Amsterdam slaat slag in strijd tegen Airbnb: inwoners verplicht verhuur te melden
© anp

Amsterdam slaat slag in strijd tegen Airbnb: inwoners verplicht verhuur te melden

De gemeente Amsterdam heeft een belangrijke slag gewonnen in de strijd tegen de uitwassen van de deeleconomie. Met het invoeren van een meldplicht voor Amsterdammers die hun huis aan toeristen verhuren, wordt de aanpak van illegale hotels een stuk eenvoudiger.

Op deze manier kunnen we veel makkelijker overtredingen constateren en bewijzen

Laurens Ivens, wethouder

Vanaf 1 oktober moeten bewoners die hun huis verhuren aan toeristen zich verplicht registeren bij de gemeente. Wie dat niet doet, riskeert een boete die kan oplopen tot 20.500 euro.

De maatregel, die de gemeente gisteren bekendmaakte, betekent een belangrijk keerpunt in de aanpak van illegale verhuur. Tot nu toe was de stad daarvoor grotendeels afhankelijk van de hulp van bedrijven als Airbnb of Wimdu.

Die was gering: alleen Airbnb (veruit de grootste speler) toont zich sinds kort bereid om gebruikers aan de regels te houden en gegevens van notoire overtreders met de gemeente te delen.

Met het meldpunt neemt woonwethouder Laurens Ivens (SP) nu het heft in eigen handen. 'Op deze manier kunnen we veel makkelijker overtredingen constateren en bewijzen.'

Eerste stap

Voor Airbnb is elke nieuwe drempel die wordt opgeworpen voor verhuurders er een te veel

Dit is de 'eerste belangrijke stap' die de gemeente zet in de aanpak van de overlast die de massale vakantieverhuur veroorzaakt, zegt Gert-Jan Bakker van Meldpunt Ongewenst Verhuurgedrag. 'De gemeente neemt een regierol op zich en is niet meer afhankelijk van Silicon Valley.'

Dat de maatregel ook een verschuiving in de machtsverhoudingen tussen de stad en huizendeelplatformen betekent, blijkt alleen al uit de gepikeerde reactie van Airbnb. 'In plaats van met nieuwe regels te komen zou het beter zijn als Amsterdam met andere platformen vergelijkbare afspraken gaat maken als met Airbnb is gemaakt', laat het bedrijf in een schriftelijke reactie weten.

Op zichzelf geen vreemde reflex. Voor de Californische huizendeler is elke nieuwe drempel die wordt opgeworpen voor verhuurders er een te veel.

Amsterdam worstelde de laatste jaren met de ogenschijnlijk onstuitbare opmars van huizenverhuursites. Met name Airbnb is populair: in 2016 boekten zo'n 1,4 miljoen mensen een verblijf in ons land via het bedrijf uit Silicon Valley. Ter vergelijking: in 2012 waren dat er nog 75 duizend. Met die explosieve groei is ook het aantal klachten rap toegenomen. Centrumbewoners mopperen steeds luider over luidruchtige toeristen met wie ze ongevraagd portiek en trappenhuis delen.

Als vaandeldrager van de deeleconomie gold Airbnb lange tijd vooral als aaibare nieuwkomer. Het jonge bedrijf groeide in zijn eerste jaren onstuimig en trok zich onder het mom van 'disruptie' weinig tot niets aan van lokale wetgeving.

Toen Airbnb in 2014 voor het eerst afspraken maakte met gemeente Amsterdam om overlast tegen te gaan, hield het de touwtjes strak in handen. Exemplarisch is het akkoord dat toen gesloten werd -  dat in eerste instantie niet openbaar was - waarin staat dat gemeente en website zich alleen positief over elkaar zouden uitlaten.

(Tekst gaat verder onder tijdlijn.)

Die recalcitrante houding viel voor Airbnb uiteindelijk niet vol te houden, zegt Martijn Arets, die zich als publicist en onderzoeker al zeker vier jaar met de deeleconomie bezighoudt. 'In de eerste jaren konden ze enorm hard groeien en zich van de domme houden. Maar als je als start-up door wil blijven groeien moet je concessies doen. Anders wordt je verboden of uitgekotst.'

De deeleconomie wordt langzaam maar zeker volwassen. Airbnb beloofde in december er voortaan op toe te zien dat gebruikers hun huis niet vaker verhuren dan de zestig toegestane dagen. Ook haalt het bedrijf illegale Amsterdamse aanbod nu van de site. Andere verhuurplatformen hebben zulke afspraken niet gemaakt. Met het meldpunt vangt de gemeente dat gat nu op.

Bovendien, en dat is belangrijk, komt de verantwoordelijkheid voor het naleven van de regels nadrukkelijk bij de gebruiker te liggen. Arets: 'Het is veel makkelijker om eisen te stellen aan bewoners dan aan de platforms.'

De gemeente weet dat ook en was al langer uit op een register, maar zei eerder dat landelijke wetgeving daar niet in voorzag. Het minister van Binnnelandse Zaken heeft nu voor Amsterdam een manier bedacht om binnen de bestaande wetgeving toch een meldplicht in te voeren.

Waterdicht?

Het is nog niet het ei van Columbus

Koen Frenken, hoogleraar Innovatiestudies

Zijn alle problemen met overlast nu dan eindelijk opgelost? Waarschijnlijk niet. Als iedereen zich vanaf oktober netjes aan de regels houdt, komen de toeristen - en hun gewraakte rolkoffers - nog altijd, als is het niet het hele jaar door.

Het gemeentebestuur wil het liefst de overlast verder beperken door het aantal toegestane dagen te terug te schroeven van zestig tot dertig. Volgens wethouder Ivens is dat nu niet toegestaan. 'Maar als er straks een nieuwe minister van Wonen is, ga ik dat zeker op tafel leggen.'

Daarbij is het de vraag of het register volledig waterdicht is. 'Dit is een goede stap, maar het is nog niet het ei van Columbus', zegt Koen Frenken, hoogleraar Innovatiestudies aan de Universiteit Utrecht. 'Pandjesbazen die illegale hotels runnen via dit soort platforms zijn inventief, wie weet wat ze voor speelruimte weten te vinden.'

Er kan bovendien altijd meer gedaan worden. In San Francisco, de geboortegrond van Airbnb, geldt ook een registratieplicht. De stad heeft begin deze week weten af te dwingen dat Airbnb en het vergelijkbare HomeAway verhuurders van hun site verwijderen als ze zich niet hebben ingeschreven. Op die manier heeft zo'n maatregel nog meer impact.

Mogelijk komt het in Amsterdam ook nog zo ver, zegt Martijn Arets: 'De ervaring leert: iedere deal die Airbnb maakt met de ene gemeente is weer uitgangspunt voor onderhandelingen met de volgende gemeente.'

Meer lezen?

Airbnb: de yuppen de lusten, de rest van de stad de lasten
In de patio achter Fabio Bensi's schoenenzaak in de Amsterdamse Haarlemmerstraat regende het afstandsbedieningen, handdoeken, bierblikjes, vuilniszakken en zelfs kots van Airbnb-toeristen. Lees en bekijk hoe rolkoffers de stad ontwrichten. (+)

Airbnb sluit deal met gemeente Amsterdam om overlast toeristen te beperken
Huizendeelsite Airbnb en de gemeente Amsterdam hebben in december een deal gesloten. Het wordt onmogelijk om een appartement langer dan zestig nachten per jaar te verhuren. Ook haalt Airbnb het illegale Amsterdamse aanbod van vakantieverhuur van de site. Verandert de Airbnb-deal iets aan toerisme-overlast in Amsterdam?

Is de Airbnb-overlast nu voorbij?
Naar aanleiding van de deal van de gemeente Amsterdam, een analyse. Waarom toont de altijd zo dwarse huizendeelsite zich ineens zo inschikkelijk? En gaat het werken?

Hoe herken je een Airbnb-spookhuis?
In een echt huis staan halfdode planten, zijn de bedden niet zo strak opgemaakt en staat er soms een wasmand in het zicht. In Airbnb-spookhuizen staan louter Ikea-meubels (de afwasbare leren bank Kivik en salontafel Lack), ligt het beddengoed strak opgevouwen aan het voeteneind van elk bed en is er altijd een rare close-upfoto van een fles rode wijn die als welkomstcadeau op de witte Melltorptafel staat, schrijft Aaf Brandt Corstius.

Airbnb maakt voor het eerst winst en leent 1 miljard voor verdere uitbreiding
Airbnb heeft onlangs één miljard aan nieuw kapitaal aangetrokken om de verdere expansie te kunnen financieren. Het bedrijf wil zijn dienstenaanbod uitbreiden en een complete reisorganisatie worden.