Afzetting bij de plaats delict.
Afzetting bij de plaats delict. © ANP

Nederlands-Iraanse activist doodgeschoten in Den Haag: 'De vingers wijzen naar Iran'

De Nederlands-Iraanse man die gistermiddag is vermoord op straat in Den Haag was een Arabische activist. Het gaat om Ahmad Mola Nissi (52), de president van een door Iran gekwalificeerde terroristische organisatie.

Mola was president van de Arab Struggle Movement for the Liberation of Ahwaz (ASMLA, zie kader), een separatistische beweging die tot doel heeft het olierijke Khoezestan af te scheiden van Iran. In 2006 ontvluchtte hij zijn thuisland met zijn gezin en kwam via Syrië in Den Haag terecht, waar hij de Nederlandse identiteit verkreeg.

Gistermiddag werd Mola neergeschoten in de Jan van Riebeekstraat in het keurige Bezuidenhout. Politie en hulpdiensten probeerden hem tevergeefs te reanimeren. Een man die zich verdacht gedroeg bij de politie-afzetting is opgepakt. Het is niet bekend of hij iets te maken heeft met de moord. De politie heeft de identiteit van het slachtoffer bevestigd, maar doet verder geen uitspraken.

Een aantal jaar geleden is Mola naar het Internationaal Strafhof gestapt met een verzoek om bescherming

De leden van de ASMLA behoren tot de Ahwazi, een Arabische minderheid in het voornamelijk uit sjiieten bestaande Perzische Iran. De Ahwazi voelen zich al decennialang gediscrimineerd. Ze maken geen aanspraak op overheidsbanen en er wordt nauwelijks in de regio geïnvesteerd. De in 1999 opgerichte ASMLA protesteert hiertegen door bomaanslagen uit te voeren op overheidsgebouwen en oliepijpleidingen. Tientallen mensen zijn daarbij om het leven gekomen. Op politieke activiteiten voor de ASMLA staat in Iran de doodstraf.

Ook Mola voelde zich onveilig. Hij is meermaals bedreigd, vertelt zijn dochter, en heeft een keer aangifte gedaan. Een aantal jaar geleden is hij naar het Internationaal Strafhof gestapt met een verzoek om bescherming. Iran zou Interpol hebben gevraagd om de uitlevering van Mola, die onder Iraniërs wereldwijd bekendheid genoot.

'De vingers wijzen naar Iran'

Iran probeert steeds meer onderdeel te worden van de internationale gemeenschap. Dan zou dit een vreemde zet zijn

Peyman Jafari, Iran-expert van de UvA

In een reactie op de moord schrijft de ASMLA op zijn website dat 'de vingers naar Iran wijzen', maar Iran-expert Peyman Jafari, verbonden aan de Universiteit van Amsterdam, vindt dit twijfelachtig. 'Het is mogelijk, maar het zou mij verbazen. Iran probeert steeds meer onderdeel te worden van de internationale gemeenschap. Dan zou dit een vreemde zet zijn.'

Hij omschrijft de ASMLA als 'een radicale en versplinterde beweging die onderdeel is van de geopolitieke strijd in de regio'. 'Het ontvangt politieke en financiële steun van Saoedi-Arabië. Dat maakt in Teheran veel los: zij zien leden als marionetten van Saoedi-Arabië, die het Iraanse regime omver willen werpen.' Dat beeld is niet terecht, zegt de dochter van Mola. 'Er is geen financiële ondersteuning geweest.'

Volgens de in Nederland woonachtige achterneef van Mola, Qasem Naissy (36), was hij 'alleen maar bezig met politiek, conferenties en demonstraties.' Later deze week zal de Ahwazi-gemeenschap - die in Nederland uit meer dan vijfhonderd leden bestaat - bijeenkomen in Den Haag om Mola te herdenken.

De strijd om Khoezestan

De vijandige verhouding tussen Iran en de zuidwestelijke regio Khoezestan, die in 1925 door de republiek werd ingelijfd, gaat lang terug. Na de val van de sjah in 1979 werden honderden Ahwazi, de minderheid waartoe leden van de ASMLA behoren, doodgeschoten omdat zij de revolutie zouden aangrijpen om autonomie af te dwingen. Veel Ahwazi zijn uitgeweken naar Irak, Syrië of de Golfstaten waar ze een vrijer leefklimaat ervaren. Hoewel de meeste Ahwazi sjiieten zijn, sympathiseren sommigen met soennitische strijders die tegen de door Iran gesteunde Syrische president Bashar al-Assad vechten.

De ASMLA is niet de enige beweging die strijdt voor onafhankelijkheid van Khoezestan. Ook de Ahwaz Liberation Organization is een bekende naam op dit gebied. De Nederlands-Iraanse Abdullah al Mansouri was hier voorzitter van. Hij keerde in 2014 terug naar Nederland, na acht jaar cel. In Nederland gold hij als mensenrechtenactivist, voor Iran was hij een terrorist.