Beter Leven

Wat is de beste manier om voorgoed te stoppen met roken?

Het is weer Stoptober: de maand waarin bijna tien procent van de Nederlandse rokers een poging doet om de sigaret te laten staan. 28 dagen niet roken is het doel van de jaarlijkse campagne, vanuit de gedachte dat daarna helemaal stoppen een logische vervolgstap is. Welke aanpak biedt de grootste kans op succes?

null Beeld Sophia Twigt
Beeld Sophia Twigt

Anno 2021 rookt nog altijd een op de vijf Nederlanders. Een tevreden roker is geen onruststoker, zo luidt een bekende uitspraak, maar de realiteit is anders. 30 procent van de rokers in ons land doet jaarlijks een stoppoging, waarvan een deel dus in de oktobermaand. Van alle mensen die nog roken, wil 81 procent niets liever dan de sigaret laten staan – en wel voorgoed. Niet zo verwonderlijk als je je bedenkt dat roken nog steeds de grootste veroorzaker is van ziekte en sterfte. Ruim de helft van de mensen die blijft roken, sterft ook aan de gevolgen hiervan: alleen al in ons land zijn dat er elk jaar meer dan 19 duizend. Ter vergelijking: dat zijn er meer dan het totaal aantal overlijdens aan corona, want dat cijfer staat officieel op ruim 18 duizend doden.

Hoe lang zal het nog duren tot de sigaret definitief uit Nederland verdwijnt? En wordt dan ook de e-sigaret naar de asbak verbannen? Lees hier de mooiste verhalen en dilemma’s over roken, anti-roken en het grijze gebied daar tussenin.

Accijns

In de nieuwe Miljoenennota heeft het demissionaire kabinet de accijns op tabak ongewijzigd gelaten, ondanks de afspraak in het Nationaal Preventieakkoord dat de prijs van een pakje sigaretten stapsgewijs omhoog moet gaan naar minimaal 10 euro in 2023. Teleurstellend, vindt Marc Willemsen, bijzonder hoogleraar Tabaksontmoediging aan de Universiteit Maastricht (UM). Stoppen met roken is al moeilijk genoeg: ‘Van de miljoen mensen die per jaar zonder hulp stoppen met roken, houdt maar vijf procent het vol.’

Om het nog erger te maken: driekwart van de stoppers geeft al binnen een week op. Het klinkt, zo erkent Willemsen, weinig bemoedigend. Maar er is ook goed nieuws: wie zich goed voorbereidt op een tabaksloos bestaan, verdubbelt tot verviervoudigt de kansen op succes. De wetenschap geeft voldoende handvatten om goed beslagen ten ijs te komen. Allereerst: vergeet de gedachte om eerst te gaan minderen als opmaat naar helemaal stoppen. Studies laten zien dat structureel minderen heel moeilijk vol te houden is. Minderen leidt bovendien tot compenserend roken. Je gaat dieper inhaleren en meer trekjes per sigaret nemen. Netto resultaat: er komen bijna evenveel schadelijke stoffen je lijf binnen. Nutteloos dus.

Magic pill

Wat de succeskans wél verhoogt, is een goed doordacht plan. Willemsen: ‘Dat wil zeggen: een combinatie van gedragsmatige ondersteuning en hulpmiddelen als nicotinepleisters, nicotinezuigtabletten of medicijnen.’ Denk niet dat je er wel bent als je net een doosje nicotinekauwgom bij de drogist hebt gekocht, zegt ook verslavingsarts Robert van de Graaf van Verslavingszorg Noord Nederland. ‘Er is geen magic pill. Mensen die een verslaving hebben, of het nu gaat om roken, drinken of drugs gebruiken, grijpen naar een middel om ongemakken in het leven beter te kunnen verdragen. Nicotinekauwgom is voor de roker als methadon voor de heroïnegebruiker: een snelle oplossing, maar de verslaving blijft bestaan als je verder niets doet.’

Daarom is juist de combinatie met een gedragsmatige ondersteuning onmisbaar, zeggen beide wetenschappers. Die professionele hulp bestaat bijvoorbeeld uit telefonische coaching, gesprekken met een praktijkondersteuner in de huisartspraktijk, hulp van een psycholoog of een speciale cursus. Denk niet te licht over het belang van die gesprekken, zegt de hoogleraar: ‘Na een week zijn de lichamelijke ontwenningsverschijnselen verdwenen. De psychologische afhankelijkheid is veel groter. Het kost tijd om daarvan los te komen.’

Hunkering

Wat ook helpt, is de gedachte dat het niet nodig is om vreselijk op te zien tegen de hunkering naar een sigaret. Die duurt namelijk geruststellend kort, hooguit een minuut of twee. Willemsen: ‘Zie het als een golfbeweging die plotseling opkomt en die, als je even wacht, ook vanzelf weer wegtrekt. Een ommetje maken kan ook helpen, zo leid je jezelf af.’

De meeste rokers lukt het niet in een poging definitief te stoppen met roken. Niet erg, zegt Willemsen. ‘Geef niet direct op als het de eerste keer niet lukt. Zelf vind ik het altijd een prettige gedachte dat Nederland inmiddels meer ex-rokers dan rokers telt. Dat laat zien dat stoppen met roken echt heel goed mogelijk is.’

Dit jaar doen ook Bekende Nederlanders als Hans Klok en Patricia Paay mee aan Stoptober. Als zij één jaar van de sigaretten af kunnen blijven, is de kans dat ze opnieuw beginnen met roken nog maar heel klein. Dan is ook het risico op hart- en vaatziekten gehalveerd. Succes.

Pillen, pleisters of placebo?

Zelfs een neppil helpt bij het stoppen met roken, zo blijkt uit studies naar de effectiviteit van verschillende behandelingen. Helaas: zo’n effect is erg tijdelijk. Nicotinevervangende middelen doen het in klinische trials iets beter dan placebo’s. Medicijnen, zoals bupropion of nortriptyline, lijken effectiever: in studies verdubbelde het aantal succesvolle stoppogingen. Maar als toevoeging op nicotinevervangende middelen lijken ze weinig zin te hebben. Vooral buproprion heeft bovendien flinke bijwerkingen, zoals slapeloosheid. Een gedragsmatige ondersteuning blijft onmisbaar, anders is de kans groot dat de stopper zijn poging – letterlijk – in rook zal zien opgaan.

Wat je ook doet, kies in elk geval voor een erkende cursus of behandeling, te vinden op de website ikstopnu.nl, zegt hoogleraar Tabaksontmoediging Marc Willemsen: ‘Er is in Nederland een wildwest-aanbod van avonturiers die van stoppen met roken een verdienmodel hebben gemaakt. Sommige behandelingen zijn zelfs opgenomen in het aanvullende pakket van zorgverzekeraars, terwijl bewijs voor de effectiviteit ontbreekt.’

Voorbeelden van dergelijke, door de zorgverzekeraar gesubsidieerde stopcowboys zijn er genoeg: zo zijn er bedrijven en organisaties die lasertherapie, elektrostimulatie, hypnotherapie en acupunctuur aanbieden. Van al deze methoden is niet aangetoond dat ze effectief zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden