OMMETJESHet Kuinderbos

Vlinders kijken in een sprookjeswereld: het Kuinderbos

null Beeld Joost Stokhof
Beeld Joost Stokhof

Reis deze zomer door Nederland met de Volkskrant. Wekelijks drie nieuwe audiotours voor liefhebbers van natuur, cultuur en architectuur. Aflevering 8: ga mee met Caspar Janssen op vlinder- en libellenjacht door het Kuinderbos.

Ommetje 8

Waar Kuinre, Flevoland

Wat Vlinders en libellen zien in het Kuinderbos

Hoe & hoe lang Wandelen, 8 km, circa 2,5 uur

1. De burcht

Het is eigenlijk al direct duidelijk, op het eerste pad vanaf de parkeerplaats bij het Kuinderbos: we gaan heel veel zien vandaag. Het begint met atalanta’s en koolwitjes en, ook op het bospad, een smaragdlibel. Na een paar honderd meter al een vennetje, met water dat zo helder is dat de bodem zichtbaar is. Met daarboven azuurwaterjuffers, en ook viervlekken en een bruine korenbout. Libellen dus, want daarvoor zijn we hier vandaag, voor de vlinders en de libellen, dit is één van de beste vlinder- en libellengebieden van Nederland. Een sprookjeswereld, zo noemt Gerard Eggens het, maar hij is dan ook een liefhebber. Eggens komt hier in het seizoen meerdere malen per week, hij adviseert als vrijwilliger de beheerder van het gebied, en loopt vandaag mee. Hier, bij de zogeheten burcht, begint het alvast goed, en vooruit: meteen maar een bijzondere waarneming dan: de gevlekte glanslibel.

2. De ‘speelkom’

We naderen een heuvel in het bos, de Kuinderberg, een voormalige vuilnisbelt. Aan de voet ervan een meertje, vroeger een draaikom voor boten die tot in de jaren zeventig nog afval brachten. Nu is het, in de woorden van Eggens, een ‘speelkom’ voor libellen. Met helder boezemwater, gele plomp, riet langs de kanten, veel ondiepe plekken. Een aangelegd beekje loopt het gebied in en zorgt voor lichte stroming. Eggens benoemt de libellensoorten boven het water, of op de oevers: de grote keizerlibel, oeverlibellen, de vuurlibel, die inderdaad vuurrood is. Rond de veertig libellensoorten leven in het gebied.

3. Het bos

Tegen de 35 soorten dagvlinders kun je treffen in het Kuinderbos, en ongeveer 500 nachtvlindersoorten. De variatie aan planten is groot, mede vanwege de verschillende grondsoorten waarop het bos ligt. Toen het bos vanaf eind jaren veertig werd aangelegd op de bodem van de voormalige Zuiderzee werden bewust veel verschillende boomsoorten geplant. Ook in de ondergroei ontstond veel variatie, en er ontstonden open plekken. Ideaal voor vlinders. Langs het pad door het bos vliegen groot dikkopjes voor ons uit.

4. Het Schansveld

We lopen door naar het Schansveld. Typisch hooiland zoals dat vroeger gewoon was op het boerenland, nu wordt het optimaal gehouden door grazende schapen. Een veld met bruin zandoogjes, maar ook kleine vuurvlinders en icarusblauwtjes. Los van die vlinders is het een plaatje. Met moerassige stukjes, met poelen, maar ook een opnieuw uitgegraven, eeuwenoude kreek. Met kraakhelder water. Boven de poeltjes, boven de kreek en op de oevers: de bloedrode heidelibellen, vuurlibellen, watersnuffels, de houtpantserjuffer, lantaarntjes, vuurlibellen, grote keizerlibellen, en meer in het algemeen: kleurrijke levendigheid.

null Beeld Joost Stokhof
Beeld Joost Stokhof

5. De berm

Door de brede bloemrijke berm langs een meanderende sloot aan de Holweg. Er wordt in fasen gemaaid, hoogstens twee keer per jaar, nooit alles tegelijk, het maaisel wordt afgevoerd. Rietorchissen bloeien, die worden ook pas gemaaid als ze zijn uitgebloeid. Het zwartrietdikkopje vliegt door de hoge grassprieten, in het gras allerlei soorten wilde planten, ratelaar, brunel, rode klaver, rolklaver, bruin zandoogjes vliegen volop, langs de sloot bruine korenbouten. Dit beheer van bermen vindt overal plaats tussen het Kuinderbos en het Voorsterbos, dat tien kilometer verder ligt. ‘Sindsdien vindt er uitwisseling plaats tussen die gebieden, van vlinders en libellen.’

6. De sloot

Het water in de sloot staat hoog, er is een lichte stroming, de sloot meandert, er staat riet, en veel oeverbegroeiing. Er is samenspel tussen sloot en berm. Gerard Eggens: ‘Zo hoort een sloot te zijn.’ Tussen het bos en de sloot loopt een paadje. Als het pad er niet zou zijn zou alles dichtgroeien en te schaduwrijk worden, nu is dit deel van de sloot een oase voor sommige libellensoorten. Zoals de weidebeekjuffer, waarvan nu tientallen, honderden exemplaren boven het water vliegen en in de begroeiing langs het water. Dit is hun kraamkamer, hier jagen ze als ze net uit de larve zijn gekropen, later gaan ze weer naar het water om te paren. Het is zo mooi, zegt Eggens, die weidebeekjuffers die over het water dansen. ‘Een droomplaatje.’

Ga voor de volledige wandelroute door het Kuinderbos, compleet met audiotour, naar volkskrant.nl/ommetjes.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden