4 mei: Nederland staat stil bij oorlogsslachtoffers

Het is 4 mei, de dag van de Nationale Dodenherdenking. 70 jaar na de bevrijding staat het land stil bij de Nederlandse oorlogsslachtoffers. In dit slowblog hielden we de ontwikkelingen bij. Lees hier terug hoe de dag verliep.

Nabeschouwing

Het is 4 mei, de dag van de Nationale Dodenherdenking. 70 jaar na de bevrijding staat het land stil bij de Nederlandse oorlogsslachtoffers. In dit slowblog hielden we de ontwikkelingen bij. Lees hier terug hoe de dag verliep.

Berichten

Bekijk nieuwe update(s).
  1. Belangstellenden

    Volgens het Nationaal Comité 4 en 5 mei zijn er meer dan 20.000 belangstellenden naar de dodenherdenking op de Dam gekomen. De herdenking op begraafplaats Militair Ereveld Grebbeberg bij Rhenen trok volgens de organisatie tussen de 4000 en 5000 mensen. Ook Prinses Margriet, haar man Pieter van Vollenhoven en hun zoon prins Pieter-Christiaan waren bij de plechtigheid aanwezig.

  2. Waalsdorpervlakte: klepel valt uit klok

    De dodenherdenking op Waalsdorpervlakte in Den Haag is vanavond grotendeels in stilte verlopen. De klepel viel na de twee minuten stilte uit de klok en kon niet meer worden gerepareerd.

    Normaal luidt de Bourdonklok tijdens het traditionele defilé langs het monument in het duingebied Meijendel. Het ontbreken van het vertrouwde geluid leidde tot emotionele reacties. 'We zijn er allemaal een beetje ontdaan van. Die klok hoort bij het eerbetoon, zonder het geluid is het erg vreemd. Het is nu een lange stille tocht geworden', aldus een woordvoerster van de organisatie.

    Er waren veel mensen op de herdenking afgekomen. 'Het was extreem druk. Ik schat dat er zeker wel 4000 mensen zijn geweest', zei de zegsvrouw.

  3. Nationaal Monument Westerbork

    Herdenking Bergen op Zoom verstoord

    Tijdens de dodenherdenking op het Thaliaplein in Bergen op Zoom hebben twee langsfietsende jongens maandagavond hatelijke leuzen gescandeerd. Ze zouden onder meer 'Palestina, Palestina, kankerhomo's, jullie zijn de volgende', hebben geroepen, meldt Omroep Brabant. Sommige mensen schrokken, anderen dachten dat het een grap was, aldus de omroep.

    Onder grote belangstelling zijn bij het Nationaal Monument Westerbork de oorlogsslachtoffers herdacht. Duizenden bezoekers luisterden volgens de organisatie naar een overdenking van kampoverlevende Jules Schelvis en een bijdrage van Ro Horneman, die ook op het kamp verbleef, met haar dochter en kleinzoon. Zangeres Ellen ten Damme zong twee nummers.

    Jongeren speelden ook een belangrijke rol in het programma. Een van de winnaars van de jaarlijkse gedichtenwedstrijd van het Nationaal Comité 4 en 5 mei, Joy Schroevers, droeg haar gedicht voor.

    Het museum van kamp Westerbork trok ook overdag een recordaantal bezoekers. In totaal kochten 2300 mensen een kaartje.

  4. Premier Rutte

    Tijdens zijn toespraak op De Dam memoreerde premier Mark Rutte zijn vader, die in Nederlands-Indië woonde toen de oorlog begon. In de meidagen van 1940 kreeg zijn vader een kaartje van zijn ouders uit Rotterdam. Rutte: ''Wij hebben de hel gezien', staat er letterlijk. Ik heb dat kaartje nog. En ik koester het, als een herinnering die is doorgegeven.'

    Dat soort herinneringen zijn volgens de premier waardevol omdat ze troost bieden, maar ook omdat ze 'een machtig wapen zijn' in de strijd tegen onvrijheid en onrecht, die 'altijd en overal gevoerd moet worden. Ook in het hier en nu. Ook in Nederland. Want achter elke uiting van antisemitisme, achter elke vorm van extremisme die onze vrijheid ontkent, achter elke daad van geweld die het fundament van onze rechtsstaat aantast, dreigen nog steeds die woorden van toen. 'Wij hebben de hel gezien'.'

  5. Gedicht

    De 14-jarige Isa Hamerlinck uit het Zeeuwse Koudekerke droeg dit jaar het gedicht voor op de Dam. Zij won de jaarlijkse dichtwedstrijd van het Nationaal Comité 4 en 5 mei. Hier de tekst van het gedicht:

    Het blijft maar komen
    Het is ons verteld, zoals de zee zo veelzijdig
    Goed of kwaad, hoe je het ook bekijkt
    Wij weten wat jij hebt gedaan
    Maar wat als, wat als wij daar hadden gezeten
    Hadden wij het dan ook zo gedaan
    Zoveel vragen voor je, maar het kan niet meer
    Ik kan ze niet meer stellen, het heeft nooit gekund
    Maar wat als, wat als het had gekund
    Had ik dat dan gedaan, had ik dat gewild
    Wat als mijn vragen beantwoord zouden zijn
    Zou ik dan teleurgesteld zijn, of juist niet
    Steeds meer vragen, ze blijven maar komen
    Net als de duinen maar blijven groeien

  6. Twee minuten stilte

    Met twee minuten stilte heeft Nederland om klokslag 20.00 uur de oorlogsslachtoffers herdacht die sinds het begin van de Tweede Wereldoorlog zijn omgekomen. Op de Dam in Amsterdam woonden koning Willem-Alexander en koningin Máxima de nationale dodenherdenking bij.

    Het koninklijk paar legde voorafgaand aan de twee minuten stilte een krans bij het monument. Prinses Beatrix was niet bij de herdenking aanwezig. Na het stiltemoment klonk het eerste couplet van het Wilhelmus. (ANP)

  7. 4 mei lezing

    Het Nationaal Comité 4 en 5 mei vraagt elk jaar een schrijver om in De Nieuwe Kerk een voordracht te houden - dit jaar is dat Ian Buruma. De tekst van zijn voordracht is hier te lezen.

  8. Moszkowicz over zijn familie in WOII

    Vandaag speekt Bram Moszkowicz in onze dagelijkse rubriek De Nieuwsbreak over hoe zijn familie de oorlog beleefde:

    'Ik ben een paar jaar geleden naar Auschwitz gegaan en heb daar de barakken gezien waar mijn vader heeft gezeten. Ook heb ik zijn inschrijfpapieren gezien. Max Moszkowicz, geboren in 1926 in Essen, Duitsland. Ook de namen van zijn ouders, broertje van twee en zusje van tien stonden er. Zij zijn allemaal vergast. Mijn opa, toen 42, heeft het tot drie maanden voor de bevrijding uitgehouden. De Duitsers schreven onderaan zo'n formulier: als je dit papier niet naar waarheid invult, word je gestraft. Maar als je het wel naar waarheid invulde, werd je ook gestraft.

    'Mijn vader vertelde me over de volledige willekeur. Dat je op dinsdag niet wist of je op woensdag nog zou leven. En de honger. Het was de meest extreme pijn die je kan hebben, zei hij.'

    Lees hier het hele interview.

  9. Van der Sar legt krans

    Oud-doelman Edwin van der Sar en voetbalster Daphne Koster hebben in Amsterdam namens Ajax een krans gelegd bij de jaarlijkse Sportherdenking in het Olympisch Stadion. Tijdens de herdenking worden de sporters herdacht die tijdens de Tweede Wereldoorlog om het leven kwamen.

    Op de bijeenkomst wordt ieder jaar ook één sport uitgelicht. Dat was dit keer de wielersport in oorlogstijd. De oud-renners Piet van Heusden, Rini Wagtmans en Theo de Rooij waren onder anderen aanwezig.

    Voorzitter André Bolhuis van sportkoepel NOC*NSF, de wielerbond KNWU en Eric van der Burg van de stad Amsterdam en Paul Slettenhaar van stadsdeel Zuid legden ook een krans.

  10. Poll

    Veel jongeren vinden de dodenherdenking niet belangrijk voor zichzelf. Op sommige scholen ligt bespreken van de Holocaust gevoelig. Is het belangrijk dat we de jeugd blijven betrekken bij het herdenken van de Tweede Wereldoorlog?

Voorbeschouwing

In 98 procent van de gemeenten vindt een herdenking plaats, bij duizenden monumenten. Om 20.00 uur worden twee minuten stilte in acht genomen.
 
Bij het Nationaal Monument op de Dam in Amsterdam vindt de herdenking plaats in aanwezigheid van koning Willem-Alexander en koningin Máxima. Premier Mark Rutte houdt er een toespraak. Voorafgaand aan de herdenking is er een dienst in De Nieuwe Kerk, waar sinoloog en publicist Ian Buruma de 4 meivoordracht zal houden.

In Rhenen wordt ook stilgestaan bij de Slag om de Grebbeberg 75 jaar geleden. Op de Grebbeberg hield de Nederlandse krijgsmacht in 1940 dagenlang stand toen de oorlog uitbrak.