Fiscus kan door betere samenwerking veel meer miljoenen afpakken van criminelen
© ANP

Fiscus kan door betere samenwerking veel meer miljoenen afpakken van criminelen

Door gebrekkige samenwerking met de Belastingdienst laat justitie miljoenen aan crimineel geld ongemoeid. De fiscus kan met belastingheffing meer, sneller en tegen lagere kosten crimineel vermogen afpakken, blijkt uit verschillende onderzoeken.

De voltallige Tweede Kamer vroeg begin dit jaar hierover een actieplan van het kabinet. Omdat dat plan voor betere samenwerking van de fiscus met politie, het OM en de gemeenten, er nog steeds niet is, eisen SP en PvdA het nu van demissionair minister Blok van Veiligheid & Justitie (V&J).

Tilburgs experiment

De burgemeesters van de grootste steden van de tien politieregio's lieten onderzoek naar het afpakken doen en pleiten voor een veel grotere rol van de Belastingdienst. Bij een experiment in Tilburg, waarbij crimineel vermogen alleen langs fiscale weg werd afgepakt, leverde één zaak een aanslag op van ruim 60 miljoen euro. 'De potentiële aanslagen over het hele land zullen daar een veelvoud van zijn en ruim de doelstelling van V&J overtreffen', stellen de regioburgemeesters.

Die doelstelling is volgend jaar 116 miljoen euro. In Bloks met Prinsjesdag gepresenteerde begroting stelt hij de verwachte strafrechtelijke opbrengst voor dit jaar met 90 miljoen euro naar beneden bij.

Iedereen dient belasting te betalen over zijn inkomen, of dat nu legaal of illegaal is

Rob van Laar, financieel rechercheur

De Belastingdienst hanteert als ervaringsregel dat het circa 50 procent incasseert van naheffingen zoals van het Tilburgse experiment. Uit onderzoek blijkt dat het OM en politie gemiddeld 18 procent binnenhalen van het geld dat ze criminelen hadden willen ontnemen.

Omdat criminaliteit vrijwel altijd om geld draait, kan bijna elke crimineel langs fiscale weg worden aangepakt, stelt financieel rechercheur Rob van Laar. Van de ruim 9 miljard euro die volgens de regioburgemeesters in de illegale sector omgaat, kan de fiscus in theorie de helft als belasting innen. Van Laars onderzoek naar de 'afpaksamenwerking' van de Belastingdienst en justitie mondde uit in de Kamerbrede eis voor verbetering. 'Iedereen dient belasting te betalen over zijn inkomen, of dat nu legaal of illegaal is', zegt Van Laar.

De fiscus heeft immers een 'amorele' positie. De Belastingdienst hoeft niet te bewijzen dat geld afkomstig is uit criminele activiteiten, maar slechts aantonen dat er inkomsten zijn. Daarover moet de huurmoordenaar net zo goed als de bakker belasting betalen - van 'afpakken' spreken belastingambtenaren liever niet. 'Wat de Belastingdienst bij de aanpak van ondermijnende criminaliteit binnenhaalt maakt onderdeel uit van het geheel en wordt niet apart begroot', aldus het ministerie van Financiën.

Vijf voor twaalf

Wat SP-Kamerlid Michiel van Nispen betreft moeten 'zoveel mogelijk middelen worden aangewend om ervoor te zorgen dat misdaad niet loont'. 'Je moet criminelen pakken waar het pijn doet', zegt PvdA-Kamerlid Attje Kuiken, 'in hun portemonnee.'

Uit een evaluatie van de samenwerking blijkt dat de Belastingdienst daarin het minst wordt betrokken. Van de gemeenten die crimineel vermogen willen afpakken hebben 82 procent intensief contact met politie, 52 procent met het OM en 38 procent met de Belastingdienst.

'OM, politie en Belastingdienst laten door gebrekkige samenwerking geld liggen', zegt SP'er Van Nispen. 'Het is heel slecht voor het rechtvaardigheidsgevoel van mensen als ze zien dat criminelen hun geld mogen houden.' Kuiken (PvdA) wijst op de georganiseerde criminaliteit in Noord-Brabant. Brabantse burgemeesters zeggen niet voor niets: het is vijf voor twaalf. 'Willen we deze oorlog nog winnen dan is de samenwerking van politie, OM en Belastingdienst cruciaal.'

De Belastingdienst stelt in een reactie dat het hoopt op 'een intensieve samenwerking' zodat alle betrokken overheidsdiensten 'nog meer integraal gaan afpakken'. Het ministerie van V&J noemt in zijn begroting 'het afpakken van crimineel vermogen door samenwerking' een 'prioriteit'. Dat het ministerie de door de Kamer gevraagde maatregelen nog niet heeft genomen, wijdt een V&J-woordvoerder aan het feit dat daar 'meerdere partijen bij betrokken zijn'.

Hoe de Belastingdienst miljoenen van criminelen kan afpakken

Door samenwerking tussen de fiscus en justitie kunnen criminele vermogens relatief eenvoudig worden 'afgepakt'. Voeg disciplines samen en je boekt enorme winsten. (+)