Honderd jaar paraat

Een T-shirtje mag tegenwoordig ook, maar niet alle tradities zijn passé in de padvinderij. Scouting, de ‘grootste jongerenorganisatie’ van Nederland, viert haar eeuwfeest....

Zouden ze nog bestaan: de klassieke padvinders met korte broek en hoge kousen, een hoed met vier deuken en het overhemd vol insignes? In de linkerbroekzak brandt een koperen munt met de tekst WEEST PARAAT, die na de dagelijkse goed daad mag verhuizen naar de rechterbroekzak.

Waarschijnlijk niet. Honderd jaar na de oprichting van de eerste scoutpatrouille in Nederland, nemen de 1100 scoutinggroepen in Nederland graag afstand van de militaristische inspiratie uit de begintijd. Een T-shirtje is nu ook goed; het verzamelen van vaardigheidsinsignes wordt beschouwd als te streberig. Eén uitgangspunt bleef hetzelfde: geef kinderen spelenderwijs waarden mee als verantwoordelijkheidsgevoel, eerlijkheid en respect voor anderen, en het worden betere burgers.

Meer dan 11 duizend scouts worden deze week verwacht op de Maasoever bij Roermond. Daar vieren zij onder de titel JubJam 100 het honderdjarig jubileum van Scouting Nederland. Ook Britse, Australische, Canadese, Japanse, Noorse en Ghanese scouts zetten er hun tent op. Vandaag worden de vlaggen gehesen en zal de scoutgroet klinken. Op 4 augustus wordt het kamp weer afgebroken.

De Britse luitenant-generaal Baden Powell, succesvol verdediger van de stad Mafeking tijdens de Tweede Boerenoorlog (1899-1902) in Zuid-Afrika, ontdekte bij zijn terugkeer dat zijn militaire handboek voor verkenners razend populair was onder jongens. In 1907 schreef hij Scouting for Boys, en richtte een jongerenorganisatie op. Hij testte zijn ideeën op een zomerkamp voor 21 jongens die spelenderwijs praktische en leidinggevende vaardigheden kregen aangeleerd.

Een patrouille van de 16de Oxford Troop bezocht Nederland in 1910 en maakte veel indruk. Dat jaar werden zowel in Amsterdam als in Den Haag organisaties voor jonge verkenners opgericht. Ook meisjes richtten eigen patrouilles op, en konden insignes verdienen met verzorgende vaardigheden. Jonge kinderen begonnen als welp (jongens) of kabouter (meisje).

‘Ik zal ernstig trachten mijn plicht te doen tegenover God, koningin en vaderland, iedereen te helpen waar ik kan en de padvinderswet te gehoorzamen’, luidde in 1918 de belofte. Tegenwoordig zeggen nieuwe leden: ‘Ik beloof mijn best te doen een goede scout te zijn, iedereen te helpen waar ik kan en me te houden aan de Scoutingwet. Jullie kunnen op me rekenen.’

De Scoutingwet schrijft onder meer voor dat je eerlijk moet zijn en dat iedereen welkom is. Scouting Nederland noemt zichzelf de grootste jongerenorganisatie met 110 duizend leden. De uittocht in de jaren zeventig is overleefd, toen werd Scouting afgedaan als ‘te braaf’, en ook enkele breed uitgemeten gevallen van seksueel misbruik zijn doorstaan. De screening van leiders is verbeterd, stelt Scouting Nederland, alsmede de preventieve trainingen en procedures voor aangifte.

In het jubileumboek De Geur van kampvuur (Tirion Natuur, 2009) valt op dat Scouting in Nederland een relatief blanke aangelegenheid is. En dat terwijl Baden Powell hoopte dat zijn jeugdbeweging grenzen zou doen vervagen en de wereldvrede bevorderen. De beroemdste Nederlandse scout is Jan van Hoof. Die maakte in 1944 Duitse springladingen onder de Waalbrug bij Nijmegen onklaar, en stelde zo die overgang voor de geallieerden veilig.

Aan de oever van de Maas zullen de komende week weer veel kampvuren worden ontstoken en badges worden geruild. Een moderne scout heeft niet alleen een zakmes bij zich, maar ook een mobieltje waarmee filmpjes worden verspreid via Scout TV.

Maar de scout die een fluit aan een zelf geknoopt koord op de schouder wil dragen, dient nog steeds heel wat klassieke knopen te kennen, zoals daar zijn: de vlechting, de bootsmanplatting en de leeuwerikskop.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden