Samen winnen en samen verliezen

Even snel als zijn ster was gerezen, werd Wopke de Vegt drie jaar terug ook weer afgedankt als coming man onder de schaatscoaches....

WYBREN DE BOER

DIE GELUIDEN vangt hij natuurlijk ook op, zeg maar de indirecte complimenten van de zijde van de bond aan zijn adres: die De Vegt, dat is toch niet zo'n slechte. Wopke de Vegt noemt zichzelf een 'harde, trotse Fries', eentje met een rotsvast geloof in eigen kunnen, maar dat nu ook binnen de bond zijn naam steeds vaker met respect wordt uitgesproken doet hem hoegenaamd niets. Zegt-ie. 'Dat hadden ze eerder moeten bedenken.'

Drie jaar te laat zijn ze om precies te zijn. Maart 1995, na een seizoen de mannen-allroundploeg onder zijn hoede te hebben gehad, werd De Vegt ontslagen door de KNSB. Een tekort aan technische kennis en een beperkt organisatievermogen heetten de voornaamste redenen te zijn voor zijn congé. De lezing dat de schaatsers hem niet moesten bestrijdt De Vegt nog altijd, zelf houdt hij het erop dat hij een slachtoffer is van politieke spelletjes. 'En daar doe ik dus niet aan mee.'

Na zijn ontslag haalde hij nog een keer venijnig uit in de pers, vergeleek de bond met een nest vol ratten, en concludeert daarom drie jaar na dato dat de deur voorgoed aan beide kanten in het slot zit. 'Ik wil niet terug en zij zullen mij niet vragen.' Dat laatste is echter de vraag. Bij alle bewondering en nijd jegens de commerciële uitbaters van Sanex, valt het de KNSB-officials evenzeer op dat in het spoor van Ritsma al drie jaar dezelfde coach meeloopt.

En dat stemt tot nadenken, voor wie bedenkt dat in de equipe van Ritsma op elk willekeurig terrein slechts genoegen wordt genomen met de primus inter paris. Dat verklaart waarom binnen de bond stemmen opgaan om op het moment dat Ritsma zijn schaatsen voorgoed in het vet zet diens coach te verleiden tot een rentree. De huidige generatie bondscoaches nadert de pensioengerechtigde leeftijd en kroonprinsen zijn bepaald niet ruim voorradig.

De Vegt heet koel te zijn rond grote wedstrijden en zijn eigenzinnige karakter geldt thans als de verklaring voor de soms afwijkende trainingsroute die Ritsma bewandelt.

Een lach breekt door op zijn gezicht.

'Ik weet van wie deze geluiden komen. En ik moet erom lachen omdat diezelfde personen een paar jaar geleden mijn ideeën flauwekul vonden.

'Toen ik zei: we moeten in de zomer het ijs op, riepen ze die is gek. Tegenwoordig staat iedereen in de zomer op de schaats. Na het NK afstanden in december zijn wij een week gaan fietsen in Berlijn; daar werd ook over geschamperd. Maar twee weken later wordt tussen neus en lippen gevraagd hoe onze ervaringen zijn geweest. Ach, ik weet hoe het werkt. Wij zijn een kampioensploeg, dus wat wij doen is heilig; als ik hetzelfde zou doen met een juniorenteam werd het aanstellerij genoemd.'

Zelf wil De Vegt juist waken voor opportunisme en conservatisme. 'Als je kampioen wilt blijven moet je altijd op zoek zijn naar nieuwe wegen.' Dat was hij al als beginnend trainer van het gewest Friesland, midden jaren tachtig, en zijn honger naar kennis blijft onverminderd groot. Hij praat met coaches uit de atletiek, uit de wielrennerij en uit de skiwereld. 'We zijn bij de coach van Tomba geweest. Het is niet schokkend, maar wat voor hen iets kleins is, kan voor ons heel verfrissend werken.'

Daarin onderscheidt hij zich van de oudere generatie, zegt hij, want in die rangen overheerst juist het protectionisme. 'Je kunt veel leren door met elkaar te praten, maar dat gebeurt dus niet. Overleg tussen de Nederlandse schaatstrainers is er absoluut niet. De gesprekken zijn bijzonder oppervlakkig. Wat ik weet, mag jij niet weten.

'Wie frisse ideeën heeft, wordt argwanend bekeken en krijgt meestal geen eerlijke kans. Ik heb het vorig jaar gezien aan Aart van der Wulp. Echt een goeie trainer, staat ook open voor nieuwe ideeën, maar na een jaar moest hij al weg als vrouwencoach. In hem herken ik wel een beetje mijn geschiedenis. Als je je weigert aan te passen, word je gedegradeerd.'

0 NVERMINDERD consequent stelt hij zich op in zijn nieuwe milieu, waar commerciële en sportieve belangen ogenschijnlijk met een grote mate van flexibiliteit geplooid worden. Schijn, aldus De Vegt, want de technische route die hij elk voorjaar op zijn werkkamer uitstippelt staat geen concessies toe. 'Als een trainingskamp in Sankt Moritz gepland staat en het managementbureau wil in dezelfde week een tv-spotje opnemen dan is het jammer maar helaas. Dan moet dat filmpje maar een andere keer worden opgenomen.

'In ons team zijn de taken goed afgebakend. Iedereen weet dat de commercie belangrijk is voor Rintje, maar iedereen weet ook dat de interesse voor zijn persoon alleen zo groot blijft als hij topprestaties blijft leveren. En daar moet ik voor zorgen. Voor Rintje is de commercie belangrijk, logisch, maar als coach heb ik andere prioriteiten. En reken maar dat er genoeg interessante uitnodigingen worden afgeslagen omdat het niet in het trainingsschema past.'

De achterliggende maanden is De Vegt extra alert geweest, zij het niet vanwege commerciële gevaren. De ervaring van vorig seizoen, toen het WK in Nagano in plaats van een hoogtepunt een dieptepunt werd, heeft hem waakzamer dan ooit gemaakt. Te zware inspanningen in het voorseizoen, gevolgd door een griep, eisten een jaar geleden hun tol bij Ritsma, die achtereenvolgens zijn Europese en wereldtitel moest inleveren.

De voorbije maanden heeft De Vegt zijn pupil bij herhaling gemaand niet met zijn krachten te smijten en bijna vaderlijk waakt de coach over de gezondheid van zijn pupil. 'Heb je je jack goed dicht? Moet je geen shawl om? Kijk, Rintje is zo'n jongen van niet zeuren, doen. Als hij zich een dag wat minder fit voelt of hij heeft een slechte dag in de training, dan compenseert hij dat op karakter. Daardoor zagen we vorig jaar te laat dat er iets niet in orde was. Hij camoufleerde het.'

De straf bij het WK in Nagano, waar de titelverdediger naar de vijfde plaats terugviel, was genadeloos. Voor het eerst in hun nu drie jaar durende avontuur heeft De Vegt in die periode Ritsma met een traan in de ooghoeken gezien en zelf zat de coach uren op zijn kamer gebogen over oude trainingsschema's. 'Had ik het kunnen zien aankomen? Waar is het mis gegaan?'

Maar geen seconde zijn ze knock-out geweest en dat vertelt volgens De Vegt veel over de kracht van hun team. 'Geen onvertogen woord over elkaar, maar samen de klap verwerken. Zoiets hadden we nog niet meegemaakt. Het kwam hard aan, maar uiteindelijk zijn we er sterker van geworden.

'Na zo'n teleurstellend resultaat gaat in andere takken van sport de trainer eruit. Ik heb Rintje toen op de man af gevraagd: vind je dat de fout bij mij ligt, wil je een andere trainer? Nee, zei hij, samen winnen, samen verliezen. Ik heb ook geen moment gedacht dat hij misschien over z'n top zou zijn. Onmogelijk. We hebben weinig woorden nodig om elkaar te begrijpen en sinds dat WK al helemaal niet. Zonder het tegen elkaar te zeggen hebben we ons voorgenomen: onze revanche komt wel.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden