Drie jaar na MH17 blijven Russische media verwarring zaaien over wie het toestel neerhaalde

'Oekraïens gevechtstoestel schoot Boeing uit de lucht'

Drie jaar na de ramp met MH17, waarbij 298 mensen omkwamen, zijn Russische media nog steeds bezig twijfelachtige theorieën te verspreiden die moeten bewijzen dat Oekraïne het toestel heeft neergeschoten.

In de aanloop naar de herdenking van de ramp vandaag publiceerde het Russische blad Soversjenno Sekretno (Topgeheim) een serie artikelen waaruit zou blijken dat het Maleisische vliegtuig door een Oekraïens gevechtstoestel uit de lucht is geschoten.

Het blad baseert zich op 'geheime documenten' van de Oekraïense inlichtingendienst SBOe, die het van een anonieme bron zou hebben gekregen. Soversjenno Sekretno erkent dat het de echtheid van de documenten niet kan controleren, maar toch werden de 'onthullingen' van het blad gretig overgenomen door tal van pro-Russische nieuwssites.

Ook de Russische staatszender Sputnik nam de berichten van Soversjenno Sekretno over onder de suggestieve kop: 'Zou Oekraïne het bewijs voor zijn schuld voor de ramp met MH17 kunnen hebben vernietigd?' Sputnik haalde er een deskundige bij die eveneens erkende dat hij de echtheid van de documenten niet kon staven. Maar volgens hem heeft de Oekraïense geheime dienst wel 'verdachte' dingen gedaan na de ramp. De deskundige, Vladimir Kornilov - een Rus uit Oekraïne die in Nederland woont - staat erom bekend dat hij al jaren campagne voert tegen Oekraïne.

De serie artikelen werd overgenomen door andere pro-Russische sites, zoals het Amerikaanse VeteransToday. Tweede Kamerlid Thierry Baudet, die tijdens de campagne tegen het associatieverdrag met Oekraïne met Kornilov samenwerkte, retweette het bericht. 'Echt of fake?', voegde hij er voorzichtigheidshalve aan toe.

Stil protest

Vijftien nabestaanden van slachtoffers van vlucht MH17 hebben zondagochtend bij de Russische ambassade in Den Haag in stilte gedemonstreerd. Ze protesteerden tegen 'de tegenwerking van Rusland bij het onderzoek'. De demonstranten lieten een boodschap bij de ambassade achter. Daarin roepen ze Rusland op de internationale afspraken na te komen en volledig mee te werken aan het onderzoek. In het plantsoen bij de ambassade plaatsten de demonstranten een bankje met het opschrift: 'Wachtend op verantwoordelijkheid en volledige duidelijkheid. Ter herinnering aan de slachtoffers van Malaysia Airlines vlucht MH17.' Een deel van de tekst is in het Russisch. Vandaag om 14 uur wordt in aanwezigheid van koning Willem-Alexander, koningin Máxima en minister-president Mark Rutte het MH17-monument - een 'herinneringsbos' met 298 bomen - geopend in Vijfhuizen bij Schiphol.

De artikelen in Soversjenno Sekretno, een blad dat berucht is om zijn sensatieverhalen, komen erop neer dat de Boeing-777 in opdracht van Kiev is neergeschoten door een Oekraïens gevechtstoestel. Dat staat haaks op de bevindingen van de Nederlandse Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) en het internationale onderzoeksteam JIT, die beide tot de conclusie kwamen dat het toestel is neergehaald met een BUK-raket die vanuit Rusland werd geleverd.

Het Russische bedrijf Almaz-Antej, de fabrikant van de BUK-raketten, bevestigt dat het toestel niet door een gevechtstoestel is neergehaald, maar met een BUK-raket, al zou dat zijn gebeurd vanuit gebied dat in handen was van de Oekraïners. Toch blijft Soversjenno Sekretno vasthouden aan de theorie dat een gevechtsvliegtuig de Boeing heeft neergeschoten.

Het Russische ministerie van Defensie beweerde aanvankelijk aan de hand van radarbeelden dat MH17 door een Oekraïens gevechtsvliegtuig was neergehaald, maar slikte die beschuldiging later in nadat Almaz-Antej voor de 'Oekraïense BUK'-variant had gekozen. De Russische staatstelevisie liet zelfs een satellietfoto zien van het moment waarop het Oekraïense gevechtsvliegtuig de Boeing onder vuur nam, maar dat bleek een nepfoto: als de verhoudingen klopten, zou het Maleisische vliegtuig ruim een kilometer lang moeten zijn geweest.

De artikelen van Soversjenno Sekretno bevatten allerlei tegenstrijdigheden. Zo schrijft het blad dat de Boeing niet door een SU-25 gevechtsvliegtuig is neergeschoten, zoals de Russen aanvankelijk beweerden, maar door een Mig-29 die veel hoger kan vliegen. Maar tegelijkertijd haalt het blad een Oekraiense militair aan die stellig beweert dat een SU-25 de Maleisische Boeing neerhaalde.

Sinds de ramp hebben de Russische autoriteiten en Russische media al een hele reeks versies gelanceerd die met elkaar in tegenspraak zijn. Het doel lijkt vooral verwarring te zaaien bij het westerse publiek en het vertrouwen in het internationale onderzoek te ondergraven. Soversjenno Sekretno vroeg zich af waarom de 'geheime documenten' van de Oekraïense geheime dienst niet door het internationale onderzoeksteam zijn bekeken - een opmerking die meteen door allerlei pro-Russische sites werd herhaald.

Meer lezen?

Verdrag tussen Nederland en Oekraïne: MH17-proces gaat door, ook als verdachten niet komen
Om nationale vervolging onder Nederlands recht van MH17-verdachten mogelijk te maken, draagt Oekraïne zijn rechtsmacht over aan Nederland. Vrijdag tekenen de twee landen hiertoe een onderling verdrag. Ook eventuele verdachten met de Oekraïense nationaliteit kunnen door Nederland op afstand worden vervolgd. Lees hier het hele artikel. (+)

Waarom duurt het zo lang?
Vier vragen over de stand van zaken rond het onderzoek naar de in 2014 neergeschoten Boeing 777 van Malaysian Airlines, met 298 passagiers aan boord - onder wie 196 Nederlanders.