Minister Bert Koenders.
Minister Bert Koenders. © ANP

Kabinet: Turkse inmenging hier is onacceptabel

De Nederlandse overheid duldt geen Turkse bemoeienis in de Nederlandse samenleving. 'De boodschap is en blijft: geen inmenging van de Turkse politiek in Nederland', zei minister Bert Koenders (Buitenlandse Zaken, PvdA) vrijdag na afloop van de ministerraad.

Vicepremier Lodewijk Asscher (Integratie, PvdA) en minister Stef Blok (Binnenlandse Zaken, VVD) lieten zich in gelijkluidende bewoordingen uit. De kwestie is opnieuw actueel na een debat donderdagavond in de Rotterdamse gemeenteraad. Daar zei PvdA-burgemeester Ahmed Aboutaleb dat een brief van de Turkse consul hem 'de wenkbrauwen had doen fronsen'.

Brief van de consul

De Turkse consul-generaal in Rotterdam, Sadin Ayyildiz, stuurde een paar weken geleden een brief aan enkele burgemeesters in de Rijnmond over hoe te handelen bij  demonstraties van tegenstanders van de Turkse regering. Aboutaleb vindt dat ongewenste inmenging. 'Wij bepalen liever zelf hoe we omgaan met de grondwettelijke vrijheid van meningsuiting', zei Aboutaleb in de gemeenteraad.

Ayyildiz en Aboutaleb zouden vrijdag een gesprek hebben, maar de Turkse zaakgelastigde zegde de ontmoeting op het laatste moment af. Hij vindt dat in de publiciteit over de - verder niet openbaar gemaakte - brief zaken worden verdraaid en zegt alleen het Turkse perspectief op de situatie sinds de couppoging van half juli te hebben willen geven. Volgens de Turkse regering van president Recep Erdogan zit de in de Verenigde Staten woonachtige Fethullah Gülen met zijn aanhangers achter de poging tot staatsgreep.

Minister Koenders heeft maandag in Ankara een ontmoeting met zijn Turkse ambtgenoot. Hij is de eerste Nederlandse bewindspersoon die sinds de coup Turkije aandoet. Hij brengt het onderwerp van de inmenging daar ter sprake. 'Ik wil geen bijdrage leveren aan megafoondiplomatie', zei Koenders, 'want de mislukte coup heeft veel emoties losgemaakt en dat is begrijpelijk. Maar het moet niet uit de klauwen lopen. De rechtsstaat dient voorop te staan. Daar en hier. In die zin bemoeien we ons met elkaar, maar spanningen tussen regeringsaanhangers en de Gülen-beweging willen we hier niet geïmporteerd hebben.'

Spanningen op scholen

Minister Blok, die de Nederlandse burgemeesters vertegenwoordigt: 'De Nederlandse overheid laat zich niets gelegen liggen aan instructies of brieven van buitenlandse overheden. Dat is de kernboodschap. Nederland is een vrij land, niemand hoeft hier bang te zijn voor de lange arm van een ander land. We waken ervoor dat zulke brieven effect hebben, ze zijn louter stoten in de lucht.'

Vicepremier Asscher liet zich met name uit over mogelijke spanningen op scholen. 'Wij zullen geen bedreigingen en intimidaties accepteren. De coup is ernstig geweest, we begrijpen de emoties, maar we accepteren niet dat het conflict hier wordt geïmporteerd. Burgers moeten vrij zijn in hun keuzes. Inmenging door buitenlandse mogendheden in de Nederlandse samenleving staan we niet toe.'

Asscher zei dat ouders de mogelijkheid hebben hun kinderen van school te laten wisselen, maar benadrukte dat leerlingen niet van school mogen verzuimen. 'Kinderen hebben recht op school.' Hij zei dat leerplichtambtenaren erop zullen toezien dat ieder kind naar school blijft gaan.

Kamerleden van CDA en SP lieten zich vrijdag ook negatief uit over de bemoeienis van de Turkse consul en riepen Koenders op maandag 'ferm' duidelijk te maken dat Nederland hiervan niet is gediend.