Vijftig jaar liggende rode en witte streepjes

In feite gaf de Volksfront-regering van Léon Blum de aanzet tot de 'grande randonnée'. In 1936 vaardigde die in Frankrijk de betaalde vakantie uit....

HET AFGELOPEN weekeinde kwamen ze van heinde en verre naar Parijs, op bergschoenen of molières, met stokken of rugzakjes, en met zijn tienduizenden. De Fédération française de la randonnée pédestre bestaat dit jaar vijftig jaar, en dus ook haar bekendste product: de grande randonnée, het wandelpad dat iedereen kent aan de hand van de liggende rode en witte streepjes, bevestigd aan onvindbare bomen. De FFRP had de gebeurtenis luister bijgezet met zes speciaal afgebakende routes naar Parijs, waar een stuk Seine-oever was afgezet ten behoeve van de schoen in plaats van de gebruikelijke autoband.

De voorzitter van de Fédération, Maurice Bruzek, drong plechtig bij burgemeester Tiberi aan op structureel wat meer verbeelding aan de macht - en vooral wat minder Parijs voor de auto. 'We zullen zien, we zullen zien', had de burgervader gesust. Hij moest vermoedelijk denken aan de poging die Parijs vorig jaar heeft gedaan om de fiets ruim baan te geven, maar zo halfslachtig en à contrecoeur dat de aangegeven fietspaden langs de boulevards nu broederlijk gedeeld worden door wild scheurende motoren en parkerende leveranciers. Fietsers zijn nog steeds witte raven.

De wandelaar heeft het weinig minder moeilijk, met het overal geparkeerde blik, de oversteekplaatsen-met-levensgevaar en niet te vergeten de luchtvervuiling die de afgelopen week weer als een klamme deken over de stad hing. Burgemeester Tiberi probeerde tijdens zijn rede ter gelegenheid van het halve eeuwfeest nog iets van zijn eer te redden: 'Meer dan de helft van de verplaatsingen in Parijs gebeurt te voet.'

Alle reden voor een pleidooi als dat van Fédération-voorzitter Bruzek, die enig recht van spreken heeft: 'Vandaag de dag bestaat er 750 duizend kilometer afgepaald wandelpad in Frankrijk, terwijl het aantal wandel-enthousiasten immer blijft groeien.' Dat is dus twintig keer om de aarde wandelen, of tienmaal naar de maan en weer terug. De kaart van Frankrijk die de FFRP ter gelegenheid van het feest heeft uitgegeven, krioelt dan ook van de rode, groene, grijze paden.

De geschiedenis van de Grande Randonnée gaat eigenlijk terug op de Volksfront-regering van Léon Blum, die in 1936 de betaalde vakantie uitvaardigde. Voor het eerst kregen de Fransen tijd om erop uit te trekken. Jean Loiseau begon met het maken van toeristengidsen, door hemzelf in een Jo Spier-achtige stijl geïllustreerd. Tevens zette hij de eerste routes de marcheur uit, onder de paraplu van de Touring Club de France. De oorlog kwam ertussen, maar daarna nam Loiseau de draad weer op en in 1947 was voor het eerst sprake van sentiers de grande randonnée.

Gek genoeg begon de geschiedenis van de grande randonnée niét met GR 1. Op 31 augustus 1947 werd GR 3 plechtig opengesteld, een route van 28 kilometer tussen Orléans en Beaugency. Pas op 24 april 1948 volgde het eerste stuk van GR 1, die uiteindelijk zou uitgroeien tot een wandelroute van driehonderd kilometer lengte, in een wijde lus door de groene band rondom Parijs.

Sindsdien groeide het aantal en de lengte van grandes randonnées spectaculair. In 1952 kon de duizendste kilometer plechtig worden afgelegd. In 1960 waren precies 3.362 kilometer wandelpad afgebakend, drie jaar later bijna het dubbele. En vervolgens gaat de groei alleen nog maar sneller, en wordt het netwerk wandelpaden fijnmaziger. Bij de traditionele grandes randonnées komen de GR de pays, die met geel en rood een route aangeven die weer bij het uitgangspunt terugkeert. Daarna volgt nog de Petite Randonnée (PR), geel gemarkeerd. In 1980 moest een congres worden gehouden over de vraag hoe de paden eenvoudiger aan te geven, aangezien de wandelaar door de veelheid aan veelkleurige symbolen zijn pad niet meer kon vinden.

Wij liepen voor de gelegenheid een van de twee in Parijs uitgezette wandelingen, met de bijbehorende gids Paris à pied in de hand. Ideaal voor wie uitgekeken is op het loopje tussen Louvre, Notre Dame en Centre Pompidou, maar nog niet onvoldoende Parijzenaar om op eigen houtje de kleinere geheimen van de Franse hoofdstad te ontdekken.

