Beter Leven

Mijn kind kan niet tegen zijn verlies. Moet ik hem laten winnen?

null Beeld Claudie de Cleen
Beeld Claudie de Cleen

Anna van den Breemer schrijft elke week over een alledaags opvoedkundig probleem waarvoor ze een oplossing zoekt.

Vroeger keek ik graag naar de Mini Playbackshow met Henny Huisman. Het programma werd altijd afgesloten met het liedje Met z’n allen. De tekst gaat als volgt: ‘Maar zoals bij elke wedstrijd kan er maar één de winnaar zijn. We laten ons niet kennen, we gaan gewoon maar door. Want wie niet tegen zijn verlies kan die is maar zielig hoor…’ Maar wat als jouw kind een nederlaag moeilijk kan verkroppen, waardoor een gezellig spelletje altijd eindigt met een woede-uitbarsting?

Dit zeggen de deskundigen

‘Van peuters en kleuters wordt vaak al verwacht dat ze tegen hun verlies kunnen bij spelletjes, terwijl dit bij veel kinderen pas in de tweede helft van de basisschoolleeftijd het geval is’, zegt orthopedagoog Lonneke van Elburg van trainingsbureau Hechter!. ‘Bij jonge kinderen is vooral het primitieve deel van het brein, waar de emoties zitten, leidend.’

Waarom geeft het ene kind niets om winnen en krijgt de ander een driftaanval bij verlies? ‘Vaak is het een temperamentkwestie’, vertelt kinderpsycholoog Ger Ramakers die in zijn praktijk geregeld kinderen ziet die hier tegenaan lopen. ‘Competitiedrang zit in het aard van het beestje. Vaak reageren deze kinderen ook heftig op andere tegenvallers.’

Een karaktertrekje dus. Toch moet je als ouder scherp blijven of er niets anders speelt. ‘Misschien zit je kind niet lekker in zijn vel’, aldus Ramakers. ‘Een onzeker kind ziet verlies als een bevestiging: zie je wel, ik kan het niet’, vult Van Elburg aan. ‘Sowieso moeten we dit gedrag niet enkel als ‘negatief’ bestempelen. Je wordt geen topsporter als je winnen niet belangrijk vindt.’

Dat gezegd hebbende, je wilt natuurlijk niet dat elk spelletje of wedstrijd eindigt in drama. ‘Bij verliezen denken we vaak aan het eindstation: de uitslag, waarna je kind stampvoetend wegloopt’, vertelt Van Elburg. ‘Maar voor die tijd zitten er al veel kleine verliesmomenten. Een beurt overslaan of een 1 gooien. Benoem het als je merkt dat ze dit lastig vinden.’ Dat haalt de druk al van de ketel.

Hoe pak je het aan?

Moet je je kind laten winnen om gedoe te voorkomen of creëer je daarmee softies? ‘Softies? Dat is onzin’, reageert Ramakers. Spelletjes maar ook sportwedstrijden zijn als een mini-cursus omgaan met teleurstellingen. Om die cursus te laten slagen moet je het langzaam opbouwen, aldus de kinderpsycholoog. ‘Laat je kind in het begin winnen, want alleen zo leert hij dat spelletjes leuk zijn. Toon als ouder hoe je omgaat met verlies. Zeg: ‘O jee, wat jammer. De volgende keer ga ik extra mijn best doen en winnen!’ Zo leer je je kind het spel als een uitdaging te zien. Vervolgens laat je je kind soms verliezen.’

Wat als je kind toch heftig reageert? Van Elburg: ‘Ouders doen op zo’n moment vaak een appèl op het gezonde verstand van hun kind: ‘Het is toch niet zo erg, volgende keer win jij weer.’ Of: ‘Het is maar een spelletje.’ Maar wanneer zoonlief overstuur is, zal die boodschap niet aankomen. En je voert de stress alleen maar op. ‘Sluit aan bij wat jouw kind helpt om te kalmeren: gewoon met rust laten of juist een arm om hem heen.’ Achteraf, wanneer de rust is wedergekeerd kun je bespreken wat er precies gebeurde.

‘Op een druilerige dag met dreinende kinderen is het soms handiger om een spel te kiezen zonder competitie’, aldus Van Elburg. Neem het spel De Boomgaard, waarbij je samen tegen de raaf strijdt. Thuis speel ik Kroko Loko met mijn kinderen van 3 en 5, waarbij de dobbelsteen bepaalt of je geluk hebt. De jongste wint geregeld en het lukt de oudste - gezegend met een behoorlijk temperament - om de nederlaag te incasseren doordat ze ‘gewoon even pech’ had.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden