Veteranen tijdens het Bevrijdingsdefile.
Veteranen tijdens het Bevrijdingsdefile. © ANP

Nederlandse veteranen gaan 'partydrug' mdma testen tegen trauma's

Nederlandse veteranen gaan dit jaar meedoen aan een internationaal onderzoek naar mdma, de werkzame stof in de partydrug xtc, als medicijn tegen trauma's. Eerdere studies suggereren dat de drug, in combinatie met psychotherapie, 70 à 80 procent van de patiënten met ernstige trauma's geneest.

Mdma gaat nu de derde en laatste onderzoeksfase in die nodig is om goedgekeurd te kunnen worden als medicijn in de VS en mogelijk ook in Europa. Niet eerder maakte een psychedelisch middel zo veel kans om een psychiatrisch medicijn te worden. De nood is vooral hoog in de VS, met 870 duizend getraumatiseerde veteranen. De farmaceutische industrie heeft geen enkel nieuw middel op de ontwerptafel of in de pijplijn zitten om hen te helpen.

De onderzoeksresultaten met mdma tot nu toe zijn zo mooi, misschien wel te mooi om waar te zijn

Eric Vermetten

Verwerkingsproces

De medicinale dosis mdma is maximaal eenderde van wat in het partycircuit wordt gebruikt. De patiënt krijgt geen hallucinaties of psychedelische ervaringen. Door de mdma kan de patiënt zonder angst en paniek terugblikken op wat hem is overkomen. Daarna kan het verwerkingsproces beginnen.

In Nederland haakt de Arq Psychotrauma Expert Groep, waar het landelijk traumainstituut Centrum '45 onderdeel van is, aan bij het Amerikaanse onderzoek. 'De onderzoeksresultaten met mdma tot nu toe zijn zo mooi, misschien wel te mooi om waar te zijn', zegt Eric Vermetten, werkzaam bij Arq, tevens bijzonder hoogleraar psychotraumatologie bij de universiteit van Leiden/LUMC en hoofd van het onderzoekscentrum van de militaire geestelijke gezondheidszorg van defensie. 'Dat willen we graag uitvinden. In een van de studies genas 83 procent. In andere experimenten: driekwart. Er was geen terugval. Genezen is in mijn vak moeilijk.' De studies met mdma zijn niet groot, maar de onderzoeksopzet voldoet volgens Vermetten wel aan 'de gouden standaard'.

Herbeleving

Er staan in de VS vierduizend psychotherapeuten op de wachtlijst om getraind te worden in de nieuwe behandelwijze. Ook veteranen met posttraumatische-stressstoornis - bij wie andere therapieën faalden - werken graag aan de studies mee. Tijdens een training in de VS zag Vermetten video's van veteranen die werden behandeld. Ze openden zijn ogen, zegt hij. 'Een veteraan herbeleefde het moment waarop hij in zijn rupsvoertuig onder vuur werd genomen en zijn buddy naast hem levend verbrandde. De angst voor de herbeleving is zo groot dat veel veteranen niet in therapie gaan. Maar met mdma blijft de patiënt rustig, zodat wat er gebeurd is bespreekbaar wordt en het verwerkingsproces een kans krijgt.'

Gevaren

Geestverruimende middelen als mdma zijn verboden. Het gebruik ervan is niet zonder gevaar. Dat maakt het lastig om ze als medicijn geregistreerd te krijgen. Bovendien subsidieert de Amerikaanse overheid geen onderzoek naar de potentiële geneeskracht van verboden drugs. De VS kennen echter een krachtige lobby-organisatie die geld bij elkaar sprokkelt voor deze studies, de Multidisciplinairy Association for Psychedelic Studies.

Aan de laatste fase van de studie zullen ruim tweehonderd Amerikanen en 30 à 40 Europeanen meedoen. Volgens Vermetten kijken de medicijnautoriteiten van Amerika en Europa, de FDA en de EMA, over de schouders van de onderzoekers mee. 'Als de positieve resultaten zich herhalen, kan mdma in combinatie met psychotherapie in 2021 een erkend medicijn zijn.'

Interessante studie

Mensen lezen erover in de krant, voor je het weet gaan ze zelf experimenteren

Robert van de Graaf

Agnes van Minnen, bijzonder hoogleraar angstregulatie en behandeling van angststoornissen aan de Radboud Universiteit, vindt het een interessante studie. Wel vindt ze de psychotherapie waarmee mdma in de Amerikaanse studies wordt gecombineerd, niet precies genoeg omschreven. Dat mdma binnen vijf jaar op de markt zou kunnen komen als medicijn vindt ze te optimistisch.

Verslavingsarts Robert van de Graaf hoopt dat psychiaters die met psychoactieve stoffen gaan werken bijgeschoold worden. 'Anders is het riskant. Het is sowieso niet zonder gevaren. Mensen lezen erover in de krant, voor je het weet gaan ze zelf experimenteren. Terwijl mdma op zich natuurlijk niet geneest.'