kranig. (+)