Nederlandse natuur: dubieuze CO2-buffer.
Nederlandse natuur: dubieuze CO2-buffer. © Novum Regio

De Nederlandse natuur laat meer CO2 los dan ze opneemt en vastlegt

Je zou denken dat het buitengebied - dus alle bossen, weilanden, akkers, heidevelden en duinen bij elkaar - heel wat CO2 opnemen en vastleggen. Zelfs in het volle Nederland. Maar het tegendeel is het geval: het klimaat zou beter af zijn als al die groene gebieden stevig onder een luchtdicht pak asfalt zouden verdwijnen: bij elkaar stoten ze veel meer van het broeikasgas CO2 uit dan ze opnemen.

Dat blijkt uit de eerste Natuurlijke Kapitaalrekening die de Wageningen Universiteit en het CBS vandaag publiceren. Aan de bossen ligt het niet. Die doen wat je van ze mag verwachten: miljoenen tonnen CO2 vastleggen. De meeste akkers en weilanden op zand of klei slaan ook wat CO2 op, maar veel is het niet.

Waar het fout gaat, dat is in de veengebieden. Die stoten miljoenen tonnen CO2 uit omdat ze langzaam verbranden. Veel veengebieden zijn door de verlaging van de grondwaterstand weerloos tegen oxidatie. Veen is niets anders dan eeuwenlang opgestapelde plantenresten en zodra dat pakket droog komt te liggen begint het te oxideren - oftewel langzaam te verbranden. Dat levert een jaarlijkse uitstoot op van 7 miljoen ton CO2, overeenkomend met 3,5 procent van de nationale uitstoot.

Veengronden

Alle groeiende planten en bomen bij elkaar leggen jaarlijks net iets meer dan de helft daarvan voor lange tijd vast: 3,6 miljoen ton. De bossen, die 10 procent van het buitengebied bedekken, nemen daarvan 60 procent voor hun rekening. Gras en landbouwgewassen (56 procent van het buitengebied) leggen ook CO2 vast, maar het meeste slechts voor korte tijd. Zodra het gras of gewas wordt opgegeten, komt de CO2 weer terug in de atmosfeer.

Friesland is de provincie met de klimaatvijandigste bodem: 24 procent van de CO2 uit veen komt uit deze provincie. Drenthe volgt met 22 procent.

Friesland en Drenthe

In sommige polders daalt de bodem door het oxideren van het veen met een centimeter per jaar

Dat juist in deze provincies de uitstoot zo hoog is, komt doordat hier de waterstand het sterkst is gedaald. In Hollandse veenweidegebieden is het waterpeil in de sloten meestal minder dan een halve meter onder het maaiveld. In Friesland en Drenthe is dat vaak meer dan een meter. Boeren waren altijd gek op die lage waterstand.

In sommige polders daalt de bodem door het oxideren van het veen met een centimeter per jaar, zo bleek uit eerder onderzoek. Het Wetterskip Fryslân probeert het tij al te keren. Afgelopen jaar is het waterschap begonnen met proefprojecten om de grondwaterstand weer te verhogen.

De bodems van Flevoland, Gelderland en vooral Zeeland stoten nauwelijks CO2 uit: daar is niet of nauwelijks veen.