Rechtbanktekening van Eshetu A. Hij wordt verdacht van het plegen van oorlogsmisdaden in zijn moederland Ethiopië in de jaren 70.
Rechtbanktekening van Eshetu A. Hij wordt verdacht van het plegen van oorlogsmisdaden in zijn moederland Ethiopië in de jaren 70. © ANP

Ethiopiër hoort in Nederland levenslang tegen zich eisen voor oorlogsmisdaden in geboorteland

Tegen de Ethiopische Nederlander Eshetu A. is woensdag levenlang geëist voor oorlogsmisdaden die hij in zijn geboorteland zou hebben gepleegd. Eind jaren zeventig gaf hij volgens het Openbaar Ministerie opdracht voor de executie van 75 tegenstanders van het toenmalige Ethiopische regime, en het martelen van 9 anderen. A. zou aan het hoofd hebben gestaan van een gevangeniskamp waar 300 mensen onder gruwelijke omstandigheden werden vastgehouden.

De verdachte, die in 1991 naar Nederland is gevlucht, ontkent dat hij verantwoordelijk is voor deze misdaden. Hij geeft wel toe dat hij indertijd in de provincie Gojjan de militaire gezant was van het Derg-regime, dat in Ethiopië een schrikbewind voerde na de val van keizer Haile Selassie. In 1977 en 1978 werden er tienduizenden vermeende tegenstanders van het regime vermoord. 'Het is heel bijzonder dat deze man nu in Nederland terechtstaat', zegt Frederiek de Vlaming, specialist internationaal strafrecht aan de Universiteit van Amsterdam. 'Hiermee geven we het signaal af dat mensen met bloed aan hun handen in Nederland niet rustig verder kunnen leven, maar verantwoording moeten afleggen. Zelfs al begingen zij hun misdaden lang geleden, ver hier vandaan.'

Volgens het Openbaar Ministerie is het in Nederland nooit eerder voorgekomen dat één man wordt verdacht van directe betrokkenheid bij zo veel ernstige feiten. Na de val van het Derg-regime, vluchtte A. naar Nederland, waar hij een vluchtelingenstatus kreeg, en zeven jaar later de Nederlandse nationaliteit. Hij werd 11 jaar geleden in Ethiopië bij verstek ter dood veroordeeld voor zijn misdaden, wat later werd omgezet in levenslang. Nederland heeft geen uitleveringsverdrag met dit land, en het proces is hier opnieuw gestart. A., die al jaren in Amstelveen woont, is twee jaar geleden gearresteerd. Sindsdien zit hij vast.

Minutieuze registratie

De aanklacht is gebaseerd op onderzoek van het Team Internationale Misdrijven van de politie, aangevuld met het dossier van zijn strafzaak in Ethiopië. Meerdere Ethiopische getuigen hebben belastende verklaringen afgelegd tegen A.

'Je kunt je voorstellen hoe moeilijk het is om de bewijsvoering voor dit soort zaken rond te krijgen', zegt De Vlaming. 'Maar het OM is erg zeker van zijn zaak, anders zou ze geen levenslang eisen.'

Eén van de zaken waar A. voor wordt aangeklaagd, is de executie van 75 jonge mensen, in een kerk op het terrein van de gevangenis. De slachtoffers werden één voor één gewurgd met touwen. Niet iedereen zou hierdoor direct zijn omgekomen, maar dan werden ze in het massagraf gegooid en levend begraven. Volgens getuigen tekende A. niet alleen hun doodsvonnis, maar was hij ook aanwezig bij hun executie.

Speuren

Het Team Internationale Misdrijven speurt sinds 2003 naar oorlogsmisdadigers. Het kan gaan om Nederlanders die bijvoorbeeld fout waren in de Tweede Wereldoorlog, maar ook om mensen die elders in de wereld misdaden hebben begaan. 'Ik hoop dat het team, dat nu erg klein is, meer middelen krijgt zodat ze meer zaken op kan pakken', zegt De Vlaming. 'Je zult de oorlog maar ontvlucht zijn en daarna je beul tegenkomen in een Nederlandse supermarkt.'