De stembus voor het raadgevend referendum staat klaar in Den Haag.
De stembus voor het raadgevend referendum staat klaar in Den Haag. © ANP

Ja, het heeft zin om te stemmen. Al is het maar om een tegensignaal af te geven

Het laatste referendum: wel of niet stemmen?

Voor de tweede en waarschijnlijk laatste keer kunt u vandaag stemmen in een raadgevend referendum. De inzet is de nieuwe Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wiv). De vraag op het stembiljet luidt: bent u voor of tegen de wet? Uw stem is een niet-bindend advies aan de regering. Heeft het zin om te stemmen?

Een eenduidig antwoord op deze vraag is moeilijk te geven. Vooral het gegeven dat het kabinet druk bezig is - terwijl u naar de stembus gaat - om de referendumwet af te schaffen, biedt weinig hoop. Een belangrijk deel van de regeringscoalitie vindt dit eigenlijk al één referendum te veel. 

CDA-leider Sybrand Buma zei het in oktober al in de Volkskrant: 'Hier ga ik de keuze maken dat we dit referendum niet beschouwen als een echt referendum.' Hij kwalificeerde de referendumwet als 'een rest uit het verleden' en kondigde aan een eventueel 'nee' tegen de Wiv te zullen negeren. Ook de andere coalitiepartijen lieten meteen weten dat zij hoe dan ook wilden vasthouden aan de nieuwe inlichtingenwet.

Een hoge opkomst tijdens dit referendum is munitie voor de referendavoorstanders in de senaat

Verantwoordelijk minister Ollongren (Binnenlandse Zaken) houdt niettemin vol dat zij de uitkomst van het referendum zal 'wegen'. Als de meeste kiezers tegenstemmen, gaat ze het debat aan met de Tweede Kamer. In die Kamer is een ruime meerderheid van 112 zetels voorstander van de wet. Enkele oppositiepartijen zullen bij een 'nee' alsnog aandringen op aanpassing of intrekking van de Wiv. De PVV is bijvoorbeeld voorstander van de wet, maar Wilders zal zich achter de uitslag van het referendum scharen. Zo niet de coalitiepartijen, hun standpunt is sinds oktober bekend.  

Waarom dan toch stemmen? Wellicht juist omdat het kabinet en de coalitie er zo geharnast in zitten. Als u voorstander bent van referenda of u zorgen maakt over uw privacy, dan kunt u dit referendum aangrijpen om een tegensignaal af te geven. 

De referendumwet is nog niet afgeschaft. De Eerste Kamer moet de komende weken nog debatteren en stemmen over Ollongrens intrekkingswet. Een hoge opkomst tijdens dit referendum is munitie voor de referendavoorstanders in de senaat. Ook de coalitiepartijen - D66 voorop -  zullen zich nog eens achter de oren moeten krabben.  

Een luid 'nee' tegen de Wiv zal eveneens doorklinken in het parlement. De zorgen van de critici zijn bekend: zij willen niet dat de diensten vrijelijk kunnen grasduinen in digitale communicatie van onschuldige burgers, dat zij deze data jaren kunnen bewaren en doorspelen aan derde landen. De wet kent voldoende waarborgen, zeggen voorstanders. Elke tegenstem is een signaal aan hen en aan de inlichtingendiensten: ga zorgvuldig om met de nieuwe bevoegdheden. 


Wat u nog meer moet weten over de 'sleepwet'

Woensdag mag u stemmen over de nieuwe inlichtingenwet. Dit is wat u moet weten
Wat te kiezen op 21 maart? De nieuwe inlichtingenwet gaat over veel. Van het delen van data met buitenlandse partners tot het hacken via derden, van de ongerichte kabeltoegang (hier komt die term 'sleepwet' vandaan) tot direct tappen.

Nóg niet zeker of u voor of tegen de 'sleepwet' stemt? Vorm met deze 25 vragen (en antwoorden) een oordeel
Redacteur Marjon Bolwijn stelt de meest prangende vragen over de wet die morgen inzet is van een referendum aan collega en cyberexpert Huib Modderkolk