50Plus-senator Nagel in de Eerste Kamer luistert naar staatssecretaris Dijkhoff.
50Plus-senator Nagel in de Eerste Kamer luistert naar staatssecretaris Dijkhoff. © ANP

50Plus torpedeert verlenging naturalisatietermijn immigranten

Het kabinetsvoorstel om de termijn voor het verkrijgen van het Nederlanderschap te verlengen van vijf naar zeven jaar, is vandaag gesneuveld in de Eerste Kamer. Met twee tegenstemmen heeft 50Plus de weegschaal naar een nee doen overhellen.

Nadat regeringspartner PvdA vorige week tijdens het debat in de Eerste Kamer de handen had afgetrokken van de coalitieafspraak, zag 50Plus-senator Jan Nagel de kans schoon de aandacht op zijn partij te vestigen. De twee zetels van de ouderenpartij konden plots het verschil maken. 50Plus stemde in de Tweede Kamer voor verlenging van de naturalisatietermijn, maar Nagel plaatste in de senaat enkele kritische kanttekeningen. Hij zou zijn definitieve keuze maken na beraad met fractiegenoot Martine Baay op de dag van de stemming.

Dit weekeinde stuurde 50Plus een persbericht uit waarin de spanning verder werd opgevoerd. Nagel was overstelpt met brieven van bezorgde Nederlandse expats in het buitenland, schreef de partij. Het wetsvoorstel behelsde ook een wijziging voor Nederlanders met een buitenlandse partner. De partner zou in het vervolg niet meer in het buitenland de Nederlandse nationaliteit kunnen krijgen, maar pas na een periode van drie jaar in Nederland hierop aanspraak maken. Aangespoord door D66'er en expat-belangenbehartiger Eelco Keij deelden honderden expats hun zorgen met 50Plus.

Nederlaag voor Dijkhoff

De actie heeft succes gehad. 50Plus trekt zijn steun in en stuurt staatssecretaris Dijkhoff van Asiel terug naar de Tweede Kamer. Dijkhoff kon Nagel niet overtuigen met de belofte dat de IND 'maatwerk' zou leveren aan expats. Het sneuvelen van het wetsvoorstel is een nederlaag voor de veelgeprezen bewindsman. Dijkhoff volgde in maart 2015 Fred Teeven op, nadat die was opgestapt vanwege de bonnetjesaffaire. Dijkhoff wist overeind te blijven op het geplaagde ministerie van Veiligheid en Justitie, in tegenstelling tot minister Ard van der Steur die ook viel over 'de Teevendeal'. 

De verlenging van de termijn van vijf naar zeven jaar is een arbitraire keuze, moest Dijkhoff in de Eerste Kamer toegeven. Er is geen wetenschappelijk bewijs dat een langere termijn de inburgering bevordert. Dijkhoff en het kabinet maken daarin een politieke keuze: het Nederlanderschap is het 'sluitstuk' van de integratie, zei Dijkhoff meermaals. 'Daarna ben je gewoon echt helemaal Nederlander. Je kunt dan niet meer terug: binnen is binnen.' Door de termijn te verlengen wil hij duidelijk maken aan de samenleving en aan nieuwkomers dat Nederland 'dit niet licht opneemt', maar zuinig omspringt met 'het hoogste goed', het Nederlanderschap. 

Linkse partijen als PvdA, GroenLinks en SP plaatsten vraagtekens bij de wetswijziging. Als verlenging van de termijn de integratie niet bevordert, heeft de wijziging geen duidelijk nut, stelden zij. Kritiek was er ook op het voorstel om buitenlandse partners van Nederlanders te verplichten drie jaar te verblijven in Nederland. 

In de Tweede Kamer stemden VVD, PvdA, PVV, CDA, SGP en 50Plus voor de wetswijziging. In de Eerste Kamer bleek vandaag een meerderheid tegen doordat 50Plus en PvdA alsnog de kant van de oppositie kozen. Dijkhoffs opvolger in het kabinet-Rutte III zal de afgewezen wet op zijn of haar bordje krijgen, maar de vraag is of die een nieuwe poging zal wagen. In de volgende coalitie zitten ook D66 en ChristenUnie, partijen die ook in de Tweede Kamer al tegen het voorstel waren.