Onze gids dit weekeinde

Norah Jones: ‘Kerstmis betekent voor mij nostalgie gekoppeld aan melancholie’

Het gaat wat ver om te zeggen dat Norah Jones alles aan Kerstmis te danken heeft, maar haar liefde voor de liedjes waarmee ze uiteindelijk wereldberoemd is geworden, ontstond wél onder de kerstboom. Een kerstplaat kon dan ook eigenlijk niet uitblijven – al had ze dat zelf nooit voor mogelijk gehouden.

Gijsbert Kamer
Norah Jones. Beeld Amy Sussman/Invision/AP
Norah Jones.Beeld Amy Sussman/Invision/AP

Nee, eigenlijk was ze nooit van plan zelf een kerstplaat te maken. Zangeres Norah Jones (42) zit thuis in New York op de bank en haalt via Zoom herinneringen op aan Kerstmis. Dat ze thuis was met haar moeder en platen draaide. ‘Eigenlijk vond ik dat het leukst. Niet eens zozeer de kerstmuziek die we op hadden staan, maar gewoon samen naar muziek luisteren. Dan pakte mijn moeder zo’n lp-box van Billie Holiday en verdween ik even in haar intens droevige muziek.

‘Kerstmis betekent voor mij nostalgie gekoppeld aan melancholie. Ik groeide op met mijn moeder, mijn ouders scheidden toen ik 7 was. Maar we hadden het erg gezellig. Eerst in New York, later in Texas. Ik hoopte altijd dat we met Kerst lekker binnenbleven, muziek luisteren of kerstshows kijken op tv. Daar heb ik de warmste herinneringen aan. Elvis die Blue Christmas zingt, en mam en ik die dan een beetje meezongen. Dat vond ik leuker dan naar oma gaan of ooms en tantes bezoeken die ik verder nauwelijks kende.’

Thuis zingen met haar moeder heeft Norah Jones ook gevormd tot de wereldberoemde zangeres die ze al twintig jaar is. ‘Ik wil niet zeggen dat ik alles aan Kerstmis te danken heb, maar de liefde voor mooi gezongen, jazzy, wat melancholieke liedjes is wel een beetje onder de kerstboom ontstaan ja.’

Het is ook precies het soort liedje waarmee de wereld in 2002 kennisnam van Norah Jones. Ze had al wat ervaring als loungezangeres, ‘een beetje liedjes zingen en pianospelen in clubs’, toen ze voor het beroemde jazzlabel Blue Note een album uitbracht, Come Away with Me. De mengvorm van zachtmoedige pop, warme soul, een beetje country en jazz was haar op het lijf geschreven. Het album ging met miljoenen over de toonbank en het liedje Don’t Know Why is tot op de dag van vandaag overal in de wereld op de radio te horen.

Het succes was niet eenmalig. Latere platen als Feels Like Home (2004) en The Fall (2009) behaalden ook moeiteloos de gouden status. Maar Jones had er weleens moeite mee in het jazzhoekje van de muziekindustrie te moeten blijven zitten. ‘Jazz is misschien wel mijn grootste muzikale liefde. De piano van Bill Evans en de stem van Billie Holiday zijn immens belangrijk geweest in het vinden van mijn eigen geluid. Maar ik ben ook dol op country. Mijn favoriete zanger is Willie Nelson, met wie ik ook vaak het podium heb gedeeld. Maar altijd als ik muziek maak die meer country dan jazz is, heb ik het idee dat ik me moet verantwoorden. Dan wordt dat gezien als een eigenwijs uitstapje.

‘Ik hou ook ontzettend van Neil Young, van wie ik een paar jaar geleden een wat obscuurder liedje opnam, Don’t Be Denied. Gewoon omdat dit ook zo’n nummer was op een plaat die ik met mijn moeder veel draaide. Time Fades Away is een van zijn donkerste platen, maar daar kwam ik pas later achter. Voor mij is het een dierbare plaat uit mijn jeugd.’

Een gelukkige jeugd hoor, voegt ze er snel aan toe. ‘Ik draaide met mijn moeder heus niet alleen droevige muziek. Maar dat wat donkere ligt me wel het best om te zingen.’

Norah Jones. Beeld ANP / AP | Associated Press Invision
Norah Jones.Beeld ANP / AP | Associated Press Invision

Dat haar stem zich ook uitstekend leent voor kerstliedjes, voelde ze eigenlijk pas vorig jaar echt. Toen ze vorige winter noodgedwongen thuiszat met haar twee opgroeiende kinderen en echtgenoot, bassist Pete Remm, ging ze een beetje uit verveling kerstplaten draaien. ‘Niet alleen met Kerstmis, maar iedere zondag maakten we er een soort ritueel van. Gewoon om onszelf op te peppen. Kerstliedjes hebben altijd iets opbeurends, ondervond ik toen ik eindeloze playlists begon te maken. Toen Kerst vorig jaar voorbij was, was ik blij om de boom af te breken en me op iets anders te richten, maar het idee om zelf eens een kerstplaat te maken liet me toch niet los. Dus ging ik van de zomer de studio in. Ik had zelf wat kerstliedjes geschreven die ik combineerde met White Christmas en Winter Wonderland. En nu heb ik I Dream of Christmas, mijn eigen kerstplaat.’

Kerstalbum: James Brown – Soulful Christmas (1968)

‘Ik twijfel tussen James Brown en Elvis’ kerstplaat met Blue Christmas erop (Elvis’ Christmas Album uit 1957, red.). Ik ga toch voor James Brown, omdat hij alles zo ontzettend serieus neemt. Kerstliedjes worden vaak een beetje ironisch gebracht, terwijl het voor mij een ernstige zaak is. Sinds de lockdown vorig jaar ben ik me gaan realiseren wat de werkelijke functie van kerstmuziek is: hopen op betere tijden en verlangen naar verloren vrienden en familieleden. Er zit een diep nostalgisch element aan kerstmuziek dat me bevalt, maar dat vaak wordt overschaduwd door camp. Zet een kerstmuts op en doe even lekker gek. Natuurlijk hoort dat er ook bij, maar ik vind James Brown die zingt over Santa Claus die rechtstreeks in het getto belandt, toch mooier.’

Popalbum: Bob Marley & The Wailers – Live (1975)

‘Dit is eigenlijk een wat late ontdekking. Ik luisterde als kind meer naar jazz dan naar pop. Dat ik op Blue Note zou belanden, hetzelfde label als waarop veel van mijn favorieten verschenen, maakt me heel gelukkig. Somethin’ Else van Cannonball Adderley is in deze tijd van het jaar altijd mijn lievelingsplaat, vanwege de mooiste versie van Autumn Leaves die ik ken. Miles Davis speelt daarop zo ongelooflijk mooi trompet.

‘Maar als je vraagt welke muziek echt mijn leven op z’n kop heeft gezet, dan zeg ik: het live-album van Bob Marley. De energie die je vanaf de allereerste noten van Trenchtown Rock voelt, blies me echt omver. Het publiek dat alles meteen meezingt, de koortjes, de hele sfeer. Uniek. En zo totaal anders dan dat nette pluche waarop ik me begeef. Daar ben ik ook gelukkig hoor, maar dat dampende, opzwepende geluid dat Marley live wist neer te zetten op dit album, daar kan geen jazzmuzikant aan tippen.’

Film: Get Out (Jordan Peele, 2017)

‘Naar de film gaan, zit er al jaren niet meer in. Ik ben ’s avonds als de kinderen naar bed zijn te moe. Of ik blijf liever thuis omdat ik al zoveel weg ben. Wat ik wel mis zijn de vrijdagavonden dat ik naar premières van horrorfilms ging. Ik ben dol op horror, maar dan wel in de bioscoop, bij voorkeur als een film net gaat draaien. Horrorfilms kijken in het eerste weekend, dat is altijd echt iets speciaals. Niemand weet nog precies wat er gaat gebeuren, iedereen roept dingen naar het doek als ‘watch out’ en gooit met popcorn. Allemaal heel geestig. Niet agressief of baldadig, maar gewoon grappig. De laatste keer dat ik zo’n feestje beleefde was vier jaar geleden bij Get Out. Daar heb ik warme herinneringen aan. Niet eens zozeer aan de film zelf, daar herinner ik me nauwelijks iets van, maar wel aan de hele entourage.’

Boek: David Sedaris – A Carnival of Snackery (2021)

‘Ik lees best veel. Meestal fictie, maar ik ben ook gek op autobiografisch werk. Gek genoeg geen muziekbio’s, daar geef ik helemaal niks om. Ik ken die verhalen wel over van je instrument leren houden en gegrepen worden door de muziek waarmee je opgroeit. Misschien komt het allemaal te dichtbij en vind ik mezelf zo saai dat ik denk dat alle muzikanten een saai leven hebben. Of ben ik bang dat ik alles anders wil doen als ik zo’n boek van een collega heb gelezen.

Een psychiater zou er vast raad mee weten, maar ik hou me verre van muziekbio’s en ook documentaires. Doe mij maar dagboeken en memoires van schrijvers, daar kan ik helemaal in verdwijnen. Onlangs las ik A Carnival of Snackery, het nieuwe boek van David Sedaris, zijn tweede bundeling met dagboekfragmenten. Ik vind Sedaris echt de geestigste schrijver van dit moment en heb alles van hem gelezen. Eerder verscheen al een boek met dagboekselecties uit de jaren 90, Theft by Finding, dat ik ook heb verslonden. Dit boek zit ook weer vol met zelfrelativeringen. Het gaat over de afgelopen twintig jaar, bepaald geen goede tijd voor Amerika, maar hij beschrijft alles tragikomisch zodat je er toch weer even tegen kunt.’

Museum: The Andy Warhol Museum in Pittsburgh

‘Ik schaam me weleens voor mijn belabberde kennis van alles wat met design, mode of beeldende kunst te maken heeft. Zullen we het lemma mode maar even overslaan? Heel graag. En design dan ook maar.

‘Zonder dollen, ik ben er niet zo mee bezig. Ik kleed me graag goed aan hoor en hou ook best van mooie spulletjes, maar ik weet er te weinig van. Ik woon in New York en heb alle gelegenheid me aan de mooiste kunst van de wereld te laven, toch kom ik zelden in het MoMa. Er is eigenlijk maar één museum dat me echt gelukkig maakte en dat is het Andy Warhol Museum in Pittsburgh. Misschien omdat ik er niks van verwachtte en ik een beetje uit verveling een bezoekje bracht tijdens een tournee.

‘Warhol kende ik van soepblikken, societyfoto’s en The Velvet Underground. Nou, hij heeft dus veel meer moois en bijzonders op zijn geweten. Hij kon echt geweldig schilderen en fotograferen en was veel minder de charlatan waar ik hem voor hield. Die nieuwe documentaire van Todd Haynes over The Velvet Underground kijken, staat bovenaan mijn to-dolijstje.’

Stad: Barcelona

‘Ik mag dan niks van kunst weten, wat ik best erg vind, maar ik heb denk ik wel oog voor architectuur. Het leuke van mijn vak is toch dat je in zoveel verschillende steden komt. Dat is wat ik de laatste tijd zo mis. Het wandelen door steden en kijken naar de gebouwen om je heen. Mijn favoriete steden liggen in Europa. Ik vind Amsterdam te gek, maar niet zo mooi als Barcelona. Al kan dat ook met het mooie mediterrane weer te maken hebben.

‘Barcelona is zo’n stad waar ik tijdens het plannen van mijn tournee altijd een dagje extra vrij voor maak. Dan ga ik of naar het strand of naar het Park Güell. Dat was twintig jaar geleden volgens mij nog gratis, maar de laatste keer moest ik ervoor betalen. Het is er ook zo druk geworden. Maar vind je het gek? Die waanzinnige beelden en architectuur van Gaudí lijken met de jaren alleen maar mooier te worden. Daar mag je best kaartjes voor verkopen, lijkt me.’

Restaurant: Bar Lunatico, New York

‘Ik ben echt een alleseter met een voorkeur voor eenvoudige gerechten. Niet te veel ingrediënten, het liefst vers, daar kan ik het best mee uit de voeten. Ook zelf in de keuken, en dan kom ik al snel uit bij pasta en andere Italiaanse specialiteiten. Ik kan snel de lekkerste pasta’s maken en heb daar ook lol in. Maar nu het weer even kan, ga ik ook graag uit eten. Voor New Yorkers toch een beetje de manier om vrienden te ontmoeten. Mijn favoriete stek dit moment is Bar Lunatico in Brooklyn. Die wordt gerund door een vriend van mij, dat helpt. Je kunt er lekker, niet al te ingewikkeld eten en er is altijd goede livemuziek. Een avondje eten, drinken en muziek luisteren met vrienden, dat is echt een liefhebberij van me.’

Interieur: vintage tapijten

‘Ik wil graag nog even een soort afwijking van me kwijt, in ieder geval iets waar mijn man gek van wordt. Namelijk mijn neiging om onderweg op rommelmarkten tapijtjes te kopen. Vooral de vlooienmarkten in Istanbul zijn niet veilig voor mijn koopzucht. Ik heb een ­fascinatie voor eeuwenoude kleedjes die ik niet goed kan verklaren. Ik zie ook meteen of iets echt is of nep. Ik heb zo’n spijt dat ik de laatste keer in Istanbul een kleed heb laten liggen. Wanneer kan ik daar weer naartoe, en hebben ze het nog? Nee, natuurlijk niet. Maar dat gevoel kennen vast veel mensen van de laatste bijna twee jaar: spijt over dat wat je niet hebt gedaan toen je voor het laatst ergens was en dacht dat je snel weer terug zou komen. Het voordeel is dat je nu wellicht dingen bent gaan doen die je eerder niet voor mogelijk had gehouden. Zoals het maken van een kerstplaat.’

CV Norah Jones

30 maart 1979 Geboren in New York. Haar vader was de Indiaase muzikant Ravi Shankar (1920-2012).

1986 Verhuist met haar moeder Sue Jones naar Grapevine, Texas.

1996 Studeert jazzpiano aan University of North Texas en ontmoet Jesse Harris, met wie ze later liedjes gaat schrijven.

1999 Verhuist naar New York om professioneel muziek te gaan maken.

2002 Debuutalbum Come Away With Me verschijnt op Blue Note en zal 27 miljoen exemplaren verkopen.

2004 Feels Like Home, platina in de VS.

2011 Maakt met Danger Mouse en Daniele Luppi het album Rome.

2012 Danger Mouse produceert haar album Little Broken Hearts.

2016 Maakt met jazzmuzikanten Brian Blade, Lonnie Liston Smith en Wayne Shorter album Day Breaks.

2021 Kerstalbum I Dream of Christmas.

Norah Jones is getrouwd met keyboardspeler, pianist en gitarist Pete Remm. Ze hebben twee kinderen en wonen in New York.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden