Beter leven

Opvoedvraag: ‘Hoe was school?’ ‘Leuk.’ Hoe je wél een goed gesprek met je kind voert

Anna van den Breemer schrijft elke week over een alledaags opvoedkundig probleem waarvoor ze een oplossing zoekt. Deze week: een goed gesprek met je kind, hoe pak je dat aan?

Volwassenen hebben vaak een bepaald doel wanneer ze vragen stellen. Ze willen bijvoorbeeld achterhalen of een kind wel goed meekomt op school. Beeld Claudie de Cleen
Volwassenen hebben vaak een bepaald doel wanneer ze vragen stellen. Ze willen bijvoorbeeld achterhalen of een kind wel goed meekomt op school.Beeld Claudie de Cleen

Nu de schoolpoorten weer zijn geopend, ben je als ouder nieuwsgierig hoe je kind het vindt om weer in dat klassikale ritme mee te draaien. Zie daar maar eens achter te komen. De vraag ‘Hoe was het op school?’ wordt vaak beantwoord met het niet enorm verhelderende ‘goed’, dan wel ‘stom’. Hoe verleid je je basisschoolkind tot een goed gesprek?

Dit zeggen de deskundigen

Volwassenen hebben vaak een bepaald doel wanneer ze vragen stellen. Ze willen bijvoorbeeld achterhalen of een kind wel goed meekomt op school. ‘Wil er daadwerkelijk sprake zijn van een gesprek, dan zal de volwassene ook aandacht moeten hebben voor het verhaal van het kind’, schrijft psycholoog Martine Delfos in haar boek Luister je wel naar mij?. Volgens haar blijkt uit onderzoek dat ouders vooral geïnteresseerd zijn in onderwerpen als school, huiswerk, pesten en gezondheid, maar luisteren ze nauwelijks naar kwesties die voor het kind belangrijk zijn, zoals fantasie, vriendschap, spelletjes, tekenen, televisie en spelen.

Als ouder krijg je meer te horen door aansluiting te vinden bij de belevingswereld van je kind (ook als het eerst over Lego gaat) dan door vragen af te vuren. Wat hierbij kan helpen is de methode ‘actief luisteren’, in de jaren zeventig bedacht door de Amerikaanse psycholoog Thomas Gordon. ‘Actief luisteren houdt in dat je in de huid van je kind kruipt: wat zit er achter de woorden aan emotie?’, vertelt pedagogisch coach Floor de Graaf van kinderopvangorganisatie KinderRijk in Amstelveen, waar trainingen in actief luisteren worden gegeven aan de pedagogisch medewerkers. ‘Je reageert op wat je hoort en ziet: ‘Jij vond het niet leuk dat je niet met Bas kon spelen?’ Help bij het benoemen van gevoelens en controleer steeds of je aannamen kloppen door een ik-boodschap: ‘Ik kan me voorstellen dat...’ Zo voorkom je dat je te veel gaat invullen voor je kind.

Iemand die wordt geroemd om zijn gesprekken met kinderen is televisiepresentator Siemon de Jong, bekend van het programma Taarten van Abel. Tijdens het bakken van een taart vertellen ze over alle moeilijke dingen die ze hebben meegemaakt. Zijn geheim? ‘Ik denk dat mijn soort van terloopse manier van vragen stellen de reden is waarom kinderen me veel vertellen’, zei De Jong tegen Augeo Magazine, een tijdschrift over veilig opgroeien. Wat ook helpt is dat ze ondertussen een taart versieren. ‘Maak het gezellig en gebruik je creativiteit. Dóé iets samen. Een kind praat gemakkelijker dan wanneer je er eens even voor gaat zitten.’

Hoe pak je het aan?

Gevoel voor timing is belangrijk. ‘Kinderen die uit school komen, zijn vaak moe of willen spelen met een vriendje. Ze zitten niet te wachten op een uitgebreid gesprek over de dag’, vertelt De Graaf. Op het moment dat die behoefte er wél is, vaak onverwachts wanneer je net staat te koken, is het aan ouders om die ‘gespreksopeningen’ te herkennen. ‘Wanneer je kind iets kleins loslaat over wat er is gebeurd op school, haak je hierop in.’

‘Bij jonge kinderen is de vraag ‘Hoe was het op school?’ veel te breed’, aldus De Graaf. ‘Stel liever een open vraag, in een specifieke richting: ‘Met wie heb je gespeeld? Waar heb je om gelachen?’ Bij wat oudere kinderen ga je een stapje verder: ‘Als jij morgen een meester of juf mocht zijn, wat zou je dan doen? Wat hoop je dat morgen beter gaat dan vandaag?’’

Als hulpmiddel zijn kaartensets met grappige vragen te koop. Tijdens het avondeten speel ik met mijn kinderen vaak ‘de vraag van de dag’ van WOW Opvoedcoaching, bijvoorbeeld: als je iedereen van de wereld zou mogen kiezen, wie zou je dan uitnodigen om bij je te komen eten? Zoon: ‘Elsa’. Dochter: ‘Meneer Rutte.’ Dat laatste wijt ik aan alle persconferenties die mijn dochter kennelijk als plezierig heeft opgeslagen, omdat ze lekker lang mocht opblijven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden