De ambassade van Koeweit in Den Haag.
De ambassade van Koeweit in Den Haag. © ANP

Bedienden van diplomaten melden uitbuiting op ambassades in Nederland

Ministerie krijgt 26 klachten van bedienden ambassades

Bij het ministerie van Buitenlandse Zaken hebben de afgelopen vijf jaar 26 particuliere bedienden van diplomaten bij ambassades en internationale organisaties gevestigd in Nederland melding gemaakt van uitbuiting. Het ging om onderbetaling, slechte arbeidsomstandigheden en 'ongewenste omgangsvormen'.

Dit blijkt uit een document dat de Volkskrant in handen heeft gekregen met een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur (WOB). Om de privacy van deze 'kwetsbare groep' en diplomatieke relaties niet te schaden, wil Buitenlandse Zaken niet zeggen welke nationaliteit het personeel heeft dat werkte als huishoudelijke hulp, nanny, ober of kok, noch om welke ambassades en instellingen het gaat.

Uit angst houdt huispersoneel van diplomaten doorgaans zijn mond

Volgens FairWork, een non-profitorganisatie die zich inzet voor werknemers die in Nederland worden uitgebuit, gaat het onder meer om huispersoneel uit de Filipijnen, Indonesië, Zuid-Amerika en Afrika. De slechte arbeidsomstandigheden kwamen voor bij diplomaten van dertien verschillende ambassades, het Internationaal Strafhof en het Europees Octrooibureau. Onder de ambassades zijn volgens FairWork die van Saoedi-Arabië, Koeweit, Verenigde Arabische Emiraten, Qatar, India, Somalië, Bolivia en Ghana. Geen van deze ambassades was bereikbaar voor commentaar.

Uit angst houdt huispersoneel van diplomaten doorgaans zijn mond. De afgelopen twee jaar zijn enkele voormalige Filipijnse personeelsleden van diplomaten uit Saoedi-Arabië in Nederland naar buiten gekomen met hun verhaal over hun zevendaagse werkweek van 18 uur per dag, onderbetaling en verbod naar buiten te gaan. Een vertelde zo weinig te eten te krijgen dat ze etensresten uit de vuilnisbak viste. Zij ontvluchtte de residentie op een onbewaakt ogenblik, door over de omheining van de tuin te klimmen.

Serieuze misdaad

Uitbuiting is moeilijk aan te pakken omdat diplomaten onschendbaarheid genieten

Klachten over diplomaten uit/van

Bolivia
Europees Octrooibureau
Ghana
India
Internationaal Strafhof
Jordanië
Kameroen
Koeweit
Libanon
Oman
Qatar
Saoedi-Arabië
Somalië
Suriname
Verenigde Arabische Emiraten

Bron: FairWork

In totaal zijn in Nederland ongeveer honderdveertig werknemers in particuliere dienst bij diplomaten. Uitbuiting van deze groep is wereldwijd een bekend probleem. Zij is moeilijk aan te pakken omdat diplomaten onschendbaarheid genieten. Alleen al het innen van niet betaalde verkeersboetes bij deze groep is lastig. Personeelsleden die worden uitgebuit durven doorgaans niet aan de bel te trekken. Ze leven vaak geïsoleerd en bij misstanden kennen zij de weg niet.

Het ministerie van Buitenlandse Zaken probeert deze groep te stimuleren melding te doen van misstanden. Dat is het gevolg van maatregelen die de afgelopen paar jaar zijn ingevoerd, zoals de plicht van deze groep werknemers hun verblijfsvergunning zelf bij het ministerie op te halen. In een persoonlijk gesprek worden zij vervolgens gewezen op hun rechten in Nederland, waaronder het minimumloon, een werkweek van vijf dagen van maximaal 40 uur, vakantiedagen en uitbetaling van overuren. Ook worden zij aangespoord misstanden te melden bij het ministerie, de politie of FairWork. In de folder die zij meekrijgen staan contactgegevens. Daarin staat ook dat 'eerlijke en fatsoenlijke werkomstandigheden belangrijk zijn in Nederland' en 'misbruik of slechte behandeling internationaal wordt gezien als een serieuze misdaad'.

Daarnaast wordt huispersoneel van buitenlandse diplomaten sinds vorig jaar elk half jaar op het ministerie uitgenodigd voor een persoonlijk gesprek om eventuele misstanden te signaleren. Ambtenaren hebben begin dit jaar in een cursus geleerd op welke signalen van mensenhandel en uitbuiting zij tijdens zo'n gesprek moeten letten.

Schadevergoeding

De maatregelen van Buitenlanden Zaken zijn een stap in de goede richting, maar nog niet voldoende

FairWork

In een aantal gevallen is het ministerie de afgelopen paar jaar in actie gekomen om de gemelde uitbuiting aan te pakken. Van drie werknemers is na bemiddeling van Buitenlandse Zaken achterstallig loon uitbetaald. In twee gevallen zijn vliegtickets verstrekt waardoor de uitgebuite werknemers konden terugkeren naar huis. Een verdenking van een zedendelict is door het Openbaar Ministerie in behandeling genomen maar geseponeerd toen de verdachte diplomaat naar zijn land van herkomst was teruggekeerd. Een sanctie die Buitenlandse Zaken een diplomaat kan opleggen, het ontnemen van het privilege huispersoneel in dienst te nemen, is nog niet opgelegd.

FairWork vindt de maatregelen van Buitenlanden Zaken om uitbuiting op te sporen een stap in de goede richting, maar nog niet voldoende. Zo zou het graag zien dat Nederlandse ambassades werknemers die van plan zijn bij een buitenlandse diplomaat in Nederland in particuliere dienst te treden, voor vertrek informeren over hun rechten. Ook zou het graag zien dat uitgebuit personeel een schadevergoeding kan krijgen via een onafhankelijke arbitragecommissie. Een woordvoerder van het ministerie laat weten dat de noodzaak van een arbitragecommissie wordt onderzocht.

De WOB is uitgevoerd door Marlies de Brouwer