Buitenbad Groot Venlo in Blerick. Een 16-jarige jongen uit Syrië overleed nadat hij in kritieke toestand uit het zwembad was gehaald.
Buitenbad Groot Venlo in Blerick. Een 16-jarige jongen uit Syrië overleed nadat hij in kritieke toestand uit het zwembad was gehaald. © Facebook

16-jarige Syriër verdronken in Limburgs zwembad: moeten vluchtelingen verplicht op zwemles?

Een 16-jarige Syrische jongen verdronk maandag in een zwembad in Blerick. De zwembond pleit voor meer zwemlessen voor vluchtelingen.

Zaten de badmeesters niet op te letten?

Ze hadden al gezien dat de 16-jarige jongen uit Syrië niet goed kon zwemmen. De vrijwillige badmeesters van Buitenbad Groot Venlo in Blerick hadden hem zelfs een aantal keer gewaarschuwd, stellen zowel het zwembad als de politie. Het is niet duidelijk of zij hem ook hebben weggestuurd.

Rond half drie ging de jongen, die een verblijfsvergunning had, kopje onder in het 50-meterbad. Een zwemmer vond dat hij wel erg lang onder water bleef en sloeg alarm. Badgasten haalden de jongen uit het ondiepe gedeelte van het bad naar boven, toegesnelde medewerkers begonnen hem te reanimeren. Het mocht niet baten.

In hoeverre is het zwembad verantwoordelijk voor zijn dood?

De politie van Venlo kon dinsdagmiddag nog niet zeggen of er een strafrechtelijk onderzoek komt

In uitzonderlijke gevallen moet zwembadpersoneel zich voor de rechter verantwoorden. Zo ook het personeel van zwembad 't Gastland in Rhenen. Daar verdronk in september 2015 het 9-jarige Syrische meisje Salam in het diepe bad. Een badmeester en twee badjuffen werden onlangs elk veroordeeld tot 60 uur werkstraf voor dood door schuld. Er komt geen strafrechtelijk onderzoek naar de eventuele nalatigheid van het zwembadpersoneel in Blerick.

Zwembaden zijn bij wet verplicht 'voldoende' toezicht te houden. Een zwembad mag zelf invullen wat dat betekent, maar moet daarover wel verantwoording kunnen afleggen aan controleurs van de provincie. Onder de zwembadmedewerkers moeten bijvoorbeeld voldoende badmeesters zijn die kunnen reddingszwemmen, een EHBO-diploma bezitten en kunnen reanimeren.

De provincie Limburg laat via een woordvoerder weten voorlopig geen eigen onderzoek in te stellen. Bij een standaardcontrole 2016 was alles in Buitenbad Groot Venlo in orde. Na een gesprek met de veiligheidscoördinator van het zwembad gaat de provincie nu uit van een 'bijzonder ongelukkige samenloop van omstandigheden'.

Er verdronken deze zomer toch al meer vluchtelingen in Nederland?

Vluchtelingen uit landen als Syrië en Eritrea hebben geen zwemdiploma's en veel van hen hebben nooit leren zwemmen

Klopt. Eind juni overleed een 13-jarige Syrische jongen die ging zwemmen in de Waal. Hij was nog maar enkele maanden in Nederland. Een 24-jarige vrouw uit Eritrea verdronk enkele weken geleden in een recreatieplas in het Gelderse Oldebroek.

Dat er nu een aantal incidenten zijn met asielzoekers en statushouders is geen toeval. Vluchtelingen uit landen als Syrië en Eritrea hebben geen zwemdiploma's en veel van hen hebben nooit leren zwemmen. Vaak zijn ze zich niet bewust van de gevaren die ze kunnen tegenkomen in een waterrijk land als Nederland.

Dat geldt overigens niet alleen voor vluchtelingen, maar bijvoorbeeld ook voor arbeidsmigranten. In 2013 begon Reddingsbrigade Nederland een campagne in het Pools, nadat er in één weekend vier Poolse jongeren waren verdronken in Nederlandse wateren. Ook deze zomer verdronk in de Waal een 51-jarige Pool.

'Mensen die zonder zwemcultuur opgroeien', zegt woordvoerder Elske Hoving van Reddingsbrigade Nederland, 'onderschatten vaak de gevaren van water en overschatten hun eigen vaardigheid.'

Moet er meer gebeuren om ongelukken te voorkomen?

De zwembond pleit voor meer voorlichting en zwemlessen voor iedereen met een verblijfsvergunning

Misschien wel. De zwembond pleit voor meer voorlichting in asielzoekerscentra en zwemlessen voor iedereen die een verblijfsvergunning krijgt, bijvoorbeeld als onderdeel van de inburgering. Het Nationaal Platform Zwembaden, dat zwemdiploma's verstrekt, sluit zich daarbij aan.

Volgens het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) wordt er 'in alle azc's' voorlichting gegeven over de gevaren van zwemmen. De woordvoerder spreekt over 'een strikte campagne'. Er zijn posters en folders die waarschuwen voor de gevaren van zwemmen in natuurwater en medewerkers snijden het onderwerp ook aan tijdens persoonlijke gesprekken met de asielzoekers.

'Vooral de centra met veel open water in de buurt besteden extra aandacht aan dit onderwerp', zegt de woordvoerder. 'En bij mooi weer nog meer.'

Krijgen kinderen in asielzoekerscentra dan helemaal geen zwemles?

Als een basisschool geen zwemles aanbiedt dan heeft het kind pech, net als de andere Nederlandse kinderen

De meeste niet, aldus het COA. Sommige kinderen krijgen les op een basisschool waar nog schoolzwemmen wordt aangeboden. Daar leren ze dan de beginselen. Maar als een basisschool geen zwemles aanbiedt, zoals het geval is op circa tweederde van de Nederlandse scholen, dan heeft het kind pech, net als de andere Nederlandse kinderen.

Soms organiseren lokale zwembaden of -verenigingen zwemlessen voor zowel minderjarige als meerderjarige asielzoekers. Op hoeveel plaatsen dat gebeurt, houdt het COA niet bij. De Koninklijke Nederlandse Zwembond (KNZB) schat dat er in Nederland circa tien van zulke initiatieven zijn.

Dat is hard nodig, vindt ook zwemleraar Ron Zijderveld van zwembad De Thermen 2 in Alphen aan den Rijn. Hij geeft met zijn collega's één keer in de week zwemles aan een internationale schakelklas met overwegend Syrische pubers. 'Veel van hen zijn nog niet watervrij', zegt hij. 'We zorgen dat ze niet meer schrikken van water en zichzelf kunnen redden. Sommigen halen uiteindelijk hun A-diploma.'

Aanvullingen en verbeteringen: In een eerdere versie van dit artikel stond nog dat de politie niet kon zeggen of er een strafrechtelijk onderzoek komt naar het personeel van het zwembad wegens nalatigheid. Later is bekend geworden dat dat onderzoek er niet komt, zoals het nu ook in het stuk staat.