Opvoeden

Opvoedvraag: wat als een kind steeds bij de ouders in bed kruipt?

Anna van den Breemer schrijft elke week over een alledaags opvoedkundig probleem waarvoor ze een oplossing zoekt.

null Beeld Claudie de Cleen
Beeld Claudie de Cleen

In de film April, May en June ligt actrice Tjitske Reidinga in bed naast haar man. Het is een herkenbaar moment voor veel ouders: na een drukke dag is er eindelijk tijd om elkaar écht te spreken. Ze barst in huilen uit omdat ze zojuist heeft gehoord dat haar moeder doodgaat. Het onderonsje in pyjama wordt ruw verstoord doordat dochter Xiu Ling tussen hen in kruipt. De lichten gaan uit. Einde gesprek. Alle ouders hebben weleens nachtelijk bezoek. Maar wat te doen als een kleuter steevast verkast naar het bed van papa en mama?

Dit zeggen de deskundigen

Is het erg dat een 5-jarige nog bij de ouders slaapt? ‘Er is geen goed of fout. Het gaat erom hoe het gezin het ervaart’, zegt slaapcoach Ewelina de Groot van Eindelijk Slapen. In sommige huishoudens is samen slapen een bewuste keuze, omdat de ouders bijvoorbeeld geloven in de ‘natuurlijk ouderschap’-stroming die borstvoeding op verzoek en co-sleeping stimuleert. Bij andere gezinnen is samen slapen eerder een laatste redmiddel: het kind wordt in bed getolereerd om nog een béétje nachtrust te pakken.

In drievijfde van alle landen hebben kinderen geen slaapproblemen doordat ze bij de ouders slapen, zegt gz-psycholoog Emmeliek Boost van De Opvoeddesk. Toch is het volgens haar goed dat kinderen leren om in hun eigen bed te blijven. ‘Je bevordert de zelfstandigheid en geeft je kind vertrouwen: jij kan dit. Ook maakt dit logeerpartijtjes bij vriendjes mogelijk.’

Dat ook oudere kinderen ’s nachts wakker worden en verlangen naar papa en mama is goed te verklaren. Boost: ‘Ze zijn zelfstandig en gaan naar school, maar er zijn veel zaken die ze nog niet goed kunnen plaatsen. Wat kinderen overdag niet begrijpen, vullen ze in met fantasie tijdens hun dromen. De nachten kunnen hierdoor onrustig zijn.’

Probeer de reden te achterhalen, adviseert De Groot. ‘Is het behoefte aan aandacht? Je ziet soms dat kinderen op drukke dagen, waarop ze naar de buitenschoolse opvang gaan, die nabijheid alsnog opzoeken.’ Je kunt een deel van de onrust wegnemen door overdag korte momenten van bewuste aandacht voor je kind in te plannen. ‘Door meer ontspanning komen ze in de flow om goed te slapen.’ Het kan ook zijn dat er simpelweg een gewoonte is ontstaan.

Zo pak je het aan

Bespreek overdag met je kind dat je het anders wilt aanpakken. ‘Zeg: ‘Ik merk dat je steeds bij ons in bed komt en dat ik hierdoor minder goed slaap. Dat betekent ook dat ik sneller geïrriteerd raak overdag’’, adviseert Boost. ‘Vraag: ‘Wat heb jij nodig om zelf weer lekker in slaap te vallen?’ Maak het beeldend door een tekening te maken.’ Het is van groot belang dat het kind met het idee komt, niet de ouder.’ Eigenlijk klinkt het logisch: zoals je ook een bedritueel hebt, creëer je ook een nachtroutine.

Zoonlief oppert wellicht: ‘Ik zet het muziekdoosje naast mijn bed zodat ik aan het touwtje kan trekken.’ Of dat een knuffel kan helpen als hij bang is. Borduur daar als ouder op voort: welke knuffel? En waar leggen we hem neer? Wat als het toch niet werkt? ‘Dan pak je de volgende middag de tekening erbij en loop je alle stappen door en laat je merken dat je echt samen een betere oplossing moet vinden die super goed werkt’, aldus Boost. Check die oplossing op haalbaarheid en laat je kind bij het bedritueel zelf het stappenplan opnoemen en afvinken. Je hebt zijn motivatie nodig. ‘Geef in ieder geval nooit straf en ga geen heisa maken in de nacht, want dan houd je het slaapprobleem alleen maar in stand.’

Ewelina de Groot adviseert om je kind steeds met zachte hand terug naar het eigen bed te leiden, ook als dat twintig keer per nacht is. In het begin kun je erbij blijven, maar bouw dit langzaam af. ‘Het gaat erom dat kinderen zich veilig voelen in de eigen slaapomgeving. ‘De truc is dat jij rustig blijft en niet die onmacht gaat voelen. Het voordeel van een duidelijk plan is dat je weet wat je te doen staat.’

Ze vergelijkt het proces van leren slapen met leren fietsen. ‘Je kind zit op de fiets en vindt het spannend. Je houdt de fiets vast, duwt en op een gegeven moment laat je los.’ En ja, dat kost tijd en gaat met vallen en opstaan. Maar dan heb je ook wat: privacy in eigen bed.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden