De controlekamer van de kernreactor in Petten op archiefbeeld.
De controlekamer van de kernreactor in Petten op archiefbeeld. ┬ę ANP

Klokkenluider: ophoping kernafval Petten door falende apparatuur

Problemen met falende apparatuur zijn een belangrijke oorzaak voor het ophopen van nucleair afval bij de kernreactor in Petten. Wegens de problemen kan de radioactieve inhoud van de vaten afval niet betrouwbaar worden vastgesteld, waardoor het sorteren en afvoeren ervan stokt.

Dat stelt een klokkenluider van de Nuclear Research and consultancy Group NRG; de exploitant van de kernreactor in Petten die onderdeel uitmaakt van Energieonderzoek Centrum Nederland ECN. De medewerker deed zijn vertrouwelijke melding deze week bij inspectiedienst voor nucleaire veiligheid ANVS.

De inspectie onderzoekt de melding, maar zegt het specifieke probleem in Petten al langer te kennen. Het probleem zit bij de apparatuur die de afvalvaten van buitenaf inspecteert op de hoeveelheid hoog radioactief afval. 'De installatie functioneert nog niet naar wens omdat de meetresultaten niet de gewenste nauwkeurigheid hebben', zegt de dienst op vragen van de Volkskrant.

Wettelijke eisen voor verpakking en transport

De afvoer van radioactief afval van Petten naar opslagplaats Covra in Vlissingen is al jaren een probleem.

NRG heeft het probleem niet eerder naar buiten gebracht, maar erkent in een reactie dat de apparatuur niet voldoet aan de 'eisen die vandaag de dag worden gesteld'. Maar er zijn meer oorzaken voor de vertraagde verwerking van nucleair afval in Petten, zegt het bedrijf. 'Ook als dit systeem probleemloos had gefunctioneerd, was de vertraging niet korter geweest.'

De afvoer van radioactief afval van Petten naar opslagplaats Covra in Vlissingen is al jaren een probleem. Volgens de wet moet al het nucleair afval in Nederland naar de speciaal daarvoor ontworpen bunker in Zeeland worden gebracht. NRG slaagt daar door de wettelijke eisen voor verpakking en transport tot dusver niet in.

Op het terrein in Petten staan nu 1.120 vaten met afval dat deels opnieuw moet worden gesorteerd in hoog-, midden- en laagradioactief afval en opnieuw verpakt in cementen omhulsels. Het bedrijf beloofde die operatie aanvankelijk eind volgend jaar te hebben afgerond, maar heeft dat uitgesteld tot 2022. In de tussentijd staat het afval volgens de inspectie in Petten wel veilig.

Financieel probleem

De kwestie is ook een financieel probleem. NRG kan de afvaloperatie niet zelf betalen en heeft 82 miljoen euro van de overheid geleend. Andere afdelingen van ECN die onderzoek doen naar duurzame energie uit zon, wind en biomassa, vrezen dat ze deels voor de kosten van de nucleaire installatie moeten opdraaien.

'Ondanks het investeren van vele miljoenen euro's is sinds ongeveer 2002 nauwelijks voortgang geboekt in de afvoer van historisch afval', stelt de klokkenluider in zijn brief. Hij citeert een interne e-mail jaar over 'stroperige en slechte voortgang' in de door NRG zelf ontworpen installatie. Die werd in juni 2013 geïnstalleerd maar zou nog nooit goed hebben gewerkt.

Een van de mogelijke opties is nu de aanschaf van een compleet nieuw systeem, aldus de mail. De problemen betreffen de zogeheten 'Vinish' (Visual Inspection and Nuclide Identification System for High-level radioactive waste).

Angstcultuur

De melder schrijft dat intern rapporteren van problemen bij NRG 'vrijwel onmogelijk is 'omdat binnen het bedrijf een angstcultuur heerst. (...) Diverse medewerkers die hun mond open durfden te doen, zijn overgeplaatst naar uitzichtloze posities'.

Wie de klokkenluidende medewerker is, weet de inspectie niet. De melder schrijft dat intern rapporteren van problemen bij NRG 'vrijwel onmogelijk is 'omdat binnen het bedrijf een angstcultuur heerst. (...) Diverse medewerkers die hun mond open durfden te doen, zijn overgeplaatst naar uitzichtloze posities'.

Signalen voor zo'n angstcultuur zijn bij de inspectiedienst bekend, stelt ANVS. 'Maar we hebben er na onderzoek geen concrete aanwijzingen voor gevonden.' NRG zegt het signaal serieus te nemen en wil erover met het personeel in gesprek. 'We hebben een eigen klokkenluidersregeling en het is bijzonder dat deze persoon hier geen gebruik van heeft gemaakt.'