De oost-westroute verbindt de twee grote parken van de stad, Bois de Boulogne en Bois de Vincennes. Wij liepen een stuk van de andere, die begint bij het parc Montsouris, helemaal tegen de zuidelijke Boulevard Périphérique aan, en loopt tot aan het Parc de la Villette in het noorden. De makers van de gids hebben vooral geprobeerd het 'groene Parijs' te vinden.

gfsfc,60,0,0,00H ET Parc Montsouris werd in opdracht van keizer Napoleon III gebouwd op de plaats van vier steengroeves, waaraan het zijn heuvelachtigheid dankt. Het park ligt op het hoogste punt van zuidelijk Parijs, vandaar dat de meteorologische dienst er nog altijd een punt heeft voor de temperatuur- en windmeting. In het park bevindt zich een vijver met een oppervlakte van meer dan een hectare. Toen de zaak in de jaren tachtig van de vorige eeuw werd opgeleverd, liep de vijver in één dag leeg. Waarna de ontwerper zich verhing.

Wie van dit soort wetenswaardigheden houdt en een stad wil zien die hij hoogstwaarschijnlijk niet zo kende, komt ruimschoots aan zijn trekken in Paris à pied. Iets verder op dezelfde route, van het parc Montsouris naar het noorden, volgt de gids de loop van de Bièvre. De Seine is niet de enige rivier die door Parijs stroomt, de Bièvre is er ook nog. Zij het dat deze stroom nergens meer te zien is, want helemaal geasfalteerd. De reden voor de algehele overkapping van de Bièvre is dat het riviertje begin deze eeuw voornamelijk als riool dienst deed en verschrikkelijk stonk. Een riool is de Bièvre nog steeds, maar ongestoord de Seine instromen doet hij niet meer.

Niettemin is de loop nog goed te volgen, bijvoorbeeld in de flauwe bocht die de Rue Berbier du Mets maakt achter de oude Manufacture des Gobelins, die om fabricageredenen aan het water was gebouwd. De Franse koningen lieten er hun tapisserieën maken - de manufactuur wordt momenteel gerestaureerd. De Bièvre eindigt zijn bestaan uiteraard in de Rue du Bièvre, vlak tegenover de Notre Dame, waar president Mitterrand eigenlijk woonde en waar nog steeds elke dag een gendarme de wacht houdt tegenover het huis waar D.M. (Danielle Mitterrand) bij de bel staat.

Terug naar de vijftigste verjaardag, dat wil zeggen: terug naar de tuinen van het Trocadero aan de overkant van de Eiffeltoren, waar de wandelaars uit Seine-et-Marne, Essonne, Yvelines, Val d'Oise en al die andere departementen zondag bij elkaar kwamen. Volgens de Franse Fédération du tourisme zeggen zo'n vijftien miljoen Fransen - een kwart van de bevolking - dat ze van tijd tot tijd routes lopen die langer zijn dan vijftien kilometer. In Parijs is het enthousiasme voor de grandes randonnées dermate groot dat van de gids Paris à pied, minder dan een jaar op de markt, al zestigduizend exemplaren zijn verkocht.

Er valt nog meer natuur in Parijs te ontdekken, of om met 1968 te spreken, er ligt nog meer strand onder het Parijse asfalt: de twintig arrondissementen worden doorkruist door 69 'natuurpaden' (sentiers-nature). De gemeente Parijs geeft een reeksje uit waarvan de afleveringen gratis kunnen worden afgehaald bij de arrondissements-stadhuizen. Vogels, insecten, planten die zich in de grote stad staande weten te houden, passeren de revue, maar ook kleine winkeltjes op de grote boulevards, de achterhuizen in de faubourg St Antoine of het arboretum van Breuil.

Tot slot de twee grote parken Bois de Boulogne en Bois de Vincennes. Allebei beschikken ze over ongeveer zeventien kilometer grande randonnée. De verbindende route is ongeveer achttien kilometer lang. Voor volgend jaar heeft de FFRP twee nieuwe Parijse randonnées in petto. De ene langs de oevers van de Seine, de andere door het historische centrum van de stad.

In de bibliotheek van het Trocadero (6, Rue du Commandant-Schloesing) is tot 31 oktober een kleine tentoonstelling ingericht, gewijd aan het halve eeuwfeest van de grande randonnée. Zaterdag 18 oktober komt een expert voordoen hoe hij een rood en een wit streepje op een boom zet.

Fédération française de la randonnée pédestre, 64 Rue de Gergovie, 75014 Paris, tel. 00-33-1-45453102.

Paris à pied (Uitgave FFRP; ¿ 40,50; ISBN 2 85 699 631 0).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden