PvdA'er William Moorlag bij zijn beëdiging als Tweede Kamerlid. © ANP

Kwestie-Moorlag dreigt uit te groeien tot een principiële strijd binnen de PvdA

In de zoektocht naar nieuw elan splijt de kwestie-Moorlag de PvdA: de beroepspolitici op het Binnenhof zien zich geconfronteerd met een nieuw, geharnast partijbestuur.

'Beste Lodewijk', schrijft William Moorlag op Tweede Kerstdag aan zijn fractievoorzitter, Lodewijk Asscher, 'ik ben geen dooie vis die met de stroom meedrijft (...) Ik hoop oprecht dat we kunnen voorkomen dat ik uit de fractie word gezet.'

Asscher zal de impliciete boodschap hebben verstaan, in de brief die de Volkskrant heeft ingezien: Moorlag is niet van plan zijn zetel in de Tweede Kamer op te geven. Hij wil standhouden 'tegen de onderbuikgevoelens en de afrekencultuur in de partij' en waarschuwt zijn fractievoorzitter alvast: als Asscher dit verliest, is een discussie over het 'primaat op het leiderschap in de partij' niet te voorkomen. Want dan zal onvermijdelijk de vraag worden gesteld wie de baas is in de PvdA: Asscher of het partijbestuur onder leiding van de nieuwe partijvoorzitter Nelleke Vedelaar?

Principiële strijd

Zo dreigt de kwestie-Moorlag uit te groeien tot een principiële strijd in de PvdA. Aan de ene kant staan de pragmatici die op het Binnenhof sinds jaar en dag de koers bepalen, aan de andere kant het partijbestuur onder leiding van Vedelaar - oud-wethouder in Zwolle. Zij won in het najaar de strijd om het voorzitterschap met de belofte dat de PvdA terugkeert naar haar wortels, dat de leden de macht krijgen en dat samenwerking met de SP en GroenLinks moet worden gezocht. De radicaal-linkse Britse Labourleider Jeremy Corbyn is een van haar politieke idolen.

In haar bestuur treft zij gelijkgestemden als Gerard Bosman, die zich met de groep Linksom de afgelopen jaren afzette tegen de zakelijke koers van de partij in het tweede kabinet-Rutte.

Maar het zijn de beroepspolitici in Den Haag die zich ontfermen over de kwestie-Moorlag zodra die de partij in februari 2017 begint te kwellen. Moorlag is dan nog kandidaat-Kamerlid en directeur van de sociale werkplaats Alescon in Assen. Die combinatie brengt hem in problemen als vakbond Abvakabo FNV in het geweer komt tegen de manier waarop Alescon een groot deel van het personeel sinds 2011 inhuurt: via een zelf opgezet uitzendbureau. De FNV strijdt tegen dergelijke schijnconstructies omdat werknemers daardoor slechtere arbeidsvoorwaarden hebben. Vlak voor de verkiezingen kondigt de bond een rechtszaak aan tegen Alescon. En daarmee feitelijk tegen Moorlag.

Moorlag is gewend de wind van voren te krijgen. Dit affiche stamt uit de campagne voor de statenverkiezingen van 2015. © Hollandse Hoogte

Daarop gaan alle alarmbellen af binnen de PvdA, die zelf ook tegen schijnconstructies pleit. Asscher en de Kamerfractie worden ingelicht. Staatssecretaris Jetta Klijnsma van Sociale Zaken wordt op Moorlag afgestuurd om hem te adviseren en te onderzoeken wat er aan de hand is.

Moorlag legt uit dat hij niets kwaads in de zin had. Alescon wilde in tijden van bezuinigingen slechts zo veel mogelijk mensen aan beschut werk blijven helpen: hoe goedkoper, hoe meer arbeidsplekken. Van zelfverrijking door de organisatie is zeker geen sprake, verklaart hij, en hij heeft zich juist ingespannen om zijn medewerkers zo goed mogelijk te behandelen.

Volgens Moorlag krijgt hij daarop van Klijnsma het advies om voor zijn zaak te gaan staan en niet af te treden als directeur. Klijnsma wilde dinsdag niet reageren op vragen van de Volkskrant. Feit is dat Moorlag gewoon op de PvdA-lijst is blijven staan.

Verzoek om op te stappen

In december volgt de rechterlijke uitspraak: Alescon zat fout en moet de gedupeerde werknemers alsnog hun misgelopen loon en extra's uitbetalen. Asscher besluit daarop vast te houden aan de pragmatische koers en blijft achter Moorlag staan, in de hoop dat het overwaait.

Dat plan lijkt vlak voor het Kerstreces wonderwel te slagen. Asscher neemt het voor de tv-camera's voor Moorlag op en het lijkt bij wat berichten in de media te blijven. 'De hele fractie was opgelucht en we hebben elkaar allemaal een goed reces gewenst', blikt Moorlag terug in zijn brief aan Asscher.

Maar dan gebeurt iets onverwachts. Laat op die avond belt partijvoorzitter Vedelaar tot verbazing van Asscher met Moorlag: ze verzoekt hem op te stappen wegens de ontstane 'onrust in de partij'. De vele bezorgde leden die het partijkantoor bellen en mailen zien Moorlag als ongewenste ballast voor een partij die net druk is met het oppoetsen van het sociaal-democratische blazoen.

'De partijvoorzitter oordeelt over mij zonder basale kennis van basale feiten', zegt William Moorlag. © ANP

Moorlag toont zich verbijsterd en weigert. Hij verwijt Vedelaar dat ze oordeelt 'zonder basale kennis van basale feiten' en herhaalt dat de hele zaak tot in detail bij de partijtop bekend was toen hij Kamerlid werd. 'De situatie en het risico zijn gezien, gewogen en aanvaard.' Hij vindt dat hij plots 'voor de bus wordt gegooid'.

Sindsdien zijn Vedelaar en Moorlag verwikkeld in een verhit potje touwtrekken. Daarin lijkt Vedelaar rond de jaarwisseling aan de winnende hand. Een deel van de fractie, onder wie de Kamerleden Sharon Dijksma en Attje Kuiken, vindt inmiddels ook dat Moorlag moet vertrekken 'in het belang van de partij'. Ook Asscher heeft dat verzoek zaterdag aan Moorlag overgebracht.

Maar Moorlag wil eerst een 'onafhankelijk onderzoek' en dat krijgt hij: voormalig Tweede Kamerlid Saskia Noorman-Den Uyl, voorzitter van Jeugdzorg Nederland Hans Spigt en de Menterwoldse wethouder Thea van der Veen zijn dinsdag door Vedelaar verzocht binnen een week te oordelen of Moorlag 'nog geloofwaardig kan opereren' als Kamerlid voor de PvdA.

Complicatie: inmiddels heeft Moorlag de partij laten weten dat hij het niet eens is met de opzet en de aanpak van het onderzoek. Het is onzeker of hij meewerkt en of hij de uitkomst volgende week zal accepteren.