Skiën met de sterren

HOU HET DUUR, VINDEN ZE IN SKIOORD ZERMATT, AAN DE VOET VAN DE MATTERHORN. ANDERS HAAKT DE JETSET AF. EN HOU HET KLEIN....

Leest sigarettenboer Erwin Sarbach net in de krant dat Roger Moore inSankt Moritz aan het skiën is, stapt Herr Bond juist op dat moment depropvolle kiosk in Zermatt binnen om zijn Daily Telegraph af te rekenen.Sarbach weet precies hoe het werkt. 'Naar Sankt Moritz gaan de sterren omgezien te worden, in Zermatt komen ze om te skiën.' Robbie Williams, TomCruise, Michael Douglas, allemaal heeft hij ze wel eens in zijn winkeltjegehad. 'Bij ons in het dorp worden ze niet lastig gevallen', zegt hij,bijna fluisterend.

Alleen Tom Cruise wil per se een tafeltje apart, vertelt manager JoernSchliesing van Hotel Post, een complex in het centrum van Zermatt, waar ookdrie restaurants en twee nachtclubs bij horen. 'De anderen eten gewoontussen de overige gasten.'

Exclusiviteit, daar draait het in Zermatt allemaal om, zegt Kevin uitBreda, die in het populaire restaurant Chez Heini werkt -'half Hollywoodkomt hier'. Vanavond karaoket de nichterige eigenaar Urs Biner alias DanDaniell vol overgave het liedje dat hij onlangs heeft opgenomen met Frida.Jazeker, die van ABBA. 'Wieviele Menschen mussen noch grundlos sterben?Wieviele Herzen noch gebrochen werden?' Achter hem glijden zoete foto's vande Matterhorn in een diavoorstelling voorbij. Het publiek: sigarenrokendeRotarymannen en hun vrouwen. 'Zermatt is héél speciaal', zegt Kevin,terwijl hij met een blad vol espresso's voorbij draaft. 'Hoe rijker, hoegekker.'

In Zermatt wordt de internationale jetset zorgvuldig gekoesterd. Hetdorp ziet er niet voor niets uit als een wintersprookje op een kerstkaart.Met pittoreske hotels in chaletstijl, besneeuwde autoloze straten waar debakkerijen warme Apfelstrüdel verkopen, en overal een goed zicht op deMatterhorn, de fotogenieke berg der bergen. Aan dat plaatje wordt continuhard gewerkt, zegt Roland Imboden van de lokale VVV. 'Wij hebben hierfantastische restaurants, en geweldige skipistes. We cultiveren het imagovan een top resort. Het werkt namelijk net als met Rolex. Als de upperclass het koopt, willen de anderen het ook.'

De idylle van het Zwitserse bergdorp dreigt verstoord te raken. Deafgelopen jaren is het aantal hotels en appartementen namelijk flinkuitgebreid. Zermatt (normaal drieduizend inwoners, in piektijdendertigduizend) krijgt daardoor een steeds stedelijker aanzien. Nu debewoners onlangs ook nog hebben gestemd voor de aanleg van een openbare wegvanuit het nabijgelegen Täsch, waardoor toeristen voor het eerst in degeschiedenis met hun auto helemaal tot aan het dorp zouden kunnen komen,bestaat er volgens de tegenstanders het levensgrote gevaar dat Zermattverandert van een lieflijk en luxueus dorp in een platte toerismefabriek.

Zeker de oudere families (zogeheten Burger), die al sinds deMiddeleeuwen in het geïsoleerde dorp wonen, zijn bevreesd voor zo'ntoekomst. En ook Imboden van de VVV houdt zijn hart vast. 'Wij zijn nuauthentiek, het échte Disneyland zeg maar. Die kracht moeten we niet kapotmaken.'

Maar de grondeigenaren, deels de Burger zelf, verkopen de afgelopenjaren hun grond in snel tempo, omdat ze vanwege een veranderde bankwet ingeldnood zijn gekomen, én omdat er veel belangstelling voor zo'ninvestering is nu het minder goed gaat met de aandelenhandel. Nu er zoveelhotels en appartementen worden gebouwd, zouden de prijzen van deovernachtingen wel eens kunnen gaan dalen, is de algemene vrees.

Hou het duur, is het devies. Toen Kevin van Chez Heini vorig jaar in dePapperla Pub werkte, boven de populaire nachtclub Schneewitchen, wilde deeigenaar de prijs van een biertje verlagen van 5 Zwitserse francs (3,20euro) naar 4 Zwitserse francs. 'We kregen het hele dorp over ons heen, wantdat kon echt niet. De Zermatters gaan liever dood dan dat ze in deD-Reizengids worden opgenomen.' Daarom zijn er ook maar weinig Nederlandersin het skigebied te vinden, denkt hij. 'En als ze hier per ongeluk tochterechtkomen, lopen ze heel erg te klagen over de hoge prijzen.'

Imboden pakt het Marketingkonzept van Zermatt erbij. 'Authenticiteit,passie, alpine en understatement zijn de sleutelwoorden voor Zermatt',wijst hij naar de grijze blokjes op de eerste pagina. Understatement? 'Wemaken geen promotie met de sterren die ons bezoeken', verduidelijkt hij.'En daardoor verkopen we ze weer des te meer.'

In het restaurant van Urs Biner wordt duidelijk hoe Zermattersunderstatement precies opvatten. De hertengeweien delen er de muren met eenbont palet aan filmsterfoto's, al dan niet gesigneerd. Talloze foto's ookvan de breed lachende Biner met Frida, die hier regelmatig bivakkeert. 'Wijzijn zúlke goede vrienden', verklaart hij, nadat hij de verslaggeefstereen tweetal cd's in handen heeft gedrukt, zijn autobiografie annex kookboekén de menukaart in de vorm van een langspeelplaat waarop plaatjes van hemen Frida ook weer prominent aanwezig zijn.

Aan de grootste attracties van Zermatt hoeft echter geenMarketingkonzept te pas te komen. De nabijgelegen Matterhorn werkt al sindsde negentiende eeuw als een magneet op bergbeklimmers en anderebewonderaars - 'Het is de echte!', roept een vrouw op straat die uit eendorp vlakbij Disneyland, Californië blijkt te komen. Vanuit Zermattvertrok in de zomer van 1865 de groep bergbeklimmers onder leiding van deEngelsman Edward Whymper, die op 14 juli als eerste op de top stond. Hetdrama op de terugweg (vier leden van de expeditie stortten naar beneden)en het verbod op bergbeklimmen dat koningin Victoria daarna uitvaardigde,was de eerste gratis p.r. voor het dorp.

De bewoners hadden tot die tijd geïsoleerd van de buitenwereld geleefden waren aanvankelijk helemaal niet blij met de toeloop. Maar ook banken,verzekeringsmaatschappijen en horloges volgden met hun reclamecampagnes;de Matterhorn werd een Zwitserse icoon.

Tegenwoordig proberen jaarlijks zo'n tweeduizend bergbeklimmers deMatterhorn te bedwingen. De berg maakt tot twintig slachtoffers per jaar.De karakteristieke gekromde top is het allerlastigst, zegt Imboden van deVVV, die de tocht ook een keer heeft gemaakt en graag de route aanwijst opeen van de vele Matterhornplaatjes die in zijn kantoor hangen. 'Kijk, daargaat het een heel stuk bijna loodrecht omhoog.'

Het magnifieke skigebied is de andere attractie van Zermatt. 'Je móetZermatt gezien hebben voordat je dood gaat', schrijft de Engelse skigidsWhere to Ski and Snowboard, 2006. Meer dan 300 kilometer goed geprepareerdeskipistes met een fenomenaal uitzicht op bergtoppen tot aan de horizon.

Als ze vanaf nu nog maar op één plek zou mogen skiën, wist BonniePilmer (29) het wel. Met haar vrienden is de Britse een week in Zermatt,en ze is bekeerd. 'Het is fantastisch hier. Je kunt de hele dag skiënzonder één keer dezelfde piste te hoeven doen'. Dat zij en haar vriendende 450 Zwitserse francs (290 euro) per nacht voor hun bescheidenappartement gemakkelijk kunnen missen, is mooi meegenomen.

Een weekje Zermatt hoeft helemaal niet zo belachelijk duur te zijn,meent Rémi Schaffter, een gepensioneerde onderwijzer uit het Franstaliggebied van Zwitserland. Hij neemt al tien jaar elke winter de trein naarZermatt (de auto moeten toeristen laten staan in het nabijgelegen Täsch),en hij betaalt nooit meer dan 65 Zwitserse francs per nacht (42 euro) vooreen hotel. 'Je moet een beetje zoeken, maar dan vind je het wel.'

In het barok ingerichte viersterren hotel Alex zijn de luxe suites à800 euro per nacht (met uitzicht op de Matterhorn) rond de kerstdagenhelemaal volgeboekt. De dikke geruite tapijten dempen de voetstappen vande al aanwezige gasten. Bellboy Alejandro uit Spanje, sinds 37 jaar indienst van het hotel, is druk in de weer met de koffers. Eigenaresse engastvrouw Gisela Perren knijpt haar zorgvuldig gemanicureerde handentevreden samen. 'Na de kerst krijgen we de Russen. Heel fijne gasten zijndat.'

Zermatt kan nu echt niet meer groeien, vindt Perren, die is aangetrouwdbij een oude bergbeklimmerfamilie uit het dorp. 'De jongelui willen alleenmaar geld verdienen. Ze gaan daarin veel te ver.' Perren weet heus wel wathaar cliëntèle wenst. 'Rijke mensen houden van natuur, en schone luchten water. Zo moet Zermatt ook worden verkocht.'

Toch hebben de inwoners van Zermatt met een kleine meerderheid voor deaanleg van de openbare weg van Täsch naar Zermatt gestemd. Een historischkeerpunt. In alle eerdere referenda was de uitkomst telkens een duidelijk'nee'.

'Maar zo'n weg zou zeker 100 miljoen Zwitserse francs gaan kosten, endat hebben we helemaal niet', zegt Imboden van de VVV, die officieel eenneutraal standpunt inneemt. 'En ik schat dat de rijksoverheid dit projectook niet gaat betalen.' Met een stralende glimlach neemt hij afscheid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden