Twintig koala's per hectare

Wie op Kangaroo Island gaat picknicken, loopt de kans dat een hongerige kangoeroe aanschuift. Koalabeertjes zijn eenvoudig op te sporen, als je maar weet waar zich de eucalyptusbossen bevinden....

Darry Fraser woont eenzaam in een uithoek van het eiland, en dat wil ze graag zo houden. Zeker, ze ontvangt gasten op The Grange, kookt een lekkere portie lamsvlees voor ze en geeft hen graag de gelegenheid zich te laten vollopen met de plaatselijke rode wijn; net als zichzelf. Maar de volgende ochtend na het ontbijt moeten ze opkrassen. 'Ik woon niet voor niets ver van alles en iedereen vandaan. Overdag wil ik geen mensen om me heen. Dan wil ik alleen zijn met mijzelf en de natuur.'

Darry is een vrouw met een verhaal, dat ze voor zich houdt. Maar over de natuur kan ze uren vertellen. De natuur is haar leven en haar inkomen. Ze runt een bedrijfje, Kangaroo Island Wilderness Tours, dat zich specialiseert in natuurtochten per four-wheel-drive over Kangaroo Island. Het eiland ligt achttien kilometer onder Australië's zuidkust, ter hoogte van Adelaide, en heeft de meest commerciële, marketing-georiënteerde naam in heel Australië.

De term Kangaroo Island is echter niet bedacht op een of ander bureau voor toerisme. Hij werd het eiland in 1802 gegeven door de Engelse ontdekkingsreiziger en navigator kapitein Matthew Flinders. Deze ging bij het eiland voor anker op zoek naar water en proviand en trof tot zijn genoegen ruime hoeveelheden buitengewoon tamme kangoeroes. Vers vlees dus. Hij doopte het eiland naar deze diersoort en de bewoners zijn er tot de dag van vandaag dankbaar voor. Het is een naam die buitenlanders gemakkelijk onthouden, en hij doet het goed op de producten van het eiland. 'Tot mijn verrassing kwam ik onze wijn zelfs bij Harrod's in Londen tegen, en onze kaas wordt ook geëxporteerd', aldus Derry.

De kaas, de wijn en vooral het toerisme zijn belangrijke pleisters op de wonde die tien jaar geleden ontstond, toen wereldwijd de wolprijzen instortten en Kangaroo Island zijn belangrijkste bron van inkomsten verloor. Destijds liepen er ongeveer een miljoen schapen rond op het eiland van 145 bij 50 kilometer, nu nog driekwart miljoen, maar aan wol leveren die niet veel meer op. Daarom zijn de boeren hun schapen gaan melken en van de melk kaas gaan maken.

De landbouw op Kangaroo Island is echter de klap van de ingestorte wolprijs nooit echt teboven gekomen, en steeds meer ontstaat de overtuiging dat de ware toekomst in het toerisme ligt. Ecotoerisme, om precies te zijn. Want rijke en relatief onaangetaste natuur is de troefkaart van Kangaroo Island.

Darry's bedrijfje is typerend voor de nieuwe trend. Haar gidsen zijn allemaal boeren wier boerderijen niet meer genoeg opleveren om rond te komen. 'Ze weten allemaal genoeg van de natuur om de gemiddelde toerist van voldoende informatie te voorzien, en al doende worden ze steeds beter. En ze kunnen een goede wilderness-lunch bereiden, ook erg belangrijk.

Vast onderdeel van een tocht over het eiland is een ter plekke bereide maaltijd. Daarvoor bestaat een aantal omheinde picknickplekken. De omheiningen dienen om te voorkomen dat tijdens het eten een hongerige kangoeroe bij je op schoot schuift; de kangoeroes op Kangaroo Island zijn nog altijd talrijk en tam. En hoezeer je zo'n dier ook een deel van je maaltijd zou gunnen, vanuit oogpunt van natuurbehoud is dat een minder goed idee. 'Keep wildlife wild. Don't feed the animals', melden de bordjes die op strategische plaatsen zijn neergezet. 'De natuur heeft genoeg te bieden. We hoeven de dieren echt niet bij te voederen', aldus Darry.

We maken kennis met Marc Warren. Hij zal ons het eiland laten zien. Marc heeft geen four-wheel-drive, maar schijnt dat zelf niet te weten, of wil zich niet laten kennen. Kangaroo Island heeft twee geplaveide stukken weg, die van oost naar west en van noord naar zuid over het midden van het eiland lopen. De rest van het in totaal 1600 kilometer lange weggennet bestaat uit zogeheten dirtroads van ironstone gravel. Er valt goed op te rijden, als het niet heeft geregend, maar met een gewone auto raak je nogal gemakkelijk in de slip, vooral bij plotseling remmen. En regelmatig plotseling moeten remmen is onvermijdelijk met een zo rijke kangoeroepopulatie.

Toen Flinders en zijn Franse collega Nicholas Baudin, die een groot deel van de kust in kaart bracht, Kangaroo Island bezochten, vonden ze geen sporen van menselijk leven. Pas deze eeuw werd ontdekt dat zich zo'n elfduizend jaar geleden aborigines hebben gevestigd op het eiland, dat toen nog een schiereiland was. Tweeduizend jaar geleden verdween de aboriginal-bevolking, maar niemand weet waarom. Oorlogen, ziekten en klimatologische veranderingen maken alle deel uit van de theorieën. Bij wijze van uitzondering lag de oorzaak nu eens niet bij de blanke kolonisten. Integendeel, die brachten aborigines naar het eiland, zij het onvrijwillig, namelijk geroofde aboriginal-vrouwen.

Die eerste kolonisten waren walvisvaarders en zeehondenjagers, later gevolgd door deserteurs en ontsnapte gevangenen uit de strafkolonies. 'Totale wilden die stinken als vossen', aldus een kapitein in die dagen. Uiteindelijk zou de vrije kolonie van South Australia vanuit Kangaroo Island worden gesticht, al bleef het eiland tot de Tweede Wereldoorlog een bijna achterlijk gebied. Pas na de oorlog, toen teruggekeerde militairen als dank voor bewezen diensten stukken landbouwgrond kregen toegewezen, kwam het enigszins tot ontwikkeling.

Tegenwoordig wonen er 4200 mensen op het eiland, die jaarlijks 140 duizend bezoekers verwelkomen. 'Maar zelfs op de drukste dagen, rond Kerstmis, vind je nog overal stranden waar je helemaal alleen kunt zijn', aldus Warren. 'Eigenlijk komen de meeste mensen hier niet voor het strand. Dat heb je elders in Australië ook. Het bijzondere van Kangaroo Island zijn de flora en fauna.' De dagtocht bevestigt zijn woorden. We passeren Cape Burren-ganzen, met hun fluorescerende gele snavels, zien overal felrood en -blauwgekleurde rosella's, grijs-roze galahs, geel-zwarte kaketoes en ander, bijna zonder uitzondering kleurrijk gevogelte. Cape Du Couedic, in het uiterste zuidwesten van het eiland, huisvest een kolonie zeehonden. Recent aangelegde trappen en een met grijs vilt beklede wandelroute over de rotsen, benadrukken dat men het toerisme serieus neemt.

Niet alle dieren op het eiland zijn inheems. De koala en het vogelbekdier werden pas in de jaren twintig geïntroduceerd. Door de afwezigheid van natuurlijke vijanden zoals de vos heeft met name de koala-populatie zich uitstekend ontwikkeld. Waar er normaliter twee of drie per hectare voorkomen, leven er op Kangaroo Island in sommige gebieden twintig per hectare. 'Omdat koala's alleen de jonge scheuten van eucalyptusbomen eten, bedreigden ze door hun grote aantallen de eucalyptus met uitsterven, en daarmee uiteindelijk zichzelf', zegt Warren. 'Een koala gaat liever dood dan iets anders te eten. Zo ontstond het plan om een aantal van de inmiddels vijfduizend koala's af te schieten. Maar dat stond de publieke opinie niet toe. Nu zijn we druk bezig met een sterilisatieprogramma. En maar hopen dat dat werkt.'

Het vinden van koala's blijkt eenvoudig. Als je maar weet waar zich de eucalyptusbossen bevinden. Vooral in de zomer zitten ze niet te hoog in de boom, deze knuffelberen, wier ietwat chagrijnige natuur nogal contrasteert met hun uiterlijk. Hoe verder van de top, hoe meer schaduw. Vredig op een tak gezeten, pootjes rond de stam, slapen ze twintig uur per dag, een beetje aangeschoten van de lichtelijk bedwelmende eucalyptusbladeren, waarvan ze dagelijks een pond naar binnen werken.

'Je ziet, het gaat prima met de koala-populatie. Maar we moeten oppassen dat ze niet aan hun eigen populariteit ten ondergaan. Veel toeristen, vooral Japanners, willen met een koala of een kangoeroe op de foto. En hoe bereik je dat? Door ze met eten te lokken. Maar dat is een bedreiging van hun gezondheid en hun zelfredzaamheid. Om die reden zijn we niet zo dol op Japanse toeristen. Laatst hadden we weer een groepje. De een na de ander moest op de foto met een mannetjeskangoeroe. Elke keer wanneer ze het beest aaiden, lag de rest van de groep in een deuk. En die mensen maar denken dat ze grappig waren. Maar de reden was dat die kangoeroe telkens een enorme erectie kreeg. Ja, het was om te lachen, maar toch niet helemaal wat ons met ecotoerisme voor ogen staat.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden