Op zoek naar filmlocaties in een aangeharkte ministaat

De enige Amerikaanse film die ooit volledig in Singapore werd opgenomen is Saint Jack, over een charmante pooier in de onderbuik van de stad. Wie veertig jaar later op zoek gaat naar de filmlocaties ontdekt een andere kant van deze aangeharkte ministaat.

Even een selfie maken Beeld null
Even een selfie maken

Drommen toeristen scholen samen rond de Merlion, een standbeeld in de vorm van een vis met een waterspuwende leeuwenkop. Het is bewolkt, broeierig en miezerig; minuscule regendruppeltjes dwarrelen neer als een lauwe mist. Het deert de bezoekers niet, want dit is de ideale plek voor een selfie, bij de visleeuw en met uitzicht op Marina Bay Sands, het flonkerende casinohotel met de hoogste infinity pool ter wereld - symbolen van het oude en het nieuwe Singapore. Dit is het beeld dat u van Singapore kent: een zeldzaam welvarend ministaatje in Azië, dat gerund wordt als een efficiënt bedrijf en zestien miljoen toeristen per jaar trekt - driemaal het bevolkingsaantal.

Vanaf Fullerton Road had je in 1978 nog uitzicht op een baai vol dobberende bootjes, nu is de baai ingedamd en staat er een hotelcomplex. Beeld null
Vanaf Fullerton Road had je in 1978 nog uitzicht op een baai vol dobberende bootjes, nu is de baai ingedamd en staat er een hotelcomplex.

Maar zo is Singapore niet altijd geweest. In 1978 stond op deze plek de Nederlandse cameraman Robby Müller, bekend van zijn werk met Wim Wenders. Op Fullerton Road draaide hij het openingsshot voor een zowel in Singapore als in het Westen vergeten film: Saint Jack. De Marina Bay bestond nog niet; hier hield het land op en begon de zee vol dobberende sampans. Op een heldere dag zag je aan de overkant Indonesië liggen. Het Fullerton Building, nu een vijfsterrenhotel, was toen het hoofdpostkantoor. In de film loopt Ben Gazzara er binnen om een pakketje met stoffelijke resten te versturen. Waar nu een trits restaurants is verrezen, leest Peter Bogdanovich de krant op een bankje langs de waterkant.

Saint Jack in Amsterdam

Nieuwsgierig geworden naar de film? Op maandag 26 februari is er in filmmuseum EYE in Amsterdam een eenmalige vertoning van Saint Jack. De film wordt ingeleid door filmjournalist Bor Beekman en reisjournalist Sander Groen. Volkskrantlezers krijgen korting. Informatie en tickets: volkskrant.nl/inclusief

Verboden film

Bogdanovich is nu beter bekend als psychiater Elliot Kupferberg uit tv-serie The Sopranos, maar in de jaren zeventig is hij vooral regisseur. Hij debuteert met de thriller Targets en wint met zwartwitdrama The Last Picture Show twee Oscars, maar wat volgt is flop op flop. Bogdanovich stort zich op de verfilming van Saint Jack, een vroege roman van Paul Theroux over een sympathieke Amerikaan in het dan nog smoezelige Singapore. Overdag werkt Jack Flowers (Ben Gazzara) voor de Chinese scheepsleverancier Hing, na zonsondergang voorziet hij toeristen, passanten en hooggeplaatste inwoners in hun nachtelijke noden. Jack blijkt een pooier met een hart van goud - een heilige in een zondige wereld.

De productie van de film leest als een spannend jongensboek. Vanwege de pikante materie verwachtte Bogdanovich geen toestemming te krijgen om te filmen in Singapore. Daarom verzon hij een tweede script, de flinterdunne romcom Jack of Hearts, en daarmee kreeg hij wel groen licht. Die romcom werd nooit gemaakt; Saint Jack draaide de filmmaker in twee maanden. Zodra de autoriteiten doorkregen dat ze voor de gek waren gehouden, werd Saint Jack subiet verboden. Tot op de dag van vandaag is het de enige Amerikaanse film die volledig op locatie in Singapore werd opgenomen. Ga de film zien voordat je in het vliegtuig stapt en je bekijkt de stad gegarandeerd met andere ogen.

