Gert-Jan Segers (ChristenUnie), Jesse Klaver (GroenLinks) en Premier Mark Rutte tijdens het televisiedebat aan de vooravond van de gemeenteraadsverkiezingen
Gert-Jan Segers (ChristenUnie), Jesse Klaver (GroenLinks) en Premier Mark Rutte tijdens het televisiedebat aan de vooravond van de gemeenteraadsverkiezingen © ANP

Zo verliep het NOS-slotdebat: landelijke partijen spelen op zeker, lokalen komen nauwelijks aan bod

Het was vergeefs zoeken naar genuanceerde standpunten in het NOS-verkiezingsdebat. Geen wonder met drie lokale gesprekjes en tien landelijke duetten in amper anderhalf uur gepropt.

Alsof de NOS de verwarring over deze nationaal/lokale verkiezingen er nog eens extra wilde inwrijven. Een schakelprogramma, Nederland Kiest, tussen Enschede, de wijk Leidsche Rijn, Rotterdam en de Utrechtse concertzaal TivoliVredenburg bood dinsdagavond de landelijke partijleiders en enkele lokale lijsttrekkers een laatste kans om met een simpele, heldere boodschap de dolende kiezer te verleiden. Een shout-out to the hood - kom in mijn kamp, hier hangt de nestgeur die je zoekt. En wat het onderwerp ook was: bijna elk debat kwam uit op migratie en asielzoekers, de nationale obsessie.

Naar genuanceerde standpunten is het vergeefs zoeken als drie lokale gesprekjes en tien landelijke duetten in amper anderhalf uur worden gepropt. Die landelijke inbreng blijft daardoor iets bedrieglijks houden: als Buma of Marijnissen zich knap staande houdt, wil dat niet zeggen dat CDA of SP in uw woonplaats de beste kandidaten heeft. En de paar minuten die elke lokale kandidaat kreeg toegemeten, volstaan niet om diens kwaliteit te beoordelen. Een dag eerder had Nieuwsuur laten zien dat een inhoudelijk lokaal debat - in dat geval met Rotterdamse kandidaten - wel gemakkelijk een uur lang spannend blijft.

Een defensief debat

De landelijke partijleiders speelden op zeker en loodsten hun betoog zo snel mogelijk naar veilige wateren. Begon Asscher (PvdA) over de dividendbelasting, dan maakte Buma (CDA) meteen de sprong naar geld verdienen voordat het kan worden uitgegeven. Ging het over bijstandtrekkers, dan kwam Baudet (FvD) al snel uit bij inperking van migratie, en prees Van der Staaij (SGP) de gemeenten met veel SGP'ers, omdat daar weinig mensen in de bijstand zouden lopen.

Henk van Deún (PVV, Utrecht) wist meteen de link tussen wonen en migratie te leggen. Rutte plaatste nog wat extra piketpaaltjes ter rechterzijde met zijn stelling dat asielzoekers geen voorrang moesten krijgen bij woningen. Zo versterkte hij de indruk dat het deze verkiezingen zou gaan om identiteit en migratie.

Preken voor eigen parochie dus. Een defensieve debatbenadering, bedoeld om de eigen kiezers vast te houden, en niet om met kracht van argumenten andermans achterban aan het twijfelen te brengen. Als Pechtold en Klaver (GL) elkaar de maat nemen over huisvesting - GL wil harder ingrijpen in de woningmarkt - klinkt dat helder. Maar de afgelopen periode wees uit dat lokale afdelingen zich lang niet altijd aan de consignes van hun landelijke leiders hielden.

Als Pechtold tegen Wilders weer eens de kopvoddentax van stal haalt en Wilders daar het penthouse tegenover zet, is dat geen aanmoediging voor een gang naar de stembus. Als Rutte Klaver voorhoudt dat hij wegliep bij de formatie, dan is dat een ontkenning van waar lokale verkiezingen over gaan. Marianne Thieme (PvdD) was de enige die dat aanhoudende op de man spelen scherp wist te benoemen.

Oproer in Rotterdam

De Rotterdamse verkiezingen kregen de afgelopen weken zoveel aandacht dat Rotterdamse fractieleiders inmiddels landelijke bekendheid hebben. Joost Eerdmans (Leefbaar Rotterdam), Barbara Kathmann (PvdA), Vincent Karremans (VVD) en Stephan van Baarle (Denk) zijn goed ingespeeld en wisten je in hun debatje het gevoel te bezorgen dat er in Rotterdam echt wat op het spel staat. Dat Nourdin El Ouali (NIDA) op de valreep liever bij omroep WNL aanschoof, zei wel iets over hoe in Rotterdam het belang van dit debat werd ingeschat.


De campagnekaravaan
Op weg naar de gemeenteraadsverkiezingen woensdag volgt de Volkskrant hier de kleine en grote ontwikkelingen in het land.


Rotterdam Kiest
Verslaggever Rik Kuiper verkende de afgelopen weken de verkiezingsthema's die spelen in Rotterdam, van patsercontroles tot de mogelijke bouw van een nieuw stadion.


Gemeenten maken het verschil
Nu de gemeenten meer te zeggen krijgen, worden ook de verschillen groter. In deze serie zetten we steeds twee gemeenten tegenover elkaar op een specifiek thema.