Jean-Claude Juncker
Jean-Claude Juncker © AFP

Juncker in opmerkelijke uitspraak: 'Deze uitslag is van fundamentele waarde voor Europa'

Voorzitter Jean-Claude Juncker van de Europese Commissie is 'blij verrast' met de verkiezingsuitslag in Nederland. Hij ziet de overwinning van de VVD en de zetelwinst voor CDA, D66 en GroenLinks als 'een stem vóór Europa en een stem tegen extremisme'. Dat liet zijn woordvoerder vanmorgen weten.

Juncker belde Rutte woensdagavond rond 11 uur om hem te feliciteren. De Commissie was allerminst gerust op de uitslag. Ze vreesde dat de PVV de grootste partij zou worden wat de toon zou zetten voor de Franse presidentsverkiezingen volgende maand.

Het is dan ook geen toeval dat woensdagmorgen zowel Juncker als EU-president Tusk in het Europees Parlement in Straatsburg zich openlijk achter Nederland en Rutte schaarde in de rel tussen Nederland en Turkije.

De Commissie ziet de overwinning van de VVD als een duidelijk 'nee' tegen het anti-Europese populisme van de PVV. 'Deze verkiezingsuitslag is niet alleen van belang voor Nederland maar voor heel Europa. Ze is van fundamentele waarde', aldus de woordvoerder van Juncker.

Dat de Commissievoorzitter publiekelijk reageert op de verkiezingsuitslag, tekent het belang dat hij eraan hecht. Meestal zegt de Commissie zich niet in binnenlandse politieke zaken te willen mengen en beperkt ze zich tot een formele felicitatiebrief. Volgende week zaterdag treft Rutte zijn EU-collega's in Rome voor een speciale EU-top over de toekomst van de Europese Unie.

'Wij houden van Oranje'

Vanuit verschillende Europese landen kwamen eveneens blije reacties omdat de PVV niet de grootste partij lijkt te worden. De kabinetschef van de Duitse bondskanselier Angela Merkel twitterde in het Nederlands: 'Nederland oh Nederland jij bent een kampioen! Wij houden van Oranje om zijn daden en zijn doen! Gefeliciteerd met dit geweldige resultaat!'.

Guy Verhofstadt, fractieleider van de liberalen in het Europees parlement ziet in de uitslag ook een duidelijke steun voor de EU: 'Pro-Europese partijen aan de winnende hand. Nederland blijft een liberaal en pro-Europees bolwerk!'.

EU-leiders waren bang dat Nederland na de Brexit voor anti-EU-partijen zou kiezen. VVD-leider Mark Rutte noemde de Nederlandse verkiezingen de Europese kwartfinale, waarna Frankrijk de halve finale zou zijn en Duitsland de finale.

De Duitse minister van Buitenlandse Zaken Sigmar Gabriel noemt de uitslag een 'succes voor Europa'. Ook in Frankrijk is opgetogen gereageerd op de voorlopige uitslag. De Franse minister van Buitenlandse Zaken Jean-Marc Ayrault feliciteerde de Nederlanders 'met het stuiten van de opmars van extreemrechts'. Hij wil werken aan 'een sterker Europa'.

Volgens de Italiaanse premier Paolo Gentiloni is duidelijk dat er nu geen 'Nexit' komt. 'Anti-Europees rechts heeft de verkiezingen in Nederland verloren', reageerde de sociaaldemocraat via Twitter.

Opgelucht

Martin Schulz, voor de SPD kandidaat om in september de strijd aan te gaan met Merkel in Duitsland, leest in de exitpolls dat een overweldigende meerderheid van de Nederlanders 'de ophitsende uitspraken van Geert Wilders en zijn onuitsprekelijke houding tegenover hele bevolkingsgroepen' naar de prullenbak heeft verwezen. Dat meldt het Duitse persbureau DPA. 'Dat is goed nieuws voor Europa en Nederland.'

Schulz twitterde in het Nederlands: 'Wilders heeft de verkiezing in NL niet kunnen winnen. Ik ben opgelucht, maar we moeten verder voor een open en vrij Europa blijven vechten.'

De Duitse bondskanselier Merkel en de Belgische premier Charles Michel belden woensdagavond persoonlijk met Rutte. Merkel liet daarbij weten zich te verheugen 'op verdere goede samenwerking als vrienden, buren en Europeanen', aldus haar woordvoerder.

Vlaams Belang

Het Vlaams Belang, de partij van de Vlaamse geestverwanten van Geert Wilders, ziet de voorspelde uitslag juist als een 'duidelijk signaal van de kiezer'. De rechts-nationalistische Vlamingen benadrukken dat Wilders wel zetelwinst boekt en feliciteren hem daarmee.

Meer duiding en analyse van de verkiezingen leest u hier

Ondanks historische afstraffing voor kabinet kan Rutte door als premier
Na het tellen van ruim 95 procent van de stemmen verloor zijn VVD vannacht 8 zetels in de Tweede Kamer, maar overstijgt alle prognoses en torent hoog uit boven alle anderen. De vaak voorspelde opmars voor Geert Wilders' PVV blijft uit: hij werd nipt groter dan CDA en D66.

Volg alle uitslagen, reacties en ander verkiezingsnieuws in ons liveblog

Bekijk hier de totaaluitslag, de uitslagen per gemeente (tot nu toe) en welke coalities mogelijk zijn

Nederland is bij deze verkiezingen rechtser geworden
In Europa heerst opluchting, maar in Nederland ziet het toneel er minder geruststellend uit, schrijft Martin Sommer. Het regeringsbeleid is keihard afgestraft en het land is rechtser geworden.

Internationale media over verkiezingsuitslag: klap voor populisme, Rutte is de held
Volgens veel internationale media, die massaal waren uitgerukt om een eventuele populistische monsterzege te kunnen verslaan, betekent de uitslag 'een nederlaag voor het populisme'.