Een laag ijs beschermt de bloesemknoppen van fruitbomen in de Betuwe.
Een laag ijs beschermt de bloesemknoppen van fruitbomen in de Betuwe. © ANP

'Overal ter wereld is diep respect voor de Nederlandse landbouw'

Zomerrubriek De Pluim - Jaloerse blikken uit het buitenland

In Nederland mogen we dan kritisch zijn over onze uitpuilende megastallen, energieslurpende groentenkassen en met pesticiden bewerkte aardappelakkers, in het buitenland kijken ze daar heel anders tegenaan, zegt de Australische landbouwexpert Adam Anders. 'Overal waar je in de wereld komt, is er een diep respect voor de expertise van Nederland op landbouwgebied: van varkens tot bloemen en planten. Dat gaat heel ver.'

Anders is managing partner van Anterra Capital, een agrarisch durfinvesteringsfonds met zijn hoofdkwartier in Amsterdam. Agrarische investeringsfondsen zijn een snel groeiende sector; vorig jaar ging er 2,7 miljard euro in om. Anterra investeert in bedrijven die aan de weg timmeren met innovatieve landbouwtechnieken. En dan zit je goed in Nederland, zegt Anders vanuit een hotel in Melbourne waar hij verblijft wegens familieomstandigheden.

Hij somt op: 'Nederland is de tweede grootste exporteur van landbouwproducten in de wereld. Het heeft de beste landbouwuniversiteit ter wereld in Wageningen staan en de beste agrarische bank in huis met de Rabobank. Nederland behoort tot de wereldtop in sectoren als kastuinbouw, zaadveredeling, varkenshouderij, bloementeelt en zuivel. Bijna alle grote voedselbedrijven in de wereld, van Unilever tot Nestlé, hebben kantoren in Nederland. Dat is fenomenaal voor zo'n klein land.'

Hoe komt dat denkt u?

'Omdat Nederland zo'n klein land is hebben boeren hier altijd in een beperkte ruimte moeten opereren. Om zoveel mogelijk uit de grond te halen moesten ze wel innovatief zijn. Hetzelfde geldt voor Israël, ook zo'n land dat voorop loopt op landbouwgebied.'

In Nederland zelf kijken we daar toch iets anders tegenaan. Wij zijn nogal sceptisch over de uitwassen van onze geïndustrialiseerde landbouw. Onlangs nog kwamen twintig duizend varkens om bij een brand in een megastal.

Het heeft weinig zin megastallen hier te verbieden en dan vlees te importeren uit andere landen

Adam Anders

'Dat komt omdat de standaarden die Nederland zichzelf oplegt heel erg hoog zijn. Het is gemakkelijk om kritiek te hebben. Maar het is belangrijker dat je zoekt naar duurzame oplossingen. Niet alleen voor het dierenwelzijn en het milieu, maar ook voor de levensvatbaarheid van agrarische bedrijven. Het heeft weinig zin megastallen hier te verbieden en dan vlees te importeren uit andere landen waar de omstandigheden misschien nog wel slechter zijn.'

Veel Nederlanders willen terug naar een landbouw die kleinschaliger en duurzamer is.

'Je kunt de klok niet terugdraaien. Het gaat er niet alleen om dat er in de toekomst genoeg voedsel is voor iedereen, het moet ook betaalbaar zijn voor iedereen. Ik denk dat men zich in Nederland daarvan meer bewust is dan in andere landen. Ik denk dat Nederland ook het dichtst bij mogelijke oplossingen is.'

Uw vader was boer, U bent opgegroeid op een boerderij in Australië, ook een belangrijk agrarisch land. Wordt daar dit debat niet gevoerd?

'Veel minder. In tegenstelling tot Nederland is er in Australië nog ruimte genoeg. Australië heeft bijna tweehonderd keer meer landbouwgrond, op een bevolking van 24 miljoen inwoners, zeven miljoen meer dan Nederland. Het kennisniveau is hier ook veel lager. Australië is wel goed op het gebied van landbouw in droge gebieden. Daar zijn wij wereldleider in. Maar dat is omdat we wel moeten.'

Doet de Nederlandse landbouw genoeg aan duurzame ontwikkeling?

'Ik denk dat Nederland voorop loopt in wetgeving met betrekking tot dierenwelzijn, het aan banden leggen van antibioticagebruik en energiezuiniger produceren. Nederland heeft de kans om op dat gebied ook wereldleider te worden.'

Hoe doen we dat?

