Kamerlid Pieter Omtzigt (CDA).
Kamerlid Pieter Omtzigt (CDA). © ANP

Buma zal opgelucht ademhalen nu populaire Omtzigt zelf angel uit pijnlijke kwestie haalt

Pieter Omtzigt zal 'de komende tijd' niet het woord voeren over MH17 in de Kamer. Dit om 'de zoektocht naar de waarheid (...) niet te belasten met een debat over mijn handelen'. Het CDA-Kamerlid zei maandagavond na twee dagen bedenktijd dat hij spijt heeft van zijn handelwijze: 'Dat had ik niet moeten doen.'

Voor partijleider Buma lijkt daarmee de angel uit een pijnlijke kwestie te worden gehaald. Dat is voor het CDA maar beter ook. Want als de affaire de afgelopen dagen iets aan het licht bracht, dan is het dat de uitstraling van Omtzigt de grenzen van de partij verre te buiten gaat. Politici die in opspraak raken, vinden doorgaans in de publieke opinie geen genade, maar in het geval van Omtzigt vormde zich juist een beschermende ring van fans om hem heen.

Op sociale media wemelde het van de mensen die juist de boodschappers van NRC Handelsblad op de korrel namen, en de aantijging aan het adres van Omtzigt zagen als een georkestreerde aanval op de luis in de pels van de politieke elite.

18 plus 1

Zijn waardering dankt hij aan zijn ijver, zijn feitenkennis, zijn dwarsigheid en zijn vasthoudendheid

Dat is opmerkelijk, want Omtzigt is geen heel aaibare politicus, geen pleaser die voortdurend de camera opzoekt met oneliners. Wie hem wel eens ontmoette, zal dat niet licht vergeten. De ogen zoeken al weer een volgend onderwerp, de vingers roffelen er al pratend een sms-je uit, een voet trappelt ongedurig. Omtzigt heeft veel aan zijn hoofd, altijd.

Niet-CDA'ers zien de 19 leden tellende CDA-Kamerfractie doorgaans als 18 plus 1. Die ene, dat is Omtzigt. De waardering die hem ter rechterzijde ten deel valt, geldt niet zozeer de CDA'er Omtzigt, als wel het Kamerlid. Dat dankt hij aan zijn ijver, zijn feitenkennis, zijn dwarsigheid en zijn vasthoudendheid. Zeker de laatste twee eigenschappen spreken in de Kamer niet vanzelf.

Dossiervreter

Omtzigt is geen man van politieke spelletjes of ideologische vergezichten. Hij is een dossiervreter. Zo iemand die zich helemaal ingraaft in pensioenen, accijnzen voor grenspompstations, een vergeten Nederlandse gevangene in een Spaanse cel, christenvervolging in het Midden-Oosten, de Armeense genocide.

En dus in de afwikkeling van het neerstorten van vlucht MH17, de meest precaire kwestie van deze tijd: al sinds de crash van juli 2014 wordt het door Nederland geleide onderzoek door velen met argusogen gevolgd. Op het Binnenhof mag dan wel min of meer consensus zijn ontstaan over de toedracht, daarbuiten is een uiterst kritische gemeenschap die meent dat de onderzoekers aan tunnelvisie leiden en veel te snel naar Rusland hebben gewezen. Waar zijn de primaire radarbeelden Oekraïne gebleven, waarom duurt het onderzoek zo lang, had het kabinet niet moeten voorkomen dat het toestel überhaupt boven het oorlogsgebied vloog op die 17de juli van 2014?

Omtzigt is een van de Kamerleden die een deel van die kritiek verwoordt in de Tweede Kamer. Nieuwkomer Thierry Baudet, die meent dat het hele MH17-onderzoek moet worden overgedaan, versterkt hem sinds kort. Het is geen toeval dat Baudet in Omtzigt de gedroomde premier ziet van een zakenkabinet.

Ook media aan de verre rechterkant van het spectrum, zoals GeenStijl, The Post Online en De Dagelijkse Standaard schoten Omtzigt de afgelopen dagen te hulp: 'Walgelijk NRC' (Dagelijkse Standaard), 'Kwaadaardigheid NRC (GeenStijl), 'Artikel NRC Handelsblad klopt niet' (The Post Online).

Sentiment

Omtzigt wist de afgelopen twee verkiezingen op eigen kracht - met voorkeurstemmen - in de Kamer te komen. 'Dat geeft je een onafhankelijke rol', zei hij daarover. 'Men weet dan dat je veel contact hebt met mensen.' Het maakt ook dat hij zich meer kan permitteren dan het doorsnee-Kamerlid. In zijn eigen fractie wordt hij nog weleens als lastig getypeerd, al is hij op beslissende momenten steeds uiterst loyaal geweest aan zijn partij.

Zoals ook nu. Met het neerleggen van het woordvoerderschap over MH17 verlost hij Buma van een pijnlijke kwestie. Een conflict had kunnen leiden tot discussie over Omtzigts Kamerzetel. En dat had van Buma opeens de man kunnen maken die een kritisch Kamerlid de mond snoert.

Nog voordat Omtzigt maandag zijn besluit nam, liet Buma merken niet ongevoelig te zijn voor dat sentiment: 'Ik praat over de waarheid die boven tafel moet. Dat is ook altijd het doel van Pieter Omtzigt: erachter komen wat er gebeurd is.'


Wat was de aanleiding van de kwestie rond Omtzigt?

Pieter Omtzigt gaf het CDA in de oppositie weer kleur, als luis in de pels van Mark Rutte. Nu lijkt hij in zee te zijn gegaan met een nepgetuige van de MH17-ramp. Wordt hij ontmaskerd als een poseur die voor zich laat liegen? 

De vraag is: wat bezielde Pieter Omtzigt? NRC Handelsblad beschikt over sms-verkeer en geluidsopnamen waaruit blijkt dat hij in mei van dit jaar een nepgetuige in een zaal vol nabestaanden twijfel liet zaaien over de toedracht van het neerhalen van vlucht MH17.