Kerstgids

Hoe vieren we Kerst dit jaar tóch op een betekenisvolle manier?

Kerstmis en Oud & Nieuw vieren we in de hardste lockdown tot dusverre. Hoe kunnen we Kerst dit jaar toch bijzonder maken? De Gids komt met een paar ideeën.

Beeld Sophia Twigt

Drukke kerstdiners en borrels met het huis vol familie en vrienden zullen we dit jaar niet hebben. Naar de nachtmis in een volle kerk gaat ook niet. En dit gedenkwaardige jaar met een groot gezelschap uitzwaaien zit er ook niet in. 

Ook los van de regels is het geen fijn idee dat je een dierbare corona cadeau kan geven. Maar, zoals Hugo de Jonge al zei, ‘juist tijdens de donkere dagen hebben we het dit jaar nodig om extra aandacht te hebben voor elkaar’. Hoe dat zelfs in een coronasamenleving kan, zagen we tijdens de eerste lockdown. Toen mensen elkaar saamhorig toezongen vanaf balkons, klapten voor de zorg en er elke vrijdagavond talloze zoomborrels en andere virtuele meet-ups waren. Iets van dat gevoel kunnen we toch wel weer terugkrijgen, om deze Kerst toch bijzonder te maken?

Hoe luiden de maatregelen precies? 

Het dringende advies is om thuis (binnen en buiten) nog maar twee in plaats van drie mensen te ontvangen. Voor kerst (24, 25 en 26 december) wordt een uitzondering gemaakt, dan mogen het er drie zijn. Kinderen tot 13 jaar zijn hiervan uitgesloten. 

Iedereen moet uiteraard klachtenvrij zijn. Hugo de Jonge tijdens de persconferentie dinsdagavond: ‘Ook als je klachtenvrij bent kun je besmet zijn en het virus verspreiden. Daarom: houd altijd afstand. Laat deze feestdagen geen feestje voor het virus worden.’  

Alle maatregelen op een rij. 

Omarm de verandering

Allereerst is het belangrijk om niet teleurgesteld te zijn dat Kerst dit jaar anders zal verlopen, en het niet te zien als ‘weer iets dat ons wordt afgepakt’. Volgens GZ-psycholoog en pedagoog Emmeliek Boost biedt de coronacrisis ons juist de kans om het anders aan te pakken. ‘We zijn afgelopen jaren verslingerd geraakt aan consumptieve en commerciële kerstuitjes buitenshuis: kerstmarkten, kerstlunches op je werk en op school, de dorpsschaatsbaan, pretparken, noem maar op. We wilden eigenlijk niets missen.’ Boost heeft ook op verzoek decemberworkshops gegeven ‘om balans te leren houden tussen deadlines op het werk, gezin en alle overige verplichtingen van deze maand. Het moet allemaal perfect verlopen. Al die druk leverde veel stress op.’

Volgens Boost zijn we daarmee voorbij gegaan aan de essentie van Kerst. ‘Zodra het blad van de bomen valt en het vroeger donker wordt, is het logisch dat we meer tijd met elkaar binnenshuis doorbrengen. De winter is van oudsher een tijd van naar binnen keren, van rust en stilte, net als de natuur krijgen we de kans om weer op te laden, vroeger naar bed te gaan, op krachten te komen en je te verbinden met je naasten. Er is nu tijd om betekenisvol te kunnen zijn voor de ander en ruzietjes wat te relativeren.’  Volgens onderzoeken naar geluksfactoren worden we namelijk gelukkiger van intimiteit, het kunnen delen van gevoelens, van echte aandacht voor en van een ander.

Beeld Sophia Twigt

Maar onze kersttradities dan, is het niet belangrijk die in stand te houden? ‘Tradities onderstrepen sociale relaties van een grote of kleine groep en geven een gevoel van saamhorigheid’, zegt hoogleraar erfgoed en geschiedenis Arnoud-Jan Bijsterveld van de Universiteit van Tilburg. ‘Maar het is niet erg dat tradities veranderen. Ze veranderen constant, door buitenlandse invloeden, door de omstandigheden, de commercie, en – vooral in het geval van kersttradities – het afnemen van de invloed van religie.’

Tegenwoordig kijken we vaker gezamenlijk naar een kerstfilm in plaats van dat we naar de nachtmis gaan. Kerstbomen zag je voor de oorlog amper, en grote kerstcadeaus zijn in Nederland pas de laatste jaren echt in opkomst. Bijsterveld: ‘Sommigen vinden verandering in tradities moeilijk. Maar veel tradities zijn tamelijk jong en nieuwe tradities kunnen heel snel ontstaan als ze aan blijken te sluiten bij behoeftes.’ Met dit in gedachten, kunnen we er op intieme wijze toch bijzondere dagen van maken, en wellicht nieuwe tradities creëren.

Feestmenu van Yvette van Boven

We mogen weinig gasten thuis ontvangen, dus hebben we wat meer tijd om iets van het kerstmenu te maken. Dat levert spannende gerechtjes op. Maar moeilijk is het allerminst. Bekijk hier het feestmenu van Yvette van Boven voor een kerst in kleine kring.

En cadeaus geven kan natuurlijk altijd. Vind een origineel geschenk in deze cadeauwijzer

Naar buiten

Laat het uitgebreide kerstdiner eens links liggen en maak in plaats daarvan een gezamenlijke wandeling in een klein gezelschap. Dubbel gezond, want virusverspreiding gaat zo een stuk lastiger en beweging is goed. Dus ga naar het park of een natuurgebied, of wandel langs mooi verlichte huizen in de wijk. Neem wat thermoskannen warme drank en lekkers mee voor onderweg. Om het voor de kinderen leuk te maken kun je kerstlampionnen maken, een speurtocht of verzameltocht uitzetten of een bingokaart maken met dingen die je onderweg tegen kunt komen.

Beeld Sophie Twigt

Buitenbbq

Ga je eigen tuin in en maak een simpel maar lekker buitendiner (ook met maximaal drie gasten. In landen als Lapland en Zweden is het heel normaal om zelfs in de vrieskou eten te grillen. Zoals de Zweden zeggen: ‘Det finns inget dåligt väder, bara dåliga kläder, oftewel ‘slecht weer bestaat niet, slechte kleding wel’ dus laat de glitterjurk in de kast hangen en kleed je warm aan. Hang er wellicht zelfs een apres ski-thema aan, zodat je ongestoord je skikleding aan kan trekken. Met kleedjes erbij zal het ook in de kou goed uit te houden zijn.

Met een vuurkorf, de barbecue, glühwein, warme chocolademelk en warme kleding kun je prima een buitenkerst organiseren. Creëer een kerstsfeer door de kerstboom buiten te zetten, versier alles mooi met kerstverlichting voor buiten, dek de tafel zoals je binnen zou doen (eventueel onder een partytent als er regen wordt voorspeld). 

Wat eten we buiten? 

In de VS is ’s mores een populaire kampvuurtraktatie. De traditionele caloriebom voor bij het kampvuur bestaat uit twee tarwekoekjes met daartussen een plak chocola en een dikke marshmallow. Even roosteren en je krijgt een krokante beet, waarna een warme vulling langs je mondhoeken druipt, aldus redacteur Noël van Bemmel

Broodjes roosteren op een stok boven een kampvuur, iedereen die ooit op scouting heeft gezeten zal hiermee bekend zijn. Een variant hierop zijn Hongaarse Kürtőskalács, oftwel ‘koek op stok’. Reepjes gistdeeg om een stok gewikkeld, geglazuurd met eidooiers, honing, suiker of noten. De houten rol wordt dan langzaam draaiend boven een vuurtje gebakken.

Met de Dutch Oven - een gietijzeren pan met pootjes die je op open vuur kunt zetten - kun je van alles bakken, van brood en taarten tot stoofpotjes. Bekijk hier enkele recepten. 

In de barbecuegids vind je naast vele recepten alles wat je nodig hebt om de beste barbecueër te worden. Ook in de winter. 

Actrice en columniste Ellemijn Veldhuijzen van Zanten viert kerst al langer buiten. ‘Als gezin gourmetten we op Tweede Kerstdag. Dat doen we in ons vakantiehuisje. Niet binnen maar buiten! Met dikke jassen aan, mutsen op en shawls om, kruiken op schoot, kaarsen aan, een vuurtje. Het zonnescherm uitgeschoven tegen de regen of sneeuw. Zonder de terrasverwarmer want dan slaan alle stoppen steeds door. En dan lachen we veel en hard omdat we het allemaal koud hebben en het waanzin is om in die tijd van het jaar buiten te zitten en we bovendien gourmetten eigenlijk vies vinden. Maar toch doen we het ieder jaar weer omdat het onze gezinstraditie is.’

Misschien zitten we volgend jaar wel gevaccineerd en wel met de hele familie in de tuin te barbecueën in plaats van in een huis dat blauw van de vetdampen staat.

Kerstborrel

Mis je die kerstborrel met collega’s? Doe als de Italianen in de eerste lockdown, toen ze elkaar gebroederlijk toezongen vanaf balkons (in plaats van boos de straat op om te demonstreren tegen de maatregelen). Installeer je met een vuurkorf of warme dekens en lekkernijen in je voortuin of op het balkon en nodig je buren uit hetzelfde te doen in hun eigen voortuin. 

Quarantaine

Wil je binnen de geldende regels zo coronaproof als mogelijk afspreken, kun je er ook voor kiezen om in vrijwillige quarantaine te gaan. Buitenlandse virologen zeiden het al eerder, en ook het Outbreak Management Team neemt het op in zijn advies: wie tijdens de feestdagen ouderen of kwetsbare personen wil bezoeken, moet in de tien dagen daarvoor het aantal andere contacten verder beperken.

Het is dan natuurlijk wel belangrijk dat iedereen in het gezelschap dit ook kan doen. Dit vergt een strakke voorbereiding, want last-minute boodschappen doen zit er niet meer in. 

Iedereen in het gezelschap voorafgaand aan het bezoek een sneltest laten doen is natuurlijk ook een idee. Maar verwacht wel hoge kosten, van zo’n 100 euro per persoon.

Digitaal

Na ruim een half jaar zoom-vergaderingen, digitaal colleges volgen en Google Meetups, ben je het videobellen misschien wel zat. Maar er zijn legio mogelijkheden om hiermee een gezamenlijke kerstviering op afstand toch bijzonder te maken. 

Zet bijvoorbeeld een extra groot scherm neer aan tafel (en dek de tafel ook mooi op voor dat scherm). Zo is het bijna alsof je samen aan dezelfde tafel zit. Je kunt ervoor kiezen om een doos met eten voor de deur van oma te zetten en tegelijkertijd hetzelfde diner te nuttigen, of om hetzelfde menu te bereiden. Of, wel zo makkelijk, dezelfde kerst-maaltijdbox bestellen. Maaltijdbox-diensten als Hello Fresh, Marley Spoon en Ekomenu (biologisch en optioneel vegan) bieden speciale kerstboxen aan.

Kerstwijn: 

Welke wijn serveer je bij het kerstdiner (op afstand?). Onno Kleyn legt uit hoe je goede wijn bij het eten kiest en tipt de beste wijnen. 

Tegelijkertijd een kerstfilm aanzetten kan ook een gevoel van samenzijn creëren. Zo geregeld, met een streamingsdienst waar iedereen in kan. Overigens wordt de mis van de kerk inmiddels vaak ook gewoon gestreamd op YouTube, hoef je die toch niet te missen. 

Kerstfilm: 

Goedkope decors, romantische clichés en nepsneeuw galore. We zetten eerder de beste zo-slecht-dat-ze-goed-zijn kerstfilms van Netflix en Videoland voor je op een rij gezet. En de spelregels van het Grote Foute Kerstfilm Drinkspel.

Ook samen spelletjes spelen hoeven we niet te missen. Tijdens de eerste lockdown zijn er vele initiatieven gestart om het gezelschapsspel toch samen te spelen online, zoals online escape rooms en pubquizzen. Ook veel klassieke bordspellen kunnen via apps worden gespeeld, of gewoon een bordspel, waarbij één of meerdere spelers achter zoom zitten (wel eerlijk oma’s monopolygeld tellen!)? En wie zegt dat je in dezelfde ruimte moet zijn voor pictionary?

Online spellen: 

Met ‘live video escape rooms’ speel je op afstand een bestaande escaperoom. Bekijk hier enkele mogelijkheden. 

Een online kerstpubquiz kun je zelf in elkaar zetten, of je kunt een kant-en-klaar script kopen. Er zijn zelfs quizmasters te huur. 

Met de app Houseparty kun je op je smartphone virtuele ‘huisfeestjes’ organiseren met maximaal acht vrienden. In zo’n groep kun je videochatten en spelletjes met elkaar spelen, waaronder varianten op de bekende spellen Pictionary, Triviant en Cards against humanity.

Via Boardgamearena.com kan één speler een premium account afsluiten (€ 4 per maand) en vervolgens andere spelers uitnodigen om gratis te spelen, via alle mogelijke apparaten. Een kleine greep uit het aanbod: klaverjassen, Backgammon, Carcassonne, 7 Wonders Duel en Weerwolven. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden