De Britse 'haatimam' Haitham al-Haddad neemt deel aan een discussieavond in De Balie in Amsterdam.
De Britse 'haatimam' Haitham al-Haddad neemt deel aan een discussieavond in De Balie in Amsterdam. © ANP

Kabinet: geen verbod op salafistische organisaties

Het kabinet gaat salafistische organisaties niet verbieden. Nieuwe wetgeving om onverdraagzaamheid en het prediken van haat binnen salafistische stromingen aan te pakken, komt er evenmin. Het huidige juridische instrumentarium volstaat.

Dit staat in de brief die de ministers Lodewijk Asscher (Sociale Zaken) en Art van der Steur (Veiligheid en Justitie) donderdagavond aan de Tweede Kamer stuurden. De ministers willen een religie, ideologie of gedachtengoed niet verbieden, omdat 'individuele vrijheid de basis is van onze rechtstaat'. Met een verbod zou daaraan worden getornd.

Bovendien kan de overheid al optreden als de wet wordt overtreden. De overheid  'handhaaft' zoveel als mogelijk is,  schrijven de ministers met een verwijzing naar twee recente vonnissen. Het strafrecht wordt effectief ingezet tegen voorbereiding of faciliteren van terroristische activiteiten, zoals opruiing, ronselen, training en samenspanning, het aanzetten tot haat en geweld en andere vormen van discriminatie.

Ahmed Marcouch

'Iedereen heeft recht op griezelige gedachten', zegt Lodewijk Asscher in een interview met de Volkskrant.

'Goed dat het kabinet de confrontatie wil aangaan met het salafisme, de ideologie van IS, en dat de problematiek eindelijk op het netvlies staat', reageert  PvdA-Kamerlid Ahmed Marcouch. Hij had in een motie gevraagd te laten onderzoeken of salafistische organisaties verboden kunnen worden. Het kabinet heeft veel goede voornemens, zegt hij. 'Het is nu tijd die om te zetten in daden.'

Dat is lastig als niet de wet wordt overtreden, maar het gaat om 'onwenselijke' uitingen en gedragingen gericht tegen homo's, sjiieten en ongelovigen. Asscher en Van der Steur erkennen dat de overheid  worstelt met het ultra-orthodoxe  salafisme. Die stroming is niet per se extremistisch, schrijven ze, maar 'biedt wel een voedingsbodem voor radicalisering'.  Daartegen wordt lang niet altijd adequaat opgetreden.

Dat kan en moet beter. Om een helderder beeld te krijgen van de groeiend stroming zal het WODC  alle salafistische organisaties  die in Nederland zijn gevestigd in kaart brengen.  Daar komt  ook een lijst bij van dubieuze binnenlandse predikers.  De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en veiligheid (NCTV) buigt zich over buitenlandse omstreden figuren. Die komen op een alerteringslijst.  Diverse gemeenten, waaronder zes in Flevoland, hebben om degelijke 'zwarte lijsten' gevraagd.

Volgens de ministers ligt er een taak voor de overheid en de samenleving om dergelijke criticaster 'actief en massaal' te steunen

Machteloosheid

Er komt geen verbod op salafistische organisaties, want iedereen heeft recht op 'griezelige gedachten'. Goed idee?

  • 38% (1200)

    Ja

  • 62% (1942)

    Nee

3142 stemmen

In Flevoland was de aanleiding een bijeenkomst in een partycentrum in Almere, waar vorige maand de omstreden Britse 'haatimam' Haitham al-Haddad een lezing zou geven. Hij vindt dat afvallige en overspelige moslims de doodstraf verdienen en distantieert zich niet van zelfmoordaanslagen.  Verschillende lokale partijen riepen de  burgemeester op de bijeenkomst te verbieden, maar die voelde zich machteloos. Juridisch had hij geen been om op te staan.

Om de machteloosheid van gemeenten en onderwijsinstellingen te doorbreken,  komt het kabinet met een 'handreiking', een normatief kader voor problematisch gedrag. Daarmee moet makkelijker kunnen worden beoordeeld of het gedrag van een religieuze organisatie grensoverschrijdend is.

Is dat niet zo en blijven dubieuze gasten binnen de grenzen van de wet, dan kunnen gemeenten  'verstoren, confronteren en de interactie aangaan'.  Een  burgemeester kan publiekelijk stelling nemen tegen de komst van een prediker, op basis van de openbare orde een conferentie verbieden en de uitnodigende organisatie aanspreken op het feit dat hun gasten de Nederlandse waarden en normen met voeten treden.

In gesprek blijven

Belangrijk vindt het kabinet dat gemeenten, ook met organisaties die onverdraagzaamheid prediken,  in gesprek blijven. Constant moet de werking van de Nederlandse rechtstaat en democratische vrijheden worden uitgelegd. Onvermoeibaar moet worden benadrukt dat  'het theologische debat over vrijheid en interpretatie niet mag worden gedempt door geloofsdwang'.  

Moslims die zich tegen die dwang uitspreken, zoals de jongerenimam Yassin Elforkani, jongerenwerker Ibrahim Wijbenga en het PvdA-Kamerlid Ahmed Marcouch, worden veelvuldig gedemoniseerd. Volgens de ministers ligt er een taak voor de overheid en de samenleving om dergelijke criticasters 'actief en massaal' te steunen.