Wil Nederland een van de wereldleiders in plantengenetica blijven, dan zullen ze ook iets met gentechnologie moeten doen

Adam Anders

'Het is van belang dat de agrarische sector openstaat voor technologieën die van buiten de eigen sector komen. Innovatie komt juist vaak tot stand door vernieuwing van buitenaf. Internet heeft de manier waarop banken opereren veranderd, Tesla vernieuwt de auto-industrie. Ik denk dan aan het gebruik van big data in de landbouw, de inzet van luchtfotografie en satellietbeelden. En nieuwe vormen van biotechnologie zoals genetische modificatie.'

Knutselen met genen: dat is een gevoelig thema in Nederland.

'Ik weet het. De vraag is: wat gaat de houding van Nederland worden op dit gebied? Nederland is nu nog een van de wereldleiders in plantengenetica. Wil je daarin voorop blijven lopen, dan zul je ook iets met gentechnologie moeten doen. Je kunt niet op het hek blijven zitten en afwachten hoe anderen het doen.'

Toch nog even: hoe verklaart u de negatieve houding van veel Nederlanders over hun eigen prestaties?

'Het is typisch voor Nederlanders om niet trots te zijn op zichzelf. Weet u: ik word altijd gebeld met de vraag wat er beter kan in Nederland. Dat is prima natuurlijk, maar het is ook wel eens goed om te vertellen wat er zo goed is aan Nederland. Dat kunnen Nederlanders wel gebruiken. Het is mooi om bescheiden te zijn. Maar soms moet je je mond opendoen om gehoord te worden, anders nemen anderen je plaats in.'

In cijfers

Landbouw in Nederland:

Totale oppervlakte landbouwgrond: 2 miljoen hectare (de helft van het totale landoppervlak van Nederland)

Aantal boerenbedrijven: 56 duizend, waarvan 28 duizend graasdierbedrijven (vnl. melkveehouderij), 10.800 akkerbouwbedrijven, 7.400 tuinbouwbedrijven en 4.800 hokdierenbedrijven (vnl. kippen- en varkensdieren)
Arbeidsplaatsen in de landbouw: 267 duizend (2015)
Totale productiewaarde Nederlandse landbouw: 26,7 miljard euro (2015). Dat is 1,5 procent van het bruto nationaal product)
Exportwaarde Nederlandse landbouw: 85 miljard euro. Dat is bijna 20 procent van de totale Nederlandse export.
Belangrijkste exportproducten: Bloemen en planten, vlees, melk en zuivel.  

Bron: Centraal Bureau voor de Statistiek

Landbouw in Australië:

Totale oppervlakte landbouwgrond: 371 miljoen hectare (dat is ongeveer de helft van het totale landoppervlak van Australië)

Aantal boerenbedrijven: 85 duizend
Arbeidsplaatsen in de landbouw: 307 duizend
Totale productiewaarde Australische landbouw: 56 miljard Australische dollars (37,6 miljard euro, census 2015-2016)
Totale exportwaarde Australische landbouw: 46,4 miljard Australische dollar (31,2 miljard euro, 2015). Dat is 14 procent van de totale Australische export.
Belangrijkste exportproducten: (rund)vlees, graan, wol.  
 
Bronnen: Cijfers ministerie van Landbouw Australië, Australian Bureau of Statistics

Waar mogen Nederlanders nog meer trots op zijn?

Transgenders
Een pluim voor de jonge transgenders in Nederland. We zouden het bijna vergeten nu genderneutrale wc's worden ingevoerd, transgenders modellenwedstrijden winnen en tv-programma's het onderwerp hebben omarmd, maar er was een tijd dat het een kwelling was om kenbaar te maken dat je mogelijk in het verkeerde lichaam was geboren, laat staan om er medische hulp voor te zoeken.

Antibiotica
Heiman Wertheim, hoogleraar medische microbiologie aan het Radboudumc: 'Nergens in Europa wordt zo weinig antibiotica voorgeschreven als in Nederland en ook wereldwijd scoren we erg goed'. Hier geen paniek om superresistente bacteriën, dankzij ons 'doe-normaal-gen'.

Spoorwegen
Nederland heeft een 'waanzinnig' spoornetwerk. 'Dat er straks iedere tien minuten een trein van Eindhoven naar Amsterdam vertrekt, is waanzinnig', zegt de Australische hoogleraar Graham Currie.

Transparantieregister
Dat wij hier de namen van artsen kunnen intikken in een openbaar register en dan kunnen zien of ze geld krijgen van de farmaceutische industrie: het is een voorbeeld voor de rest van de wereld.

Waterhuishouding
De Indiase hydroloog Balaji Narasimhan (42) kijkt zijn ogen uit: 'Wat jullie in Nederland met water doen, is echt duizelingwekkend.'