Vorig jaar werden er alleen in Zuid-Afrika al 1.004 neushoorns omgebracht.
Vorig jaar werden er alleen in Zuid-Afrika al 1.004 neushoorns omgebracht. © REUTERS

Drones kunnen de neushoorns redden

Techniek tegen stropers

Stropers vormen een grote bedreiging voor de neushoorn in Zuid-Afrika. Als het aan een groep Nederlandse studenten ligt, gaan drones daar een einde aan maken.

Daar banjeren ze traag over de Brabantse steppe, de neushoorns van Safaripark Beekse Bergen. Voor hen is dit een zaterdag als alle zaterdagen omringd door wijzende peuters, fotograferende moeders en gapende grootvaders.

Dat ligt anders voor de studenten in het grijze busje dat even verderop tussen het groen staat geparkeerd. Zij hebben vanmorgen een witte heliumballon met een doorsnede van vier meter boven het neushoornverblijf opgelaten.

Onder de ballon bungelen een gewone camera en een warmtecamera. Daarmee zullen ze vandaag het systeem testen waaraan ze al anderhalf jaar werken, het systeem dat in de toekomst neushoorns in het Zuid-Afrikaanse Krugerpark moet redden uit de handen van de stropers die het op hun hoorns hebben gemunt.

Want als het aan de studenten van het project Dutch UAS ligt, vliegen er binnen een paar jaar drones over de grote natuurparken in Afrika. Met deze onbemande autonome vliegtuigen kunnen de parkopzichters in de gaten houden wat er op de grond gebeurt.

En nee, die opzichters hoeven daarvoor niet continu naar een scherm te kijken. De software aan boord zal razendsnel beoordelen waar de neushoorns zich bevinden en of er mensen in de buurt zijn. Lijkt dat het geval, dan slaat de drone alarm. Een opzichter krijgt de locatie door, bekijkt de beelden op zijn computer of tablet, en komt zo nodig in actie.

'Misschien', zegt projectleider Kitso Epema, die luchtvaart- en ruimtevaarttechniek in Delft studeert, 'kan de drone de neushoorns zelfs opjagen, zodat ze vluchten als de opzichter niet op tijd ter plaatse kan zijn. Bijvoorbeeld met geluiden die deze dieren kunnen horen, maar mensen niet.'

Turen naar hun laptop

Maar goed, dat systeem moet nog worden gebouwd en daarom turen de studenten in het grijze busje naar de schermen van hun laptop.

Een van hen bedient de camera's die vandaag dus niet aan een rondvliegende drone hangen, maar rustig aan een ballon. Voor het testen van de software is dat prima. Met een eenvoudige vingerbeweging vindt de student drie liggende neushoorns, hij zoomt in op een auto die door het verblijf rijdt en bekijkt een groepje bezoekers op een voetpad.

De beelden vloeien direct naar de laptop van Anouk Visser, die naast hem in het busje zit. Visser, die artificial intelligence studeert in Amsterdam, voert de beelden aan de beeldherkenningssoftware die ze speciaal voor dit project schreef. Tijdens eerdere proeven bleek de software aardig in staat om mensen op een grasveld aan te wijzen.

Nu pikt de computer elke paar seconden een vers beeld uit de video-opname. Op het scherm flitsen ze voorbij, luchtfoto's met blauwe rechthoeken erop, die aangeven waar de computer een object signaleert want onderscheid maken tussen dieren, mensen, auto's en bomen kan de software nu nog niet.

Soms is de computer verrassend accuraat en staan de rechthoeken keurig om de neushoorns. Vaker worden niet alleen de objecten, maar ook een paar strepen in het zand of een pluk gras voor een interessant object aangezien.

Lerend systeem

Voorlopig maakt Visser zich daarover geen zorgen. 'Het wordt beter als we de gewone beelden met de beelden van de warmtecamera combineren', zegt ze. 'Dan gaat de valse detectie van zo'n stuk gras eruit.'

Bovendien is dit een lerend systeem, zegt Visser. De studenten zullen deze beelden de komende tijd 'annoteren': handmatig aangeven waar de neushoorns, de mensen en de auto's zich bevinden. De software leert daar weer van.

En hopelijk zijn ze dan in november klaar voor de volgende stap. Dan reist het team met twee piepschuimen drones af naar Zuid-Afrika, waar het op zoek zal gaan naar neushoorns in het wild.

Ook daarna zijn nog wat hordes te nemen. Hoeveel drones heb je nodig om het hele Krugerpark in de gaten te houden, een natuurgebied half zo groot als Nederland?

'De meeste stropers komen vanuit Mozambique het park in', zegt Epema. 'Als we alleen de grens in de gaten willen houden, een grens van 350 kilometer, dan hebben we al meer dan honderd drones nodig. Voor het hele park zijn dat er veel meer.'

En de bezoekers, jaag je die niet weg met al die vliegtuigjes boven het park?

Epema lacht.

'Het is de bedoeling dat je ze nauwelijks hoort of ziet', zegt hij. 'Maar uiteindelijk is de vraag: wil je de neushoorns én de drones, of allebei niet?

Hoorns meer waard dan goud

Het aantal neushoorns dat wordt afgeslacht voor de hoorn neemt de laatste jaren toe. Vorig jaar werden er alleen in Zuid-Afrika al 1.004 dieren omgebracht.

De handel in hoorn is lucratief. Met een prijs van circa 50 duizend euro per kilo is de hoorn van de neushoorn meer waard dan goud, dat circa 38 duizend euro per kilo oplevert. Omdat een hoorn al gauw 6 kilo weegt, levert elke dode neushoorn een paar ton op.

De hoorns gaan vrijwel allemaal naar Azië. Vooral in China en Vietnam geloven ze ten onrechte dat de hoorn medicinale kracht heeft. Een mengsel van verpulverde hoorn en kokend water zou mensen genezen van koorts, kanker en slangenbeten.