Een fietser gebruikt zijn mobiele telefoon op de fiets op het Nijmeegse Keizer Karelplein. Whatsappen of internetten op de fiets leidt tot tientallen ongelukken per jaar.
Een fietser gebruikt zijn mobiele telefoon op de fiets op het Nijmeegse Keizer Karelplein. Whatsappen of internetten op de fiets leidt tot tientallen ongelukken per jaar. © ANP

Kabinet wil appen op de fiets verbieden, maar is dat wel te handhaven?

En het is nog de vraag of een dergelijk verbod wel zin heeft

Appen op de fiets wordt verboden. Wat haar voorganger Melanie Schulz van Haegen vorig jaar al aankondigde, wordt nu door minister Cora van Nieuwenhuizen (Infrastructuur en Waterstaat) voortgezet: in verkeerswetgeving wordt vastgelegd dat fietsers die bezig zijn met hun telefoon een strafbaar feit begaan.

Van Nieuwenhuizen schrijft dit in een brief aan de Tweede Kamer waarin ze een aantal initiatieven aankondigt om de verkeersveiligheid te vergroten. Dit omdat na jaren van daling het aantal verkeersslachtoffers weer toeneemt. Om een in juridisch opzicht 'robuuste' oplossing te vinden voor het aanpakken van appen op de fiets, gaat het ministerie in overleg met adviesorgaan de Raad van State.

Een appverbod voor fietsers, zoals dat nu al geldt voor automobilisten, gaat op zijn vroegst in 2019 in. Volgend jaar zomer lanceert het ministerie, samen met organisaties als Veilig Verkeer Nederland en Team Alert, een grote campagne om het gevaar van smartphonegebruik in het verkeer nog eens dringend onder de aandacht te brengen.

Draagvlak

Volgens Van Nieuwenhuizen is er in Nederland een groot draagvlak voor een appverbod voor fietsers. Op verzoek van het ministerie peilde onderzoeksbureau SAMR begin dit jaar hoe Nederlanders tegen zo'n verbod aankijken en daaruit kwam naar voren dat 71 procent er voorstander van is. Onder 55-plussers vindt 90 procent ieder telefoongebruik op de fiets 'onacceptabel'.

Hoe het ministerie denkt een verbod te gaan handhaven is nog onduidelijk. Veel verkeersorganisaties juichen een verbod toe, maar erkennen dat handhaving een moeilijk punt wordt. 'We zijn heel blij dat de minister dit doorzet', zegt een woordvoerster van Veilig Verkeer Nederland. 'Maar dan verplicht je jezelf wel de handhaving goed op peil te hebben.'

De Fietsersbond plaatst ook kanttekeningen bij de handhaving. De bond is niet tegen een verbod maar denkt dat technologie een grotere bijdrage kan leveren aan de vergroting van de verkeersveiligheid. Zoals het inbouwen van een mobiliteitsmodus in mobiele telefoons waardoor een verkeersdeelnemer, als hij of zij zich sneller beweegt dan een voetganger, tijdelijk geen gebruik kan maken van een telefoon.

Meerdere Europese landen hebben al een appverbod voor fietsers ingesteld. De ervaringen in een land als Denemarken leren dat het verbod snel tot een papieren tijger kan verworden. In dat land wordt er amper op gehandhaafd.

Twee procent

Eerder deze maand drong de Tweede Kamer aan dat appen door automobilisten voortaan zwaarder moet worden bestraft

In haar brief aan de Tweede Kamer erkent Van Nieuwenhuizen dat er nog geen sluitend onderzoek is waaruit de conclusie kan worden getrokken dat appen op de fiets fors bijdraagt aan de verkeersonveiligheid.

VeiligheidNL stelde op verzoek van het ministerie onderzoek in bij fietsers die na ongevallen op de spoedeisende hulp bij ziekenhuizen belandden. Met de kanttekening dat de uitkomsten van dat onderzoek gebaseerd zijn op verklaringen van fietsers zelf,  kwam daaruit naar voren dat in nog geen twee procent van de gevallen appen op de fiets bijdroeg aan het ongeval.

Eerder deze maand drong de Tweede Kamer aan dat appen door automobilisten voortaan zwaarder moet worden bestraft dan alleen met een boete. Hoewel de handhaving van een appverbod voor automobilisten is geïntensiveerd en steeds meer boetes worden uitgeschreven, blijkt het voor justitie keer op keer moeilijk om 'roekeloos rijgedrag' te bewijzen.


Discussie over appen in het verkeer

De 13-jarige Tommy-Boy stierf in 2015 omdat hij op zijn telefoon keek terwijl hij op de fiets zat. De auto zag hij nooit aankomen. Sinds de dood van zijn zoon strijdt Michael Kulkens tegen telefoons in het verkeer. Lees zijn verhaal hier terug. (+)

Elma Drayer heeft nooit begrepen waarom
handmatig bellen achter het stuur wel is verboden en je schermpje bepotelen nog altijd niet. 'Nooit begrepen ook waarom de boven ons gestelden volhielden dat een totaalverbod op smartphonegebruik geen zin heeft - met het kulargument dat zulks niet te handhaven valt. En al helemaal nooit begrepen waarom duffe reclamespotjes ('Onderweg ben ik offline') het enige antwoord bleven op deze moderne plaag.'

Dat een individuele fietser potentieel dodelijke risico's mag lopen is onderdeel van onze vrijheid, schreef een lezer van de Volkskrant. 'Er zijn vele voorbeelden te noemen van gedrag dat wij uit zelfbescherming beter kunnen laten. Met gelijksoortige zelfdestructieve houding reist bijvoorbeeld half Nederland jaarlijks af naar de wintersport.' Deze en andere lezersbrieven over appen in het verkeer.