De GidsDuurzame mode

Vegan leer: diervriendelijk en duurzaam of een synoniem voor plastic?

Vegan leer, gemaakt van niet dierlijke producten, lijkt de meest diervriendelijke en duurzaamste optie voor de productie van artikelen van leer. Maar is dat ook zo? En waar is het nou eigenlijk van gemaakt? Experts uit de kledingindustrie geven een toelichting.

Vegan leer heeft vaak een negatief imago en wordt beschouwd als ‘nepleer’. Maar Abigail Bakker (36), eigenaar van de duurzame Geitenwollenwinkel, is het daar niet mee eens: ‘Mensen in mijn winkel zien juist dierlijk leer als de antichrist en niet als iets moois of iets van luxe.’

‘Een alternatief voor leer is iets waar merken en ook de consument hard naar op zoek zijn’, zegt Anne-Ro Klevant Groen (34) van de stichting Fashion for Good, die zich inzet voor een betere mode-industrie. Bij het imitatieleer dat nu het meest wordt gebruikt komt wel veel plastic kijken. Imitatieleer bestaat uit: een laag stof, microvezels of polyester met daarop een synthetische laag, zoals polyurethaan. Dit wordt gewonnen uit aardolie en is dus een plastic. Soms bestaat vegan leer alleen uit de synthetische laag microvezels. Er zijn wel steeds meer natuurlijk innovaties op het gebied van vegan leer, zoals champignon- of ananasleer.

Vegan leer: plastic, natuurlijk of een mix

De samenstelling van een dergelijk vegan leer is van nature nog niet zo sterk als dierlijk leer. Daarom mixen merken dit natuurlijke materiaal vaak met een plastic om het steviger te maken. Of er moet een extra laagje, een coating, overheen, die op dit moment nog niet geheel milieuvriendelijk gemaakt kan worden. Op dat vlak valt er nog winst te behalen.

‘Ook zijn er van dit soort natuurlijke alternatieven nog niet veel op de markt’, zegt Denise Roobol (29), oprichter van het gelijknamige Rotterdamse tassenmerk. Op dit moment gebruikt zij ook een leervervanger waarin plastic is verwerkt, gemaakt van geperste synthetische vezels. De beschikbare natuurlijke materialen, voldoen nog niet aan de kwaliteitseisen van haar merk. ‘Veel van mijn tassen worden intensief gebruikt als werktassen. Dan vraag ik me af: wat is duurzamer? Een tas gemaakt van vegan leer op synthetische basis, maar die wel lang mee gaat of een 100 procent natuurlijke tas die snel beschadigt?’

Denise Roobol: ‘Als mensen het materiaal van mijn tassen zien en vragen ‘Is het leer of geen leer?’, dan weet ik dat mijn materialen een succes zijn.’

De belangrijkste reden voor Roobol om vegan leer te gebruiken is dierenwelzijn. Ze begrijpt wel dat mensen vroeger dieren gebruikten voor leer. ‘Ze hadden niks anders. Maar nu zijn er innovaties en vond ik dat er wel een alternatief moest komen. We leven tenslotte in de 21ste eeuw.’

Wat is de duurzaamste optie?

Greg Stillman (34) van het bedrijf Natural Fibre Welding is bezig met het ontwikkelen van zo’n innovatie. ‘Ons imitatieleer bestaat uit rubber, kokosschil en kurkpoeder. Het is tijd voor een nieuw hoofdstuk voor vegan leer: dier- en plasticvrij’, zegt Stillman.

Volgens hem helpt vegan leer, dat gemaakt is van plastic de dieren niet. Wanneer je met een tas gemaakt van dit materiaal langs bijvoorbeeld een scherpe leuning loopt, brokkelt de stof langzaam af. Het plastic komt zo in de lucht en uiteindelijk in de zee terecht. Daar komt het in de maag van dieren. ‘Binnenkort zwemt er meer plastic in de zee dan vis’, zegt Stillman. Mensen die vegan leer kopen vergeten vaak dit aspect.

‘Nu mijn plastic- en diervrij leer nog in ontwikkeling is, zou ik zelf eerder dierlijk leer kopen. Leer is nu een restproduct van de vleesindustrie’, zegt Stillman. Er bestaan naast melk- en vleeskoeien geen aparte ‘leerkoeien’. Als we de huid niet gebruiken dan wordt die verbrand. Zolang men vlees wil, is er ook leer.

Vergeet de kwaliteit van vegan leer niet

Bij het ontwikkelen van vegan leer is het belangrijk dat het voldoet aan dezelfde kwaliteitseisen als dierlijk leer. De kwaliteit van dierlijk leer kan je herkennen aan de gladheid van de dierenhuid. Als een koe bultjes heeft op zijn huid van bijvoorbeeld een bijensteek, dan wordt de kwaliteit van het leer als slecht beschouwd. Een merk als Chanel kiest het gladste leer. Dit betreft misschien een koeienhuid uit duizend.

Vegan leer kent verschillende gradaties in kwaliteit. Bakker: ‘Drie jaar geleden heb ik een tas gekocht van het mooie merk Matt & Nat. Ik smijt hem overal neer. En er zit nog geen schrammetje op.’ Het leer van de markt is vaak van lagere kwaliteit. Voor Bakker is de belangrijkste kwaliteitsvoorwaarde dat een vegan product lang mee moet mee gaan.

Een andere kwaliteitseis is de ‘kleursnelheid’. Dit betreft de snelheid waarmee de kleur van het leer van het product verdwijnt, bijvoorbeeld als je dat ergens tegenaan stoot. Bij het leer van Natural Fibre Welding heeft de stof van nature de kleur van leer. Andere merken hebben coating, een laagje over het basismateriaal, dat zorgt voor de kleur. Als je het leer dan bekrast, gaat er een stukje van die coating af en is de echte kleur van de stof te zien.

Abigail Bakker van Geitenwollenwinkel: ‘Consumenten in mijn winkel hebben juist een positieve associatie met ‘nepleer’. Er is geen dier mishandeld voor mijn product.’

Er speelt nog meer een rol bij de kwaliteit. De flexibiliteit van vegan leer is ook belangrijk. Bij schoenen moet de stof goed kunnen rekken en niet kapot gaan. Bij tassen is de ‘vermoeidheid’ van leer van belang; de hoekjes van de tas moeten lang mee kunnen gaan. Maar hoe weet je nou dat een product van vegan leer voldoet aan al deze eisen? ‘Door simpelweg vragen te stellen in de winkel’, zegt Stillman. Bij leer zijn we gewend om verschillende vragen te stellen in de winkel: ‘Hoelang gaat deze tas mee?’ of ‘Welk product heeft de beste kwaliteit?’ Je kunt je afvragen waarom we dat niet bij vegan leer doen.

Volgens Klevant Groen is er nog een vraag die de consument moet stellen, maar dan aan zichzelf: ‘Welke impact heeft het product dat ik koop?’ Ze vindt dat mensen moeten kopen waar ze zich goed bij voelen. Ook moeten de vegan merken dat doen bij de productie. Klevant Groen: ‘Ik denk zeker dat de term vegan leer door sommige merken als een marketingtruc wordt gebruikt, maar het is belangrijker om ons te focussen op het feit dat mensen op zoek zijn naar oplossingen en alternatieven voor leer.’ Vingerwijzen houdt positieve verandering tegen, zoveel is zeker.

Deze week staat De Gids in het teken van plantaardig eten. Vind hier onze beste stukken over veganistisch leven en eten.

Acht Vegan producten: van Dr. Martens tot Stella McCartney

Dr. Martens - Vegan Jadon II mono platform laarzen

Dr. Martens Beeld Dr. Martens
Dr. MartensBeeld Dr. Martens

Womsh - Vegan concept white

Womsh Beeld Womsh
WomshBeeld Womsh

Hozen - Mini bucket bag - Onyx

Hozen Beeld Hozen
HozenBeeld Hozen

Matt & Nat - Minka Dwell

Matt & Nat Beeld Matt & Nat
Matt & NatBeeld Matt & Nat

Adidas by Stella McCartney - Treino schoenen

Adidas by Stella McCartney Beeld Adidas by Stella McCartney
Adidas by Stella McCartneyBeeld Adidas by Stella McCartney

Stella McCartney - Stella logo mini bag

Stella McCartney Beeld Stella McCartney
Stella McCartneyBeeld Stella McCartney

Beyond Skin - Blaise black leather block heel vegan boots

Beyond Skin Beeld Beyond Skin
Beyond SkinBeeld Beyond Skin

Veja - Nova canvas white Marsala

Veja Beeld Veja
VejaBeeld Veja
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden