©

Nergens was iets van urgentie te merken in de regeringsverklaring

Een gewoon kabinet, zei Rutte. Dat zei ooit ook Kok en we weten hoe het afliep.

Voor de kijkers thuis waren die twee dagen debat over de regeringsverklaring beslist te veel gevraagd. Het belangrijkste debat van de komende jaren, zei GroenLinks-leider Klaver. Hier hebben we zeven maanden op gewacht, zei Kamervoorzitter Arib. Maar op deze manier kan het echt niet meer. Dertien partijen telt de Kamer nu, allemaal moesten ze hun halfuurtje vullen. En vooral eindeloos interrumperen, hoe kleiner hoe vaker. Thieme over varkens, Kuzu over discriminatie, ouderenpartij over ouderen, Wilders over islam, Baudet over Europa. Allemaal onderwerp-eenpitters. Om elf uur woensdagavond zei Van der Staaij van de SGP dat hij zijn bijdrage in tien tweets had samengevat. Hij begreep de tijdgeest.

Een halfjaar formeren en een meerderheid van één hebben tot gevolg dat de luiken zijn dichtgeschoven

Zoniet de minister-president. Mark Rutte beheerste als gebruikelijk de situatie. Na een rechts kabinet en een links kabinet, is slangenmens Rutte erin geslaagd liberaal, vrijzinnig en christelijk te verzoenen. Maar nergens in de regeringsverklaring was iets van de urgentie te merken die je zou verwachten bij het noodgebouw van 76 zetels dat in een halfjaar is opgetrokken. Een gewoon kabinet, zei Rutte. Dat zei ooit bij de presentatie van Paars ook Wim Kok. We weten hoe het afliep. Jaren later struikelde het CDA naar dertien zetels en zopas de PvdA naar negen. Ik zou niet weten waarom het nu niet de beurt aan de VVD zou zijn. 76 schamele zetels voor het algemeen belang. Nog even en de one-issue-pitters hebben de meerderheid.

In de Kamer was het recht zo die gaat. Een kabinet met een duidelijke richting, zei VVD-nieuwe man Dijkhoff: het land beter maken. Sjonge. De enige die iets trachtte te zeggen over het onbehagen in de samenleving was CDA-leider Buma. Nederland is meer dan een polder met zeventien miljoen passanten, zei hij. Je thuis voelen, je veilig voelen, daar gaat het om. Maar Buma is omstreden, ook in zijn eigen partij, en behalve dat Wilhelmus vond ik van zijn pogingen om vorm te geven aan 'een idee van Nederland' in het regeerakkoord weinig terug.

Ik denk dat klimaat het enige is waarop de coalitievrienden elkaar konden vinden

Het omgekeerde lijkt wel het geval. Een halfjaar formeren en een meerderheid van één hebben tot gevolg dat de luiken zijn dichtgeschoven. Niets aan de hand, ook al gaan de golven in heel Europa hoog. De tegenstelling in de Kamer die de premier erop nahoudt, is die tussen partijen die hun best doen, en de anderen die met verantwoordelijkheidsvakantie zijn. Rechts is het pure pragmatiek, links speelt vlekkeloos zijn rol in dit probleemloze toneel door ouderwets op de sociale economie te hameren. Honderd miljoen erbij voor de wijkverpleging en de multinationals hebben het gedaan.

Je zou een gedachte willen over hoe het land er over een jaar of wat bijligt, in dit belangrijkste debat van de komende jaren. Het enige onderwerp met een uitzicht voorbij de hoek was klimaat. Niet toevallig. Ik denk dat klimaat het enige is waarop de coalitievrienden elkaar konden vinden. Duurzaamheid is het hart van het regeringsbeleid, zei Buma. Voor de VVD is klimaat tegenwoordig een businesscase, voor de ChristenUnie onderdeel van Gods schepping. Die twee uitgangspunten gaan goed samen, zeker met een flinke zak subsidie.

Maar de inrichting van het land, om een dwarsstraat te noemen? Begin deze week maakte het CBS bekend dat er dit jaar weer honderdduizend inwoners bijkomen, vooral door immigratie. Waar is de bevolkingspolitiek, twitterde demograaf Jan Latten. Bouwen bouwen bouwen, was een van de punten op het velletje voornemens van de verenigde linkse oppositie. Hoge immigratie, lekker veel bouwen, maar ook grutto's in de wei en economische groei. Zowel bij de oppositie als bij de regeringspartijen schijnt het allemaal tegelijk te kunnen. Have your cake and eat it. Ik ben in elk geval nergens tegengekomen dat het land tegen grenzen aanloopt.

Je veilig voelen, je thuis voelen. Daar draait het inderdaad om. Ook Europa kwam er bekaaid af, terwijl veel van het onbehagen direct met de Unie te maken heeft. Van buiten komt weinig goeds en tegelijk blijft de Europese toekomst in nevel gehuld. Als het aan mij ligt, zou het begrip ever closer union worden afgeschaft, dat zoveel onrust veroorzaakt. Ogenschijnlijk is het regeerakkoord kritisch over de EU, maar wie goed leest, ziet steun voor allerlei nieuwe integratiebesluiten. D66-leider Pechtold was over dit deel van het regeerakkoord dan ook tevreden.

Laatst hadden we een interview met PvdA-voorzitter Spekman in de krant. Wat had de partij verkeerd gedaan dat ze zo verschrikkelijk is gestraft, luidde de vraag. Spekman dacht dat het vooral de versnelde doorvoering van de verhoging van de pensioenleeftijd was geweest. Dat hadden de kiezers als verraad gevoeld. Zo'n addertje zit er dit keer weer in. Van der Staaij van de SGP wees erop in zijn tien tweets. Jojo-beleid, noemde hij het.

Er moet een klimaatwet komen om tegen te gaan dat de politiek alle kanten op zwalkt. Dat is voor de bedrijven en heet een berekenbare overheid. Het jojo-beleid is voor de burgers. Er was al een kleine opstand gaande vanwege de aflosboete, onder de mensen die hun hypotheek hebben afbetaald. Nu komt daar de versnelde daling van de hypotheekrenteaftrek bij. En niet te vergeten de verhoging van het lage btw-tarief van 6 naar 9 procent. Niet voorspeld en niet voorzien. Rutte herhaalt steeds dat die btw-verhoging elders wordt gecompenseerd. Ik zou bijna zeggen: wat denk je er zelf van Mark? Voor minder zijn heuse revoluties uitgebroken.

Martin Sommer is politiek commentator van de Volkskrant