Opvoedvraag: wat als een vriendinnetje een slechte invloed heeft op jouw kind?

Anna van den Breemer schrijft elke week over een alledaags opvoedkundig probleem waarvoor ze een oplossing zoekt. Deze week: de invloed van vriendjes.

null Beeld Claudie de Cleen
Beeld Claudie de Cleen

Familie heb je niet voor het uitzoeken en dat geldt in zekere zin ook voor de vrienden van je kinderen. Een lezer mailt dat ze zich zorgen maakt over de invloed van een buurmeisje op haar dochter van 5. ‘Mijn dochter vindt het spelen met haar meestal leuk, maar komt ook geregeld huilend thuis. Als ze hier zijn, merk ik dat het meisje onaardige dingen zegt. Soms slaat ze haar ook.’ Na een speelafspraak is de dochter in kwestie brutaal en opstandig. Wat kun je doen wanneer je het idee hebt dat een vriendje een slechte invloed heeft op jouw kind?

Dit zeggen de deskundigen

Onderzoek onder pubers wijst uit dat bemoeienis van ouders met de vriendenkeuze een averechts effect heeft. ‘Kinderen met te wantrouwende ouders zoeken eerder de jongeren op voor wie hun ouders hen willen behoeden. Foute vrienden worden dan een verboden vrucht’, zegt Lydia Laninga-Wijnen die aan de Rijksuniversiteit Groningen en Universiteit Utrecht onderzoek doet naar vriendschap, populariteit en pestgedrag in de puberteit.

Laat je persoonlijke voorkeur nooit te veel merken, adviseert ook journalist Joan McFadden in de bekende adviesrubriek How to...in The Guardian. ‘Als je een vage vriendschap wilt veranderen in iets dat qua passie lijkt op Romeo en Julia, zeg dan dat je iemand niet leuk vindt. Wees ook niet te enthousiast over iemand van wie je denkt dat die een goede invloed heeft. Dat is vaak de kus des doods voor de vriendschap.’

Hoe zit het met jonge kinderen? ‘Uit onderzoek blijkt dat kindervriendschappen waarbij weinig positieve interacties worden ervaren, vaak vanzelf verwateren’, zegt Laninga-Wijnen. Is er alleen maar ruzie tijdens de speelafspraak, dan kun je subtiel proberen andere vriendjes naar voren te schuiven. ‘Vraag: Met wie speel je nog meer op school? Zullen we een keer koekjes bakken met die klasgenoot?’

In hoeverre worden kinderen daadwerkelijk door vriendjes beïnvloed in hun gedrag? Negatief gedrag, zoals roddelen en brutaal zijn, wordt overgenomen, zo blijkt uit onderzoek. In die zin zijn de zorgen van de moeder in het voorbeeld niet onterecht. Het is zaak om scherp te krijgen: heeft de vriendschap een negatief effect op mijn kind of voldoet het vriendje niet aan mijn ideaalbeeld qua normen en waarden?

Vriendjes die niet passen in jouw idee van de perfecte vriendschap, daar moet je je overheen zetten, aldus de Noorse gezinstherapeut Hedvig Montgomery in in het boek De basisschooljaren. ‘Als ouder moet je begrijpen dat kinderen hun eigen identiteit moeten zien te ontdekken in relatie tot al die anderen buiten het eigen gezin. En dat de waarden en het gedrag veranderen doordat ze omgaan met een ander kind.’

Wat kun je doen?

Bij kinderen kun je ingrijpen als er tijdens een speelafspraak onaardige dingen worden gezegd of als er wordt geslagen. Dat betekent niet dat je opspringt bij ieder onvertogen woord, maar wel dat je actie onderneemt voordat iets escaleert. ‘Maak oogcontact en praat met een duidelijke toon’, vertelt Laninga-Wijnen. ‘Kinderen zitten tijdens zo’n confrontatie op de piek van hun emoties, dus jouw rust is belangrijk. Stel open vragen: wat gebeurt hier nu?’

Wanneer de kinderen tijdens hun verhaal vooral elkaar beschuldigen (‘hij begon!’) kun je het gesprek bijsturen zodat ze vanuit zichzelf blijven praten. ‘Zeg: wat had jij anders kunnen doen?’ Vervolgens vraag je: hoe kunnen we het weer gezellig krijgen?’, adviseert Laninga-Wijnen. ‘Het oplossend vermogen van een kind groeit wanneer ze zelf nadenken over wat er anders kan en zich leren inleven in anderen. Die zelfredzaamheid is waardevol voor later.’

Ter afsluiting: ‘Jonge kinderen kunnen hun impulsen nog niet goed controleren en zijn bezig met het bevredigen van hun eigen behoeften’, zegt Laninga-Wijnen. Een partijtje ruzie hoort er dus ook gewoon een beetje bij.  

Meer opvoedkwesties?
Is een bijbaan de beste manier om je kind financiële zelfstandigheid bij te brengen? Wat kan ik in de opvoeding doen om racisme tegen te gaan? Wat als jouw kind niet wil spelen met het kind van vrienden? Lees hier de andere afleveringen van de opvoedserie. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden