'Wij zijn de ogen en de oren in de bush'

De Black Mamba's zijn de succesvolle en sterke vrouwen in de strijd tegen de stroperij in Zuid-Afrika. Maar de middelen zijn schaars. 'Wij hebben geeneens een EHBO-kist.'

Ben van Raaij
Black Mamba's Nathebula en Mzimba: eerst werd er gelachen over vrouwelijke rangers. Nu zijn ze helden en rolmodellen. Beeld Aurelie Geurts
Black Mamba's Nathebula en Mzimba: eerst werd er gelachen over vrouwelijke rangers. Nu zijn ze helden en rolmodellen.Beeld Aurelie Geurts

Ze dragen gloednieuwe uniformen en ze zijn er trots op. 'Het is zwaar werk, 21 dagen op patrouille in de bush, tien dagen thuis. We verdienen niet veel, maar we zouden niet anders willen', zeggen Yenzekile Mathebula en Nocry Mzimba, twee jonge rangers die deel uitmaken van de succesvolle Zuid-Afrikaanse antistroperij-eenheid Black Mamba.

Mathebula (23) en Mzimba (22) doen belangrijk werk, want de stroperij op en illegale handel in wilde dieren bloeit. Wildlife crime staat met een geschatte omzet van 10 miljard dollar (ruim 9 miljard euro) per jaar in de topvijf van grensoverschrijdende criminaliteit, na de handel in drugs, wapens en mensen. En moet, aldus een VN-resolutie vorig jaar, veel harder worden aangepakt dan nu gebeurt.

Te weinig steun

Probleem is dat rangers, de eerste verdedigingslinie tegen stroperij, veel te weinig steun krijgen, blijkt uit onderzoek naar hun werkomstandigheden dat het Wereld Natuur Fonds heeft laten doen. Alleen rangers in elf Aziatische landen waar nog tijgers voorkomen, werden bevraagd, maar de (nog verwachte) resultaten in Afrika en Latijns Amerika zullen niet anders zijn.

De uitkomsten onderstrepen dat de rangers een zwaar en gevaarlijk beroep hebben. Bijna driekwart klaagt over zijn uitrusting en bijna de helft vindt zich onvoldoende opgeleid. 63 procent heeft levensbedreigende situaties meegemaakt (door toedoen van stropers of wilde dieren), 43 procent is bedreigd om zijn werk, 45 procent ziet zijn gezin minder dan 5 dagen per maand, 30 procent klaagt over slechte en onregelmatige betaling.

Mathebula en Mzimba, even in Nederland voor een conferentie over wildlife crime (inzet), zijn echter vooral trots op hun werk. De Black Mamba's zijn een unieke eenheid van 26 rangers, op twee na allemaal vrouwen, die drie jaar geleden werd opgericht en sindsdien met succes actief is in Balule, een privaat wildreservaat van 40 duizend hectare in Greater Kruger National Park.

Ongewapende Britse Bobby's

Sinds de Black Mamba's patrouilleren, zegt Mathebula, is er geen neushoorn meer in Balule gestroopt (vorig jaar in heel Zuid-Afrika 1.175). Wel hebben ze stropers opgepakt en stroperskampen verwoest en komen ze veel minder strikken tegen. Eerst werd gelachen over vrouwelijke rangers, nu zijn ze lokale helden en rolmodellen. Vorig jaar kregen ze een prijs van VN-milieuorganisatie UNEP. En dan zijn ze ook nog eens ongewapend, als Britse Bobby's.

'Wij dragen nooit wapens in de bush', zegt Mzimba. 'We zijn slechts ogen en oren. We zoeken naar sporen van stropers, we kijken, luisteren en ruiken of we iets verdachts merken, zoals sigarettenrook. En nemen dan direct contact op met onze wel gewapende mannelijke collega's van de armed response. Die wonenin een geheim kamp in de bush. Zij zijn onzichtbaar.'

Geen wapens: is dat niet gevaarlijk? In de afgelopen tien jaar zijn wereldwijd meer dan 1.000 ran-gers gesneuveld bij hun werk.

Mathebula: 'Het is juist goed dat wij geen wapens dragen. We willen zichtbaar zijn, zodat de stropers weten dat we er zijn en er meteen vandoor gaan. We zijn er om dieren te beschermen, niet om mensen te doden. Onze gewapende collega's mogen ook geen stropers doodschieten, alleen uit zelfbescherming. Onze opdracht is: stropers arresteren en overdragen aan de politie.'

Die stropers komen vaak uit jullie eigen dorpen. Lijkt me lastig.

Mzimba: 'Nee, dat is niet lastig, want wij doen gewoon ons werk. En die stropers weten heel goed dat wat ze doen illegaal is. Wij zullen altijd onze plicht doen, de natuur beschermen. Niemand matsen dus. Als we daarmee niet ophouden, met dingen door de vingers zien, zullen we alles verliezen.'

Hoe komt het dat de een stroper wordt en de ander ranger?

Mathebula: 'Stropers zijn arm en hebben geen werk, dat is wat ze zeggen. Wij doen dit werk omdat we van de natuur houden en dieren willen beschermen. Wij willen dat onze kinderen en kleinkinderen ook nog olifanten en neushoorns kunnen zien. Het is ons erfgoed.'

En hebben jullie die houding altijd gehad?

Mzimba: 'Ik heb al op de lagere school over de natuur geleerd. We gingen met de hele klas het reservaat in om neushoorns te zien. Kinderen moeten al vroeg over natuurbescherming horen. Schoolklassen komen nu elke drie maanden. Voor al die kinderen moeten wij zorgen dat de dieren er straks nog zijn.'

Mathebula: 'Maar dat is ook belangrijk voor de toeristen. Hoe meer wild, hoe meer toeristen. En dat kan onze streek veel banen opleveren.'

Wat moet er anders?

Mzimba: 'De Black Mamba's hebben meer menskracht, geld en uitrusting nodig. Zoals communicatie-apparatuur, gps-toestellen, nachtkijkers, schijnwerpers. We hebben niet eens een EHBO-kist. Als ons team er tien rangers bij zou krijgen, zouden we ons werk nog beter kunnen doen.'

Wildlife-conferentie

Vandaag (World Wildlife Day) moeten er concrete actieplannen op tafel liggen aan het slot van de internationale conferentie Save Wildlife in het Scheveningse Kurhaus, een driedaagse top over stroperij en illegale handel in bedreigde diersoorten onder voorzitterschap van staatssecretaris Martijn van Dam van Economische Zaken. Afgevaardigden van overheden, bedrijven en ngo' praten over een wereldwijde aanpak van wildlife crime, duurzame ontwikkeling als alternatief voor lokale gemeenschappen in bronlanden en het terugdringen van de vraag naar ivoor en andere producten in bestemmingslanden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden