Eerste barstje in coalitie vanwege CDA-pleidooi om referendum te negeren: 'Dit is onverstandig'
© anp

Eerste barstje in coalitie vanwege CDA-pleidooi om referendum te negeren: 'Dit is onverstandig'

In politiek Den Haag klinkt van links tot rechts felle kritiek op het plan van CDA-leider Sybrand Buma om de uitkomst van het raadgevend referendum over de inlichtingenwet sowieso te negeren. Volgens hem denkt de hele coalitie van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie er hetzelfde over. Maar de D66-Tweede Kamerfractie begint al terug te krabbelen. Daarmee lijkt het eerste barstje zichtbaar in de eensgezindheid van de kersverse coalitie.

D66-Kamerlid Kees Verhoeven (D66) noemt de uitspraak van Buma 'onverstandig'. Volgens Verhoeven is het belangrijk een 'inhoudelijk en genuanceerd' maatschappelijk debat te voeren over de inlichtingenwet. 'We moeten afwachten wat het raadgevende advies van de bevolking is, en dan een verstandige afweging maken', aldus Verhoeven in het FD. D66-leider Alexander Pechtold wil pas aankomende woensdag reageren nadat de Kiesraad heeft bekendgemaakt of het veelbesproken referendum er überhaupt komt.

Steen des aanstoots is Buma, die vandaag in de Volkskrant zegt dat hij wil dat de nieuwe Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wiv) doorgaat ongeacht wat burgers ervan vinden. 'We gaan dit referendum niet beschouwen als een echt referendum', aldus Buma. De CDA-voorman benadrukt dat afschaffing van het raadgevend referendum is vastgelegd in het regeerakkoord. Ook de VVD en de ChristenUnie vinden dat de Wiv er sowieso moet komen. D66 stemde in zowel de Eerste als de Tweede Kamer juist tegen de Wiv. D66'er Verhoeven benadrukte destijds echter dat de partij alleen tegen onderdelen van de wet is, maar niet tegen de hele wet is. 

Handtekening

De wet treedt in januari al deels in werking en geeft de overheid meer bevoegdheden om verdachten af te luisteren. De aanvragers van het referendum spreken van 'de sleepwet', omdat bij het volgen van verdachten ook communicatie van onschuldige burgers afgetapt zal worden. Ruim 400 duizend mensen hebben inmiddels hun handtekening gezet om op 21 maart 2018 een referendum over de wet mogelijk te maken. Het referendum vindt dus plaats nadat de wet al deels is ingegaan.

De oppositie van links tot rechts vindt dat Buma de kiezer ernstig schoffeert door nu al te zeggen dat hun mening er niet toe doet.

'De schaamte voorbij'

Dit is 'de schaamte voorbij' en 'Buma's dictatuur', oordeelt PVV-leider Geert Wilders op Twitter. 'Ik word er heel verdrietig van', zegt Forum voor Democratie-leider Thierry Baudet. Ook zijn partij is groot voorstander van het referendum. 'Meer dan 70 procent van de bevolking wil meer invloed, hopelijk gaan die mensen straks ook stemmen op partijen die hen daadwerkelijk meer invloed willen geven. En dus niet meer op het CDA', aldus Baudet.

GroenLinks-leider Jesse Klaver wil opheldering van Rutte: 'Wij willen weten of coalitiesfracties hierover afspraken hebben gemaakt, of dat zij vrij kunnen opereren. Het zou toch raar zijn om tegen mensen te zeggen: u mag wel gaan stemmen maar wat de uitslag ook wordt, we doen er toch niks mee.'

In normaal menselijk verkeer zeg je toch ook niet: ik ben sowieso niet geïnteresseerd in uw advies?

D66-Kamerlid Boris van der Ham

Kiezers naaien

Tijn de Vos, een van de vijf studenten die de handtekeningenactie voor het referendum op touw heeft gezet, noemt het 'erg onprofessioneel' van Buma om nu al te zeggen dat hij de uitslag gaat negeren. 'Het kan zijn dat hij hiermee zijn eigen kiezers naait.' Volgens de wiskundestudent zijn ook veel CDA'ers tegen de wet en zou eigenlijk 'heel Nederland' dat moeten zijn. 'Het gaat om een wet die fundamenteel ingrijpt in onze vrijheden. Het is niet meer een standaard links of rechts onderwerp.' Buma's verweer dat de opkomst in sommige gemeenten te laag zou zijn, vindt De Vos 'heel zwak': 'Dan moet je gewoon hard campagne voeren om te zorgen dat de  opkomst hoog is'.   

Ook oud-politici die zich ooit sterk maakten voor het referendum roeren zich in de discussie. Oud-PvdAKamerlid en grondlegger van het raadgevend referendum Niesco Dubbelboer: 'Dit is schandalig en de democratie onwaardig. Demofobie all over'. Voormalig PvdA-Kamerlid Roelof van Laar: 'Als je denkt dat beslissingen te moeilijk zijn voor kiezers, keer je de democratie de rug toe.'

Voormalig D66-Kamerlid Boris van der Ham, eveneens een van de grondleggers van het raadgevend referendum: 'Dit voedt het cynisme. In normaal menselijk verkeer zeg je toch ook niet: ik ben sowieso niet geïnteresseerd in uw advies? Los van het feit of je voor die sleepwet bent of niet, waarom zou je niet luisteren als zoveel mensen zich zorgen maken over wetgeving die hen aangaat?' De D66'er wijst erop dat alle partijen, ook het CDA, er na het referendum altijd nog voor kunnen kiezen om het advies te negeren als ze de wet toch willen doorvoeren. Maar 'op voorhand een advies afserveren, dat is armoedig', aldus Van der Ham.

Breed draagvlak

De minachting voor het volk. Zo stuitend

Een aanhanger van Geert Wilders

Hoogleraar inlichtingenstudies Paul Abels (Universiteit Leiden) wijst erop dat politici het debat over bevoegdheden van de inlichtingendiensten doodslaan nu zij het referendum gaan negeren. 'Ik zou het een gemiste kans vinden als politiek en ambtenarij deze mogelijkheid om te oordelen over een voor iedereen belangrijke wet niet aangrijpen voor een serieus debat over taken en bevoegdheden van Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten.' Volgens hem zijn niet alleen politici gebaat bij zo'n debat, maar ook de inlichtingendiensten zelf. 'Zij hebben alle baat bij een breed draagvlak voor hun werk.' 

Op sociale media schrijven veel burgers dat zij door dit soort uitspraken het vertrouwen in politici verliezen. 'Wat heeft het nog voor zin om te stemmen als ze toch niet luisteren?', schrijft iemand bijvoorbeeld op twitter. Een aanhanger van Geert Wilders schrijft: 'Het volk is het zat. Leugenaars en oplichters'. Een ander valt bij: 'De minachting voor het volk. Zo stuitend.'


Dit schreven we eerder over het kabinet

Een referendum over de 'sleepwet' is bij voorbaat kansloos
Het nieuwe kabinet van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie zal een eventueel 'nee' tegen de al aangenomen nieuwe Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wiv) negeren.

De belangrijkste plannen van het nieuwe kabinet
Na een historisch lange formatie is het kabinet Rutte III er eindelijk. Hoe wordt het geld verdeeld? Wat hebben de partijen binnengesleept? En op welke punten gaat de coalitie het moeilijk krijgen? Wij gidsen je door het regeerakkoord.

Doet Rutte III meer voor de rijken of de armen?
Voor de oppositie is duidelijk dat jan modaal de rekening betaalt, maar uit deze analyse blijkt dat het niet zo eenduidig is.

Rutte III, kom eens met een eerlijk verhaal over de EU
De EU-paragraaf in het regeerakkoord rammelt, schrijft Adriaan Schout.