De GidsLust & liefde

‘Hoezeer het me ook spijt, genot kun je niet afdwingen’

null Beeld Saša Ostoja
Beeld Saša Ostoja

Aantrekkingskracht en seksualiteit verdwenen geleidelijk uit het aanvankelijk zo gelukkige huwelijk van Koos en zijn vrouw. Maar de loyaliteit bleef.

Koos, 64: ‘In het begin was het alleen zijn vreselijk en ik wist, geconditioneerd, fantasieloos, maar één oplossing. Dat was Lexa, een datingsite. Ik maakte er kennis met een vrouw die vroeger klant was in mijn bakkerswinkel, maar toen ze snel zei een andere man te prefereren, was ik allang blij. Ik datete alleen omdat ik dacht dat het moest. Ik was 61 toen mijn vrouw overleed en had een intensief leven achter de rug. Vijf kinderen, een eigen zaak, diverse verhuizingen, iedere dag heel vroeg op. De eerste vijftien jaar van ons huwelijk kon ik me niet voorstellen dat iemand gelukkiger was dan ik. Maar geleidelijk, zo rond mijn veertigste, werd het minder. De liefde gleed weg. Intiem waren we nauwelijks nog, alleen af en toe op zondagochtend. Ik had geen behoefte meer en zij leed eronder. Om het probleem uit de weg te gaan, gingen we al lang niet meer tegelijk naar bed. Zij bleef ’s avonds nog wat hangen op de bank, met een glaasje luisterde ze naar muziek en kwam pas boven als ik sliep. 

Mijn vrouw zei een dag voor ons huwelijk: ‘Eén ding, ik ga nooit in de winkel werken.’ Maar toen ik het winkelmeisje op staande voet ontsloeg omdat ze geld ontvreemdde, zei mijn vrouw: vooruit, één ochtend dan. Ze is nooit meer achter de toonbank vandaan gekomen. Ze kende het hele dorp van het verenigingsleven, zij was iemand die jonge meisjes met zorgelijke gezichten de winkel in riep en achter in de keuken zomaar een half uur over hun problemen kon praten. Nadat mijn vrouw in de winkel was komen werken, verdubbelde binnen een paar jaar de omzet.

Dag en nacht waren we samen. Ik leerde haar de kneepjes van het bakkersvak. We zorgden dat we altijd vrolijk waren en goed samenwerkten, want niemand wil een chagrijnige bakker en bakkersvrouw. Ik heb weleens tegen mijn kinderen gezegd: wij hebben elkaar in die jaren leeggezogen. Veertig jaar getrouwd geweest, maar geleidelijk raakte het op. De vertwijfeling en onzekerheid begonnen aan haar te knagen. Op een terras in Spanje met een veel te amicale en slanke serveerster kon mijn uitdijende vrouw die uit zee kwam haar stekeligheid nauwelijks verbergen. 

Een keer kwam mijn vrouw naar boven en zei dat het haar stak dat ik geen seksuele belangstelling meer had. Ik heb toen echt een tijdje meer mijn best gedaan, want ik had met haar te doen. Ik sloofde me uit om haar te behagen, maar ik deed het met tegenzin, want de manier waarop zij aangeraakt wenste te worden, vond ik drie keer niks. En hoezeer het me ook spijt, genot kun je niet afdwingen. Of zoals ze hier in het dorp zeggen: met geweld krijg je nog geen konijn gedekt. Vroeger, de eerste jaren, hadden we geweldige seks. Ik praat hier nooit met iemand over, nooit. Dat doet haar tekort. Een geweldige vrouw was ze. In drieënhalf jaar baarde ze onze vijf kinderen en ik was pas 27 toen ik me liet ‘helpen’, zo overtuigd was ik dat ik nooit meer een ander wilde. En wat was ze mooi, zo mooi. Mannen die weleens een poging waagden, kregen van haar meteen lik op stuk. Ze hoorde bij mij.

Op een dag begin 2016 viel me op hoe vaal en moe ze eruitzag en ze zei: ja, ik ben op, laten we de winkel verkopen. Ik probeerde nog wat tijd te rekken, even het hele jaar volmaken, maar zij bleef erbij, 1 mei zouden we met pensioen gaan. En wat kon ik haar weigeren? Haar leven lang was ze loyaal geweest aan mij, nu was het tijd om rust te nemen. We hadden intussen een mooi groot huis met een grote tuin, we hadden kleinkinderen, maar we waren nog maar net met pensioen toen ze ziek werd en stierf. Een vriend zei later tegen me: ik heb enorme bewondering voor hoe je haar hebt verzorgd al die maanden, maar het had ook iets klinisch. En ik dacht: je slaat de spijker op zijn kop. 

Soms, zoals vandaag, denk ik weleens: zouden we gescheiden zijn als ze niet was gestorven? Maar nee. Er zijn zoveel soorten liefde, aantrekkingskracht en seksualiteit zijn maar een klein puntje van de taart. Loyaliteit is zeker zo belangrijk. Mijn vrouw zei weleens als we terugkwamen uit het ziekenhuis: wat ben ik blij dat je er voor me bent. Alles of niets is misschien hoe de jeugd denkt, maar waarom zou je alles wegdoen als fragmenten ook heel gelukkig maken? Vorige week liep ik in de supermarkt, ik groette een jonge vrouw die vroeger vaak in de winkel kwam en vroeg in het voorbijgaan: alles goed? Ze liep me achterna en zei: nee, eigenlijk niet, mijn man heeft een ander. Scheiden gebeurt hier aan de lopende band, juist onder dertigers.

In het eerste jaar na de dood van mijn vrouw had ik geen idee wat ik moest doen, ik voelde me eenzaam en langzaam wegglijden. Al die tijd in de bakkerij en tijdens haar korte ziekbed had ik nooit hoeven nadenken, de ene handeling volgde vanzelfsprekend op de andere. Nu had ik hoop noch angst noch plicht. De foto van mijn vrouw stopte ik in een lade, de aanblik was te pijnlijk. Maar toen ik die op een dag toch tevoorschijn haalde en in een lijst in mijn slaapkamer zette, herinnerde ik me het briefje dat ze ook had nagelaten en ik niet eerder had durven lezen. Ik vouwde het open en las: als je je eenzaam voelt, zoek dan hulp. Ongelofelijk, zoals zij mij kende. Zingeving, sprak de psychologe vervolgens, dat is wat je zoekt. En ook al kende ik dat woord maar half en had ik het nooit zelf uitgesproken, ik nam een hondje, begon te wandelen, schrapte alle verjaardagvisites en kocht een nieuwe fiets. Nog niet eerder was ik zo gelukkig. Als ik op bed wil blijven met de krant kan dat, en als ik ’s avonds Weissensee wil kijken ook. Nu alles wat ‘moest’ is gedaan, is het alleen zijn een hemelse zegen.’

Voor de komende weken zoeken we mannen en vrouwen, jong en oud, van single tot net samenwonend tot meer dan 50 jaar samen, die hun liefdesrelatie in welke vorm dan ook hebben zien veranderen door het coronavirus en de lockdown. Van prille liefde tot het verlies ven een levenspartner. We horen graag van u. lust@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden