Studenten in de bibliotheek van de Erasmus Universiteit. © Guus Dubbelman / de Volkskrant

Erasmus Universiteit haalt 25 miljoen op voor nieuw vermogensfonds bij rijke alumni

Nederlandse universiteiten beginnen Amerikaanse methoden te gebruiken om extra geld binnen te hengelen, en Rotterdam heeft de primeur. Daar brachten vermogende oudstudenten in stilte al meer dan 25 miljoen euro bij elkaar voor een fonds om getalenteerde studenten en ambitieuze onderzoekers van de Erasmus Univesiteit bij te staan. Zij kunnen bij het fonds aankloppen voor een beurs of subsidie.

Het fonds hoopt binnen enkele jaren een werkkapitaal van 100 miljoen euro te hebben, zo maakten rector magnificus Huib Pols en voorzitter van het Erasmus Trustfonds Michiel Muller woensdagmiddag bekend bij de viering van de 104de dies natalis van de Rotterdamse universiteit. 'Een geweldige extra toeslag in een tijd dat de middelen voor de universiteit per student dalen', noemt Pols het fonds.

Aan de EUR gaat nu jaarlijks zo'n 590 miljoen euro om. Het fonds wil daar jaarlijks 8 tot 10 miljoen aan toevoegen, een rendement van 10 procent dat volgens Muller mogelijk is door scherp te beleggen. 'We zijn bereid wel wat risico's te nemen.'

Hoogleraar filantropie René Bekkers van de Vrije Universiteit in Amsterdam noemt het Rotterdamse vermogensfonds opmerkelijk, maar niet onverwacht. 'Dit is de enige manier voor Nederlandse universiteiten om te overleven als studentenaantallen oplopen en overheidsmiddelen niet meegroeien.'

In Nederland werken inmiddels ook de universiteiten in Eindhoven en Nijmegen aan plannen voor een vermogensfonds voor alumni, andere instellingen halen jaarlijks vooral enkele miljoenen op uit schenkingen. Volgens Bekkers is in de regel voor iedere miljoen extra uit beleggingen een twintigvoud aan kapitaal nodig. Dat Rotterdam op tien miljoen per jaar rekent, noemt hij ambitieus. 'Tenzij je risicovol belegt haal je dat niet. En dat wil je eigenlijk niet met andermans giften.'

Hart voor Rotterdam

Volgens rector Pols zal kwaliteit centraal staan bij toekenningen uit het nieuwe fonds, te toetsen door onafhankelijke commissies van experts. 'Geen toevallige hobbies van donateurs', zegt hij. Ook komen er volgens Pols geen gebouwen of faciliteiten vernoemd naar weldoeners. Wel zullen de donateurs, als ze dat willen, nauwgezet op de hoogte worden gehouden van wat er met hun geld gebeurt en bereikt wordt. In voorkomende gevallen kunnen donateurs wel goedgekeurde projecten aanwijzen waaraan ze kunnen bijdragen.

De donateurs zijn voornamelijk oudstudenten van de Erasmus Universiteit, zegt bedenker van het plan Michiel Muller, zelf alumnus en groot geworden in de onbemande Tango-tankstations en tegenwoordig de online boodschappendienst Picnic. 'Het gaat doorgaans om mensen die iets terug willen doen voor de opleiding die de basis gaf voor hun succes', zegt hij. 'En mensen met een hart voor Rotterdam, ook.'

Persoonlijk draagt ondernemer Muller ook bij aan het huidige startkapitaal van het fonds. Ondermeer ook oudbankier en oudminister van Financiën Onno Ruding is een van de vroege donateurs. Voor welk bedrag, laat die overigens liever in het midden. 'Daar loop je als Nederlander niet mee te koop', zegt Ruding.

Het gaat doorgaans om mensen die iets terug willen doen voor de opleiding die de basis gaf voor hun succes

Initiatiefnemer Michiel Muller

Even wennen

Muller, actief in de alumnivereniging, zag enkele jaren geleden mogelijkheden om dat fors uit te breiden. In een gesprek met een Amerikaanse fondsenwerver vroeg hij waarom particulier doneren daar zoveel normaler is dan in Nederland. 'Het antwoord was voor mij een eye opener: er is geen andere cultuur, je moet het ze wel gewoon vrágen. Als je dat eenmaal begrijpt blijken mensen best bereid in de buidel te tasten. Het is voor Nederlanders alleen wel even wennen.'

Vier jaar geleden, bij het eeuwfeest van de universiteit, ontstond het plan voor het oprichten van een endowmentfonds. Sinds vorig jaar benadert het Erasmus Trusfonds rechtstreeks vermogende oudstudenten  en Rotterdamse ondernemers met de vraag of ze een substantieel bedrag willen inleggen. Tot nog toe zegden ongeveer twintig personen en bedrijven toe, waarbij het gaat om bedragen een half tot vijf miljoen euro. De giften zijn overigens geheel of deels aftrekbaar voor de belastingen. De bedoeling, aldus Muller, is nu dat de huidige donateurs ook weer anderen in hun netwerken enthousiast maken.

Als je eenmaal begrijpt dat je het ze wel gewoon moet vrágen, blijken mensen best bereid in de buidel te tasten

Twee donateurs van het eerste uur

Onno Ruding, oud-minister van financiën, oud-bankier, oud-student en promovendus Economie

'Ik ging in 1957 in Rotterdam studeren. Na mijn studie werd ik lid van de alumnivereniging, maar financieel was dat altijd een bescheiden aangelegenheid, je betaalde contributie en dat was het wel. Heel anders dan in Amerika waar ik lang gewerkt heb. Daar geven vermogende oudstudenten ruim aan ziekenhuizen en universiteiten. Toen dat model hier voor Rotterdam werd voorgesteld, sprak me dat meteen aan. Het is eenvoudig, vind ik: voor wat hoort wat. Ik heb in mijn leven veel voordeel gehad van mijn opleiding. En bovendien heb ik altijd wel iets met de Rotterdamse dynamiek van de haven en de industrie. Het Rotterdamse aanpakken sprak me als student al enorm aan. Dan mag er wel wat slagroom op de cake.'

Onno Ruding in 2012. © Martijn Beekman

Eric Stubbé, oprichter en CEO ALLSafe Mini Opslag, oud-student Bedrijfskunde (1984)

'Behalve een selfstoragebedrijf dat mensen letterlijk de ruimte wil geven, hebben we met ALLSafe ook een maatschappelijke opdracht, vinden we. We hebben een stichting waarin we geld bijeen brengen voor onderwijs in Afrika, ik ben net terug van een beklimming van de Kilimanjaro daarvoor. Wij geloven in onderwijs en kennis, zeker in Afrika, waar een opleiding een wereld van verschil maakt. Kennis is vooruitgang, democratie heeft genuanceerd denken nodig. Maar dat geldt ook in Nederland en ik denk dat het gezond is als particuliere partijen en universiteiten elkaar proberen te vinden, om iets positiefs te doen. We geven het Erasmus Trust Fund daarom tien jaar lang een, laat ik zeggen flink bedrag. En we zien graag dat anderen ons volgen.'