Chinatown, een van de belangrijkste filmlocaties in Saint Jack, is 40 jaar later nog goed herkenbaar. Beeld null
Chinatown, een van de belangrijkste filmlocaties in Saint Jack, is 40 jaar later nog goed herkenbaar.
Chinatown in de huidige tijd Beeld null
Chinatown in de huidige tijd

Reisinspiratie nodig? Volg Volkskrant Reizen op Facebook of bekijk onze reizenpagina.

Rommelige steeg

'Kinda hot!' Met die kreet begroet Ben Slater me. De bebrilde Britse filmwetenschapper kwam voor de liefde naar Singapore en ging nooit meer weg - net als Jack. De begroeting slaat op het tropische weer, maar is ook de titel van dat spannende jongensboek over de productie van de film, dat Slater daadwerkelijk schreef. Ik ontmoet hem in Chinatown voor de deur van Amoy Street 110. 'Herken je het? Dit was het kantoor van Hing.' De Chinese tekens op de pilaren ontbreken en de gevel is babyblauw geschilderd, maar verder is het traditionele shophouse precies hetzelfde. Het kost weinig verbeeldingskracht om Jack zijn metallic-blauwe Toyota Corona hier te zien parkeren.

'Weinig Aziatische steden zijn zo rigoureus veranderd als Singapore', zegt Slater, terwijl we de hoek om slaan en een steeg in lopen. 'Veel locaties bestaan niet meer, maar hier heeft de tijd stilgestaan.' Het moderne Singapore van wolkenkrabbers en winkelcentra lijkt een wereld verwijderd van dit rommelige steegje. Ook Jack wandelde hier, met de Britse boekhouder William Leigh (Denholm Elliott). De een wil settelen in een geërfd huisje op het Engelse platteland, de ander droomt ervan het beste bordeel van Azië te beginnen. Ze verschillen van elkaar als yin en yang, toch ontstaat tussen de pooier en de boekhouder een hechte vriendschap.

Boek & film

Het boek van Paul Theroux is te koop via Bol.com. De film werd in maart 2017 uitgebracht op Blu-ray in een gelimiteerde oplage; scorpionreleasing.com
Het boek Kinda Hot! is te bestellen bij auteur Ben Slater; gonetopersia@gmail.com
Een overzicht van alle filmlocaties van Saint Jack in Singapore is te vinden op sandergroen.nl/saintjack

Empress Place Beeld null
Empress Place

Grote schoonmaak

Chinatown is nu de topattractie van Singapore. Met prostitutie en criminaliteit is korte metten gemaakt, de straten zijn aangeveegd en de winkelhuizen bieden onderdak aan hipsterwinkels, cocktailbars en boetiekhotels. Gewoond wordt er nauwelijks nog. 'De grote schoonmaak begon toen Singapore onafhankelijk werd in 1965', legt Slater uit. 'Premier Lee Kuan Yew had grootse plannen met zijn ministaat, als het Zwitserland van Azië.' Complete woonwijken kregen de sloopkogel en de stad werd opnieuw opgebouwd: schoon, veilig en modern. 'Saint Jack is een tijdcapsule van een Singapore dat voorgoed verdwenen is.'

Smith Street, waar Jack en William in het duister werden achtervolgd, is nu overdekt en fel verlicht. Op Empress Place, waar Jack en Eddie (regisseur Bogdanovich zelf) zich laven aan bier en garnalen, resteert alleen nog het rivierzicht. Bugis Street, ooit het domein van transseksuele prostituees, is nu een zielloze toeristenmarkt. Toch is een tocht langs de filmlocaties bepaald geen kansloze exercitie. Zo is Amoy Street nog goed herkenbaar en ondanks de grote schoonmaak niet compleet kuis: 's avonds brandt er op nummer 100 nog een rood lampje. Het graatmagere meisje achter het raam zwaait vriendelijk. Hopelijk heeft zij ook een pooier met een hart van goud.

Vluchten

KLM vliegt dagelijks rechtstreeks van Amsterdam naar Singapore, retour vanaf €598 all-in; klm.com

Verblijf

Cinefiel logeren kan in crewhotel-annex-filmlocatie Goodwood Park (kamers vanaf €185); goodwoodparkhotel.com
Eens per maand is er een historische rondleiding in het Raffles Hotel (ca. 12 euro); raffles.com Rondleidingen in het Fullerton Hotel zijn frequenter en gratis; thefullertonheritage.com

Pornosnor

In het Raffles Hotel drinken Jack en William een Singapore Sling in de Palm Court. Dat was toen een tropische tuin met een zwembad en strijkorkestje, anno nu een verlaten grasveld - de hedendaagse gasten blijven liever binnen bij de airconditioning. Als William onwel wordt, boekt Jack een kamer voor hem. Die is niet zoals je van het beroemdste koloniale luxehotel van de stad verwacht: okergele vloerbedekking, een rotanstoel en een laag bed met een sleetse sprei. Op deze plek bevindt zich nu de presidentiële suite, met een woonkamer vol antiek meubilair, twee slaapkamers met hardhouten hemelbedden en een aparte ingang voor de butler.

Een bijrol in Saint Jack is weggelegd voor George Lazenby. De eenmalige James Bond speelt een Amerikaanse senator met een pornosnor en een Groot Geheim. Hij verblijft in het Shangri-La Hotel, maar wandelt 's nachts naar het Hilton, op het deel van Orchard Road dat fungeert als homo-ontmoetingsplaats. Die avondwandeling kan in het voetspoor van 007 nu nog worden gemaakt. Het Shangri-La in space age-architectuur staat er nog, langs Orange Grove Road tjirpen krekels en rijden taxi's af en aan, en ook het Hilton is er nog, al posteren er geen hoerenjongens meer voor de deur. Het voornaamste verschil: de wandeling duurt niet een minuut, maar een kwartier.

Bamboemassage

'Kijk nou! Dat zijn Mister Eng en Mister David, de portiers. Kamer 1153 is op de tweede verdieping, maar daar hadden ze een één voor geplakt, want het is in werkelijkheid kamer 153. En dit shot, dat is nu een kantoor. Het uitzicht is nog hetzelfde.' Jalil Joosi reageert verrukt op de filmfragmenten die ik hem laat zien. De 71-jarige werkt sinds mensenheugenis in hotel Goodwood Park. Hij begon op zijn 18de als piccolo en is nu de historicus van het koloniale sprookjeskasteel. 'Twee maanden verbleven ze hier,' vertelt Joosi. 'De crew in kamers 30 tot 40 aan het zwembad en de acteurs erboven.' Dag en nacht stond hij paraat, zodat de filmploeg niets tekort kwam.

Behalve als crewhotel fungeerde Goodwood Park ook als filmlocatie, in de rol van Paradise Gardens, een veredeld bordeel voor Amerikaanse soldaten, gerund door Jack. Een bijgebouw deed dienst als recreatieruimte en kantine. 'Ineens stond het daar vol flipperkasten en voetbaltafels', herinnert Joosi zich, 'en meubilair dat ze hadden geleend van het Raffles.' Tegenwoordig kunnen hotelgasten hier terecht voor een bamboemassage in de spa. Ontspannen wordt er dus nog steeds. Ondanks zijn eigen bijdrage heeft Jalil Joosi Saint Jack nooit gezien. 'Ik zou niet weten hoe, de film is hier verboden. O, sinds 2006 niet meer? Dan ga ik hem snel kijken.'

De pakhuizen van North Boat Quay zijn opgeknapt, maar nog goed herkenbaar. Beeld null
De pakhuizen van North Boat Quay zijn opgeknapt, maar nog goed herkenbaar.
De pakhuizen van North Boat Quay zijn opgeknapt, maar nog goed herkenbaar. Beeld null
De pakhuizen van North Boat Quay zijn opgeknapt, maar nog goed herkenbaar.

Raak geïnspireerd en maak uw reizen nog bijzonderder met de onafhankelijke reisverhalen en originele tips van de Volkskrant reisredactie. Bekijk onze reispagina of zoek een bestemming op de kaart:

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden