Reizen

Is Tahiti echt zo'n paradijs?

null Beeld null

De exotische schilderijen van Gauguin en eindeloze blotebloemen meisjesfoto's hebben Tahiti een niet kapot te krijgen idyllisch imago bezorgd. Olaf Tempelman kon er niet omheen in zijn zoektocht naar aardse paradijzen. Hoe is het er echt?

De muziek bij de hoofdingang van de Efteling kan jonge kinderen in een stevige staat van extase brengen. In zo'n soort vervoering geraken 60-plussers die in het holst van een tropische nacht op de landingsbaan van het vliegveldje van Tahiti worden verwelkomd door een orkestje van mannen met tropische banjo's en hinano-bladeren in het haar. Bienvenue au paradis, ze zingen het echt! Even verderop zien we Tahitiaanse meisjes met bloemenkransen en een schitterende tropische zee - op een muurgrote foto bij de paspoortcontrole.

Anticipatie op het paradijs: al bij het betreden van het toestel van Air Tahiti Nui krijgen passagiers een exemplaar van Tahiti's nationale bloem, de tiaré, aangereikt. Naar het voorbeeld van de stewardessen steken ze die achter hun oren. Een Leninspeldje opende deuren in de Sovjet-Unie, met een tiaré ben je klaar voor het paradijs. De schermpjes in het vliegtuig worden gesierd door aan kokosnoten lurkende stellen met tiarés. De wanden zijn gedecoreerd met reproducties van ontblote schonen van Gauguin met tiarés. Modellen met tiarés prijken op de cover van de glossy Tahiti Vahine. Uit de vliegtuigspeakers klinken paradijselijke hymnen, begeleid door die typische ukeleles en banjo's van de Stille Zuidzee waarvan de snaren louter zorgeloosheid uitdrukken.

Een verschil tussen Tahiti en de Efteling is de wereld achter de hoofdingang. In de ontvangsthal van het vliegveld krijgen een paar rijkaards bloemenkransen om en worden versierd en al naar fourwheeldrives begeleid. Met een aantal minder rijken sjok ik naar een foeilelijk Airport Motel dat opdoemt op een heuvel achter omhoogcirkelend asfalt. De obese receptionist is om half twee 's nachts stevig bezweet, oververmoeid en onvriendelijk: meteen betalen jullie, American Express? Het kan niet anders of er ontstaan nu al barsten in het Tahitibeeld van hondsvermoeide senioren die 20, 25 of 30 uur naar het paradijs hebben gereisd, en de vliegtuigtiaré nog achter de oren hebben zitten. Zelf was ik op minder paradijselijks voorbereid. Zelfs de Lonely Planet waarschuwt dat het reëel bestaande Tahiti gewenning vergt. Maar geen successie van waarschuwingen vermag de belofte die dit eiland inhoudt te verbreken.

Zonsondergang in Tahiti. Beeld null
Zonsondergang in Tahiti.

'Nobele wilden'

We hoeven niet langer te wachten tot het hiernamaals, het paradijs bestaat echt! Zo deelde de Franse ontdekkingsreiziger Louis-Antoine de Bougainville het de wereld bijna 250 jaar geleden vrijwel letterlijk mede. Geen droom, geen hallucinatie, ik heb er tussen nobele wilden rondgelopen, ik ben er met de mooiste bloemen bekranst, ik heb er van de heerlijkste vruchten en vrouwen geproefd!

Wie bij De Bougainville aan boord had gezeten, was ook lyrisch geweest. Weken op de Stille Zuidzee, scheurbuik, uitdroging. Daar doemt in de verte een eiland op. Riviertjes doorklieven weelderige tropische landschappen, en monden uit in spectaculaire watervallen. De bewoners van dit eiland blijken zachtaardig en gastvrij. Giftige slangen komen hier, hoe wonderbaarlijk, niet voor. Dankzij de tropische vruchten die de mannen in royale hoeveelheden krijgen aangereikt, genezen ze van hun scheurbuik. De met tiarés versierde vrouwen die de plaatselijke koning heeft gezonden om de dreigend ogende blanken gunstig te stemmen, die zijn ook welkom: het laatste Aziatische bordeel ligt weken achter hen. Voor hun ongetrainde ogen lijkt het leven van deze blote mensen van elke hiërarchie en onrechtvaardigheid gespeend. Deze nobele wilden zijn volledig aan elkaar gelijk en delen alles net zo eerlijk als de Utopianen van Thomas More.

Geen succesvol boek zonder de juiste timing. Toen De Bougainville Voyage autour du monde in 1771 publiceerde, was het meest spraakmakende gedachtengoed dat van een landgenoot wiens naam iedereen nog kent: Rousseau. Met de mens is het sinds zijn vertrek uit de natuur alleen maar bergafwaarts gegaan. De zogenaamde Europese beschaving met zijn scholen en universiteiten haalt het slechtste in hem naar boven. Vergeleken bij de nobele wilden zijn moderne Europeanen topzwaar van de verdorvenheden. De Bougainvilles lyrische relaas over Tahiti bevestigde het volledig.

Onwetendheid

De Bougainville heeft een standbeeldje bij een stel treurige kokospalmen aan de rand van een bedompt urbaan mengsel van beton en verkeer. Zie hier de plek waar hij in 1768 de Hof van Eden betrad. Neem een lelijk stuk van Marseille, geef het een tropisch klimaat, verkeer dat niet doorstroomt en supermarkten waarin alles twee keer zo duur is als in Frankrijk en je krijgt Pape'ete, de grootste stad van het grootste eiland van de Frans-Polynesische archipel in de Grote Oceaan. T a h i t i: zes letters die tweeënhalve eeuw na De Bougainvilles terugkeer in het koude, druilerige Europa met zure vruchten, nare regels en kille vrouwen nog steeds tot de verbeelding spreken.

Zeg dat je naar Tahiti vertrekt en je krijgt blikken die je nooit krijgt als je naar Bulgarije gaat. De Boeddha zag lang geleden al een verband tussen jaloezie en onwetendheid. Die aardige Schipholmeneer die bij de controle bij het antibommenpoortje de Lonely Planet Tahiti et la Polynésie française uit mijn rugzak grist - 'Mag u daar naartoe? Mag ik mee?' - die weet niet dat het spierwitte palmenstrand op de cover niet op Tahiti ligt. Op dit vulkanische eiland zijn de stranden even zwart als de SUV's die er in de rij staan bij de McDrives, alle échte stranden tenminste: sommige hotels van 500 euro per nacht hebben met zand van elders witte nepstrandjes aangelegd, maar dat kunt u in uw tuin ook.

Ook zuiver een kwestie van imago: die o zo slanke bloemenmeisjes. Vrijwel het eerste wat elke vreemdeling op Tahiti opvalt, is dat de inwoners in omvang verschillen van die op de eindeloos geëxporteerde beelden.

Er is het nodige geschreven over de obesitas-epidemie die de eilanden van de Stille Zuidzee teistert. Maar het lezen van een samenvatting van een VN-rapport is een minder ingrijpende ervaring dan zoveel moeizaam waggelende mannen en vrouwen in het echt zien: zelfs de enkele meters tussen de autodeur en de ingang van de Carrefour kunnen een inspanning vergen.

Les vahines

Om en nabij de 60 procent van de inwoners van Frans Polynesië wordt gecategoriseerd als obees. Voedseldeskundigen maken melding van een ramp die zich voltrok na de aanleg van de luchthaven van Pape'ete: in de decennia die volgden werd een traditioneel dieet van vis en vruchten ingeruild voor geïmporteerd voedsel, kwamen er gele M's naar het paradijs en ging bijna iedereen er autorijden.

Op de wereldberoemde foto's van Teva Sylvain vertoeven we in een andere wereld. Over Sylvain zeggen ze dat hij in zijn leven méér bebloemde toplessmodellen op tropische stranden fotografeerde dan een doorsneeman in zijn leven blikjes bier opent. Bewonderaars zien zijn werk als kunst, anderen categoriseren het als 'gewoon blotetietenwerk'. De legendarische fotograaf doet tegenwoordig ook in zonnepanelen - 'schoonheid vergaat, de zon blijft' - en is nog bezig met een transactie als ik op zijn kantoor in een betonnen straat van Pape'ete acte te présence geef. Om het wachten te veraangenamen, krijg ik van zijn assisente Rivatao - voormalig Sylvain-model, in het verleden ontbloot te zien in de Filles des Mers du Sud-kalender - een blotebloemenmeisjesbeker met koffie, en als leesvoer een fotoboek met verzameld toplesswerk van de hand van de meester, opgedragen aan toutes les vahines de Tahiti, aan alle prachtige vrouwen van Tahiti.

Dat moeten we niet helemaal letterlijk nemen. Het is niet alleen een publiek geheim dat de vahines zelden nog op Tahiti gefotografeerd worden - geen wit zand! - maar ook dat de vahines zelden nog Tahitiaansen zijn: ze vliegen in uit andere continenten. Als de zonnepanelen zijn verkocht, wuift de aimabele Sylvain de vraag of dat te maken heeft met het obesitasprobleem minzaam weg. 'De schoonheid van de vrouw is universeel', zegt hij. 'Waarom zou je je beperken? Het is een plezier om met Latijns-Amerikaanse en Oost-Europese modellen te werken. De uitdaging is hetzelfde als bij Polynesische modellen. Elke vrouw bezit haar eigen unieke schoonheid. Het is de kunst van de fotograaf haar die te laten etaleren.'

Adolphe Sylvain fotografeerde Tahitiaanse bloemenmeisjes in zwart-wit. Beeld null
Adolphe Sylvain fotografeerde Tahitiaanse bloemenmeisjes in zwart-wit.

Gaugain

Vakmanschap is meesterschap - het gevolg is wel dat wie denkt met een Tahiti-kalender twaalf maanden aan Tahitiaanse schonen te hebben aangeschaft, in feite kijkt naar Argentijnse en Roemeense modellen op heel andere eilanden. In Pape'ete staan bebloemde 'Tahitiaansen' van Sylvain in de rekken met ansichtkaarten tussen reproducties van doeken die dankzij hun adembenemende kleuren en taboedoorbrekende vormen op het netvlies van de hele wereld kwamen te staan: Femmes de Tahiti ou Sur la plage, Les Seins aux fleurs rouges, La femme à la mangue, Vairumati.

Zou de mensheid over Tahiti zijn blijven fantaseren zonder Gauguin? De langste en duurste reclamecampagnes uit de geschiedenis kunnen samen niet op tegen één groot kunstenaar die het paradijs in olieverf gestalte geeft. 'Ik ben hier ver, ver weg van de gevangenissen die de Europese huizen zijn', schreef de schilder die beurshandelaar was geweest en bij De Bougainville had gelezen over een paradijs zonder kleren en ketenen.

Pape'ete heeft een Rue Paul Gauguin en winkels waar je Gauguin-bekers en Gauguinflesopeners kunt aanschaffen. Dat is niet helemaal in de geest van Gauguin, die Pape'ete anno 1891 al verachtte vanwege 'verderfelijke Europese geldbelustheid'. De naakte nobele wilden die hij in levenden lijve had gezien op de wereldtentoonstelling van Parijs in 1889 - voor de gelegenheid naar Frankrijk verscheept als een stel exotische dieren -, bleken hier ver te zoeken. Flink wat Europese gewoontes die de vrijgevochten kunstenaar verfoeide, hadden in het paradijs al wortel geschoten. Zoals daar waren: het betalen met bankbiljetten, het dragen van hoogsluitende jurken en het bezoeken van scholen en kerken. En dus ging Gauguin het binnenland in, op zoek naar een wildernis zonder onderwijzers, bankiers, kleermakers, dominees en pastoors.

Paul Gauguin: Tahitiennes sur la plage, 1892.Metropolitan Museum of Art, New York. Beeld null
Paul Gauguin: Tahitiennes sur la plage, 1892.Metropolitan Museum of Art, New York.

Neerslachtige sfeer

De nederzettingen langs Tahiti's kust, de bewoonde strook van het eiland, worden tegenwoordig verbonden door een asfaltweg waarop het verkeer langzaam rijdt of stilstaat. Als een lus van bijna 120 kilometer ligt de weg om het Q-vormige eiland heen, zo om de 15 kilometer onderbroken door een Carrefour of een Champion. Waarom een flink deel van het wagenpark vierwielaandrijving heeft, ontdek ik als ik het asfalt verlaat en via een onverhard weggetje omhoog de onverpeste wildernis in probeer te rijden. Mijn BYD F0, een sympathiek Chinees autootje met een motortje van 998 cc, het goedkoopste dat ik op dit peperdure eiland kon huren, staat in een mum van tijd stil op de modderige helling. Vier vriendelijke mannen gooien hun dikke lijven tegen de achterkant en krijgen het wagentje weer in beweging. Dankzij hun spierkracht kom ik even later aan bij drie prachtige watervallen.

In het dorp waar de onverharde modderweg stopt en de tropische wildernis begint, zijn de mensen hartelijk en zachtaardig als in de lyrische beschrijvingen van weleer. Maar aan die lethargische en neerslachtige sfeer die in Pape'ete hing, ben ik niet ontsnapt. De huizen zijn een soort stacaravans, in alle tuinen staan een of meerdere auto's geparkeerd. De bewoners drinken bier en wodka op hun veranda's, uit een luidspreker die het halve dorp van muziek voorziet, klinkt een lokale vertolking van Islands in the stream.

Het huis van familie Paaeu, die mij allerhartelijkst uitnodigt op de veranda mee te komen eten uit een pan rijst met kip, grenst aan een veld met bananenbomen. Twee dronken kerels worden door de vader van het erf gejaagd. Tijdens de maaltijd vertellen de Paaeus over de problemen die aan die neerslachtige sfeer ten grondslag liggen: werkloosheid en alcoholisme, monsieur. In Tahiti's traditionele beroepen zit al decennia de klad, lang niet iedereen vindt werk in de toeristensector en de supermarkten verkopen helaas drank. Vader Paaeu, geheelonthouder, is loodgieter, maar verdient nu wat met bananen. De twee zoons zijn vissers maar eigenlijk werkzoekenden, en vragen of ik niets voor ze weet in het kille Europa.

Guiguins verbeelding

'Tahiti paradijs, navé navé fénua - land van heerlijkheden! Het enige wat ik weet is dat alles goed is, omdat alles mooi is', noteerde Paul Gauguin in 1893 in Noa Noa. 124 jaar later mogen we ons afvragen waarom Gauguin uit alle macht deed alsóf hij in het paradijs was. Schreef hij voor de Parijse kunsthandelaars, als toelichting bij de doeken die hij naar Europa liet verschepen? Of voor zichzelf, omdat er geen weg terug was naar 'de beschaving', waar hij zijn schepen achter zich had verbrand en zijn gezin had achtergelaten?

Brieven en verslagen waaruit zijn biografen later zouden putten, schetsen minder idyllische jaren op Tahiti. De kunstenaar zat steeds in geldnood, maakte ruzie met de koloniale autoriteiten en botste met allerhande lokale tradities. Voor zover Tahiti ooit een paradijs was geweest zonder kleren en ketenen, was het dat in de late 19de eeuw niet meer. Door Gauguin verfoeide missionarissen, eerst Britse, later Franse, hadden in honderd jaar tijd flink wat bewoners bekeerd, en ook de oorspronkelijke cultuur kende zo zijn hierarchieën en voorschriften.

'Zelfs in de meest afgelegen stukken liepen vrouwen in de jaren 1890 niet meer naakt rond, dat is helemaal Gauguins verbeelding!', zegt mevrouw Roomataaroa Hiva Genet van het Museum Tahiti et ses îles. Zij wijst op Gauguins wereldberoemde ontblote schonen, in de souvenirwinkel van het museum in ruime mate voorhanden op kaarten, bordjes en schaaltjes. Kijk naar die voorstelling van die borsten boven die schaal met rode bloemen, in 1899 geschilderd op Tahiti, sinds 1949 in het Metropolitan in New York: 'Het lijkt alsof die vrouwen buiten lopen, maar daar liepen ze zeker niet!'

Noa Noa

'Hier was ik, een zogenaamd beschaafde man, onmiskenbaar inferieur aan deze wilden. Ik benijdde hen. Ik keek naar hun gelukkige, vredige leven, gespeend van inspanningen anders dan voor hun dagelijkse behoeften, zonder enige zorg om geld. Aan wie zouden ze ook moeten verkopen, als de gaven van de Natuur zo binnen ieders bereik liggen?'

Zo noteerde Paul Gauguin medio 1893 in Noa Noa, het gefilterde deel van zijn dagboek dat hij voor publicatie bestemde.

Pornografische tekening

Gauguin zag, zoveel is waarschijnlijk, zijn beroemde Tahitiaanse modellen alleen ín zijn hut in ontblote toestand. Als andere Europese mannen kon hij rekenen op gezelschap van Polynesische schonen, vahines, die in ruil daarvoor wel Europese gunsten verlangden. Bij Gauguin waren ze daarvoor aan het verkeerde adres: die paste ervoor te spelen wat hij het meest verachtte, de Europese man. De enige dissonant in de idylle van Noa Noa, is een beschrijving van een woordenwisseling met zijn 14-jarige vahine Tehura die hem, wederom blut, onder druk zet bij een rondtrekkende Joodse koopman koperen oorbellen voor haar aan te schaffen: Koop die als je om me geeft! 'Dat is troep, van lelijk koper nota bene!', blaast Gauguin, die zich beklaagt over 'de eeuwig rondreizende Jood' die zelfs op Tahiti zijn waar komt slijten.

Een andere bron van onbegrip vormden Gauguins tekeningen en schilderijen. Zoals het een groot kunstenaar betaamt, was Gauguin zich terdege van de waarde van zijn werk bewust. Il faut les garder, je moet ze bewaren!, drukte hij de families op het hart aan wie hij tekeningen schonk in ruil voor vissen en mango's. Maar zelfs decennia na zijn dood in 1903, in Europa en de VS bracht zijn werk al miljoenen op, beseften nakomelingen van Gauguins gastgezinnen vaak niet wat ze in huis hadden. Roomataaroa Hiva Genet herinnert zich de vrienden van haar ouders die hun huis gingen verbouwen en voor de gelegenheid goed opruimden. 'Een pornografische tekening die opa en oma van een Franse schilder hadden gekregen', die ging mee met de vuilnis. Verkoop van die tekening had het meedoen aan elke loterij overbodig gemaakt.

Wisten die mensen veel dat Tahiti in de koude, geldbeluste wereld een synoniem was geworden voor lieftallige blote schonen, met bloemen gedecoreerd. Uit Bloesem van Tahiti, de nummer-1-hit van Gert Timmerman uit 1963: 'Ze was jong en zo mooi als de mooiste orchidee, en aan boord in m'n kooi vaart haar droombeeld met me mee.'

Sterk merk

Adolphe Sylvain (1920-1991) was de zoon van een Parijse rabbijn die in de Tweede Wereldoorlog als fotograaf met de Franse Tweede Divisie meetrok. Met de puinhopen van de oorlog op zijn netvlies, verliet hij Europa in 1946 om een nieuw leven te beginnen op Tahiti in de geest van Gauguin. In de decennia erna schiep hij met zijn camera een oeuvre van topless bloemenmeisjes in stijlvol zwart-wit, in bruisende brandingen, onder hoge watervallen en in weelderige tropische landschappen. In de beginjaren had het werk een onmiskenbaar therapeutische functie, het hielp om Europa en de oorlog te vergeten. In latere decennia opereerde Sylvain grootschalig, om de enorme markt te bedienen die hij inmiddels in Europa had aangeboord.

Zijn zoon Teva werd geboren in 1954 als een van vijf kinderen die hij kreeg met het Polynesische model Jeanine 'Tehani', en groeide uit tot een even grote legende als zijn vader. Teva deed het oeuvre van Adolphe over in kleur, en boorde nieuwe markten aan met posters, ansichtkaarten en kalenders. Tahiti, dat is een sterk merk, maar is het nou echt een paradijs? In zijn kantoor in Pape'ete legt de vriendelijke Sylvain legt zijn hand zachtjes op de mijne. 'Mais oui. De zee is hier warm, de mensen zijn hier warm, je zult hier nauwelijks agressie zien, er vinden hier nauwelijks geweldsmisdrijven plaats. Het is een Polynesische gave om van iets lelijks iets moois te maken, en van iets hards iets zachts. Stel dat de islam naar Tahiti zou komen: dan wordt het in een mum van tijd een zachte en vriendelijke islam.' Met bloemenboerka's in de branding?

Hebt u 25.000 euro en de diepgekoesterde wens nog eens te gaan trouwen in de tropen, op de wijze waarop Tahiti's nobele wilden dat deden? Die wens kan in vervulling gaan op Moorea, het dichtstbijzijnde gelegen eiland met wit zand, een half uur met de pont. Twintig kilometer van de aanlegsteiger ligt Tiki Village, ooit begonnen door de Franse ondernemer Olivier Briarc zelfbenoemd 'sauvage blanc' oftewel witte wilde. Hier kun je je in wit zand op traditionele Tahitiaanse wijze in de echt laten verbinden, waarna wilden voor je trommelen, zingen en dansen en je rondzeulen in draagstoelen waarin vroeger hun koningen zaten. Tot een maand van tevoren kun je je paradijsbruiloft gratis annuleren. Ontdek je een week van tevoren dat je niet voor elkaar bestemd bent, dan betaal je 30 procent, staat in de folder die ik krijg aangereikt.

Fotograaf Teva Sylvain deed het oeuvre van zijn vader over in kleur, en boorde nieuwe markten aan. Beeld null
Fotograaf Teva Sylvain deed het oeuvre van zijn vader over in kleur, en boorde nieuwe markten aan.

Blijmoedige Tahitianen

Bij de ingang van Tiki Village staat een galerij met zwart-witbloemenmeisjes van Adolphe Sylvain. Erachter zijn strohutten nagebouwd waarin de wilden ooit woonden. Op een bewolkte dinsdagochtend mag ik hier meekijken bij de voorbereidingen van het droomhuwelijk van een Brits stel. Straks om twee uur gaan ze elkaar in de branding het ja-woord geven. De nobele wilden die tegen die tijd gehuld zullen zijn in traditionele kledij van bloemen en bladeren, dragen nu nog T-shirts en doden hun tijd met smartphones en Marlboro's. Ik raak aan de praat met danser en percussionist Heirami, een vriendelijke veertiger met een grijzende haardos en die o zo typische, treurige Polynesische blik in de ogen. Je zult het ook maar als baan hebben: nobele wilde op bruiloften en partijen van blanken. Heirami is afkomstig van het honderden kilometers verderop gelegen eiland Tubuai. Met het geld dat hij via Western Union naar huis stuurt, onderhoudt hij een oude moeder en helpt hij de gezinnen van broers en zussen. Britten bekleden de toppositie qua Tahitiaanse trouwpartijen, hoor ik. Italianen zijn een goede tweede, en een stuk genereuzer met fooien.

Trouwen tussen de wilden: zoiets als een sprookjeshuwelijk bij Roodkapje in Kaatsheuvel. Bij het wachten op de bus terug naar de veerpont hoor ik de golven breken op Moorea's witte stranden, en moet ik denken aan wat film- en popsterren weleens zeggen: dat je onder een imago kunt bezwijken. De Amerikaanse antropologe Miriam Kahn deed langdurig onderzoek op Tahiti en beschrijft in haar boek Tahiti Beyond the Postcard twee volledig parallelle werelden: die van de Tahitianen die 'Tahiti' spelen en een niet geacteerd Tahiti waarin kleine stukjes van de oorspronkelijke cultuur overleven, een Tahiti dat zich goeddeels aan het oog van de buitenwereld onttrekt. Als twee eeuwen van paradijszoekerij één gevolg hebben gehad dan is het wel dat het paradijs nog maar moeilijk te zien is. Was het niet Oscar Wilde die schreef: Each man kills the thing he loves?

Op mijn laatste dag, een zondag, trof ik ten leste blijmoedige Tahitianen. Ik zette het Chinese autootje stil bij een kleurrijk geklede menigte die zich had verzameld rond de witte kerk van Teahupoo, een dorpje helemaal in het streepje van de Q die Tahiti geografisch is. Uit de open ramen klonk muziek met stuwende ritmes die niet voor toeristen werd gemaakt, voor de deur van de kerk werd gezongen en gedanst. Gekerstende Tahitianen, geklede Tahitianen, maar tenminste Tahitianen die geen toneelstuk opvoerden in een pretpark. Na afloop mocht ik aanzitten bij het dorpsmaal in de openlucht, aan het zwarte strand wuifden de kokospalmen, er waren vissen en noni-vruchten, aan alle lange tafels werd gelachen. Iedereen at met zijn handen, ik wilde het voorbeeld van de nobele wilden navolgen, maar ik kreeg meteen een lepel. Kom snel terug, riepen mijn disgenoten bij het afscheid. Uit Bloesem van Tahiti van Gert Timmerman: 'Ik hoor nog de woorden die jij zachtjes zei, kom terug naar Tahiti, naar mij.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden