De Pluim: Hiv-bestrijding Amsterdam 'verdient het om toegejuicht te worden'

Zomerrubriek - Jaloerse blikken uit het buitenland; dít doen we goed

In het onlangs uitgekomen UNAIDS-rapport, over de voortgang van de wereldwijde hiv- en aidsbestrijding, ontving Amsterdam een schouderklopje. De stad haalde als een van de eerste steden ter wereld de doelstellingen van de Verenigde Naties met betrekking tot hiv-bestrijding.

Volgens die '90-90-90'-doelen moet in 2020 negentig procent van de hiv-patiënten zijn gediagnosticeerd. Daarvan moet negentig procent onder behandeling zijn, waarvan weer negentig procent dusdanig behandeld moet zijn dat het virus niet meer overdraagbaar is. Amsterdam, waar een kwart van de Nederlandse hiv-patiënten woont, heeft deze percentages geëvenaard of overstegen.

Volgens Susan Buchbinder, directeur van onderzoeksinstituut Bridge HIV in San Francisco, is dat voor een groot deel te danken aan het H-Team (Hiv-Transmissie Eliminatie Amsterdam), bestaande uit experts van verschillende organisaties. 'Het H-Team verdient het om toegejuicht te worden. Hun prestaties zijn echt uitzonderlijk.'

Hoe goed doet Amsterdam het in vergelijking met andere plaatsen?

'Amsterdam loopt wereldwijd al voor sinds het begin van de aidsepidemie met de wijze waarop de stad het aanpakt. Daardoor is het 90-90-90-doel zo vroeg bereikt. Er is een klein aantal andere steden dat hetzelfde claimt, maar dat is moeilijker te controleren. Doordat in Amsterdam zeer uitgebreid gegevens worden verzameld en bewaard lukt dit hier beter dan op andere plekken.'

Waarom gaat aidsbestrijding juist hier zo goed?

Wat is 'De Pluim'?

Het nieuws wordt vaak beheerst door misstanden en andere zaken die niet goed gaan. Maar gelukkig zijn er ook veel dingen die we wel mooi voor elkaar hebben hier in Nederland. En vaak hebben we dat zelf niet eens zo in de gaten. In de rubriek De Pluim gaan we naar deze zaken op zoek. Onze waterwerken, ons spoorwegennet en zelfs onze frikandellen: wat kan op jaloerse blikken uit het buitenland rekenen? En waarom eigenlijk?

'Dat komt allereerst door innige samenwerking tussen de gezondheidsdienst, gemeenschappen in de samenleving, zorgverleners, politici en onderzoekers als het H-Team. Hierdoor ligt er een omvangrijk programma om de epidemie aan te pakken.'

'Daarbij accepteert de stad gemeenschappen, bijvoorbeeld drugsgebruikers, zonder ze te stigmatiseren. Deze aanpak, van schade verminderen in plaats van moraliseren, is cruciaal voor het succes. Zo wordt het testen op soa's en de behandeling ervan sterk aangemoedigd. Door schone injectiespuiten te verstrekken, is hiv-verspreiding via naalden vrijwel geëlimineerd.'

'Het team houdt nauwkeurig bij waar en wanneer nieuwe infecties zich voordoen en of mensen vroeg worden gediagnosticeerd of pas als de ziekte al vergevorderd is. Zo werd duidelijk dat er eigenlijk twee epidemieën zijn in Amsterdam: één onder mannen die onveilige seks hebben met mannen en één onder migranten. Het H-Team speelt in op die kennis door programma's op te stellen die zich specifiek richten op groepen die risico lopen.'

Is Amsterdam een voorbeeld voor steden in andere landen?

Volgend jaar zal de internationale aidsconferentie in Amsterdam worden gehouden. Dat gaat denk ik enorm worden

Susan Buchbinder

'Dat denk ik wel. Het team is heel duidelijk in hun beschrijving van wat ze succesvol maakt, waardoor het gemakkelijker is voor anderen om eenzelfde aanpak na te streven. Volgend jaar zal de internationale aidsconferentie in Amsterdam worden gehouden. Dat gaat denk ik enorm worden, omdat experts van over de hele wereld dit succesvoorbeeld kunnen zien en zo ideeën op doen. Vooral aan het gebruik van data om innovatie voort te drijven kunnen andere steden en landen een voorbeeld nemen.'

'In Amsterdam is 100-100-100 de volgende halte,' aldus het H-TEAM zelf. Is dat realistisch?

'Amsterdam heeft gelijk met de gedachte dat 90-90-90 niet genoeg is. Misschien is het gewoon een mooi streven, maar er is ook het idee van een kantelpunt, waarop zoveel patiënten worden behandeld dat de epidemie zich niet meer kan verspreiden. Maar zelfs als dat punt zou worden bereikt: een stad is geen eiland, mensen uit andere landen kunnen hiv bij zich dragen. Daarom is het belangrijk dat deze epidemie wereldwijd wordt aangepakt.'

Wat is er nog voor nodig om de cijfers te verbeteren?

'Die laatste 10 procent gaat veel meer dan 10 procent van de moeite kosten, omdat het gaat om gemarginaliseerde groepen die niet eerder zijn bereikt. Maar de breedte van de samenwerking in het H-Team en de gedrevenheid om actief te focussen op doelen zal Amsterdam dicht bij die 100-100-100 brengen.'

'Het probleem is dat Pre-Expositie Profylaxe, pillen die hiv-infecties voorkomen, in Nederland niet toegankelijk is omdat verzekeraars het niet vergoeden, zoals in Frankrijk en, in de meeste gevallen, de VS. Ik hoop dat dit verandert. Tijdens een demonstratieproject van het H-Team schreeuwden mensen die het niet kunnen krijgen haast om Pre-Expositie Profylaxe. Dat is gewoon fout. Nederland is altijd vooruitstrevend geweest, maar hierin lopen jullie achter. Zonder PrEP wordt het lastig om de epidemie helemaal te bezweren.'

PreP vergoeden?

Het Ministerie van Volksgezondheid wil pas bepalen of PrEP vergoed moet worden na een advies van de Gezondheidsraad over de rol die het middel kan spelen in relatie tot bijvoorbeeld condooms. Dit advies wordt begin 2018 verwacht. Een woordvoerder benadrukt dat het niet gebruikelijk is dat preventiemiddelen worden vergoed. Hetzelfde medicijn wordt wel vergoed als behandelmiddel bij hiv-patiënten.



Meer complimenten uit het buitenland lezen? Op deze gebieden scoren we in Nederland ook heel goed:

Fotonica
Nederland loopt voorop bij deze technische discipline. 'Meestal volgen Europese landen de VS of Japan, maar niet in dit geval', zegt promovendus in de fotonica Idelfonso Tafur Monroy.

Landbouw

'Overal waar je in de wereld komt, is er een diep respect voor de expertise van Nederland op landbouwgebied: van varkens tot bloemen en planten. Dat gaat heel ver.'

Frikandellen
We mogen in Nederland trots zijn op onze vleesverwerking. Miljoenen kilo's vlees schrapen we wekelijks van de botten. Dit restvlees eindigt onder andere in frikandellen.

Transgenders
Een pluim voor de jonge transgenders in Nederland. We zouden het bijna vergeten nu genderneutrale wc's worden ingevoerd, transgenders modellenwedstrijden winnen en tv-programma's het onderwerp hebben omarmd, maar er was een tijd dat het een kwelling was om kenbaar te maken dat je mogelijk in het verkeerde lichaam was geboren, laat staan om er medische hulp voor te zoeken.

Antibiotica
Heiman Wertheim, hoogleraar medische microbiologie aan het Radboudumc: 'Nergens in Europa wordt zo weinig antibiotica voorgeschreven als in Nederland en ook wereldwijd scoren we erg goed'. Hier geen paniek om superresistente bacteriën, dankzij ons 'doe-normaal-gen'.

Spoorwegen
Nederland heeft een 'waanzinnig' spoornetwerk. 'Dat er straks iedere tien minuten een trein van Eindhoven naar Amsterdam vertrekt, is waanzinnig', zegt de Australische hoogleraar Graham Currie.