Minister Jet Bussemaker van Onderwijs.
Minister Jet Bussemaker van Onderwijs. © ANP

Bussemaker: mbo moet beter inspelen op bedrijfsleven

Binnenkort ook lectoren in middelbaar beroepsonderwijs

Het mbo moet beter inspelen op veranderingen in de arbeidsmarkt. Scholen krijgen daarom meer ruimte af te wijken van regels en hun onderwijs aan te passen aan de wensen van het bedrijfsleven. Dat staat in een brief van minister van Onderwijs Jet Bussemaker (PvdA) aan de Tweede Kamer.

Ondertussen leiden we mensen op tot educatieve gamedesigner, glasvezel-engineer of om met een 3D-printer tandprotheses te maken

Minister Jet Bussemaker, Onderwijs (PvdA)

Lees ook: dossier MBO-verkenning

Guido van Eijck verkende voor de Volkskrant het mbo, de grote onbekende in het onderwijs. Lees hier alle artikelen die hij schreef over het beroepsonderwijs. 'Als je weet wat er in de wereld gebeurt, begrijp je pas echt wat je leert op school.'

Ontwikkelingen op het gebied van ict, robotisering en globalisering stellen nieuwe eisen aan werknemers en dus ook aan het middelbaar beroepsonderwijs. Vorig jaar riep de Tweede Kamer de minister al op het mbo flexibeler te maken. Want hoe kun je iemand opleiden voor een baan die nog niet bestaat?

Bedrijven en scholen moeten nauwer met elkaar samenwerken, vindt de minister. Zo krijgen scholen meer ruimte om samen met bedrijven uit hun regio het vakkenpakket samen te stellen. Nu duurt het soms wel zeven jaar om een nieuw vak te introduceren. 'We reguleren het mbo nog steeds zoals we dat vroeger deden, toen we dachten te weten hoe de maatschappij en de economie er over tien jaar uit zouden zien. Dat is niet meer het geval', aldus Bussemaker.

Vanaf 2017/18 kunnen scholen multidisciplinaire vakken aanbieden. Bussemaker: 'Het mbo zal altijd kapsters en loodgieters blijven opleiden, maar ondertussen leiden we ook mensen op tot educatieve gamedesigner, glasvezel-engineer of om met een 3D-printer tandprotheses te maken.'

Hoe kun je iemand opleiden voor een baan die nog niet bestaat?

Lectoren

In navolging van het hbo kunnen mbo's vanaf januari lectoren aanstellen. Hbo-lectoren geven les en doen praktisch onderzoek. Op het mbo zouden het vooral mensen uit het bedrijfsleven moeten zijn, die een brug slaan tussen de veranderende arbeidsmarkt en het onderwijs.

De Mbo Raad, vertegenwoordiger van het mbo, is voor een betere en snellere samenwerking met het bedrijfsleven, zegt voorzitter Jan van Zijl. 'De inrichting van het onderwijs is nu te rigide.'

Ook het deeltijdonderwijs (de 'beroepsbegeleidende leerweg') gaat op de schop. Deze studenten gaan één dag per week naar school en leren hun vak de overige dagen op de werkvloer. Doordat bedrijven flink op deze leerwerkplekken bezuinigden, daalde het aantal deeltijdstudenten in vier jaar tijd met 30 procent. Bussemaker wil de harde richtlijn van vier dagen werken en één dag leren loslaten, zodat scholen en bedrijven daarover zelf afspraken kunnen maken.

Studentenstop

Buiten crisistijd vindt ruim 90 procent van de mbo-studenten snel een baan op niveau

Mbo-voorzitter Jan van Zijl

Scholen krijgen geen volledige vrijheid: een commissie zal erop toezien of er wel vraag is naar de opleidingen die een mbo aanbiedt. Als dat niet zo is, kan de minister een studentenstop afdwingen. De afgelopen jaren groeide de kritiek op 'pretstudies' die mbo's aanboden, in de hoop meer studenten binnen te halen. Daarvan wil de minister af. 'Mbo-scholen moeten niet alleen maar meer studenten willen hebben en groter willen worden. Ze moeten juist de niches opzoeken en op regionaal niveau samenwerken in plaats van met elkaar te concurreren.'

Volgens Van Zijl is de discussie over pretstudies een eigen leven gaan leiden. 'Het is flauwekul dat wij op het mbo zouden opleiden zonder oog voor de arbeidsmarkt. Buiten crisistijd vindt ruim 90 procent van de mbo-studenten snel een baan op niveau'.

Daarnaast botst het strengere toezicht met de opdracht dat scholen iedereen die zich aanmeldt moeten aannemen, zegt Van Zijl. 'Sommige studenten passen goed bij een bepaalde opleiding en slecht bij een andere. Moet je een mbo dan beboeten als ze die student een bepaalde studie aanbieden waaraan volgens de cijfers nu minder behoefte is, terwijl het alternatief is dat iemand uitvalt? Dat staat haaks op onze zorgplicht.'