Beter Levenschimmel

Hoe houd je je energierekening laag en voorkom je een schimmelprobleem?

Isoleer je huis, zet de verwarming lager en voorkom tocht: het lijken simpele ingrepen om een hoge energierekening te ondervangen. Maar pas je niet op, dan heb je problemen met schimmel. Zo voorkom je dat.

Heleen van Lier
null Beeld Sophia Twigt
Beeld Sophia Twigt

‘We worden op dit moment overspoeld door schimmelmeldingen’, zegt Pim Halkes, bouwpatholoog van Vochtadvies Nederland. ‘De verwarming staat in veel huizen lager en om te voorkomen dat we het te koud krijgen, worden tochtstoppers geplaatst, ramen minder vaak opengezet of ventilatie afgedicht. En we leven meer in één ruimte, zodat in de rest van het huis de kachel niet aan hoeft. Dit alles kan tot gevolg hebben dat de luchtvochtigheid en CO2 in een woning te hoog wordt, en schimmels houden daar enorm van.’

Recente cijfers over hoeveel mensen last hebben van schimmel zijn er niet. Maar volgens een RIVM-rapport uit 2012 gaat het om één op de tien woningen. Ongeveer 10 procent van alle klachten die GGD’s bereiken, gaan over schimmel, aldus het rapport.

Ventileren vs. luchten

Schimmels zijn overal. ‘In de lucht, zowel buiten als binnen, zitten allerlei schimmelsporen’, zegt Jos Houbraken, onderzoeker bij Westerdijk Fungal Biodiversity Institute in Utrecht. Maar onder normale omstandigheden zullen de sporen binnenshuis niet groeien. Houbraken: ‘Elke schimmelsoort heeft zo zijn voorkeuren, maar vocht hebben ze allemaal nodig. Zo gedijt de kelderzwam goed in vochtige afgesloten ruimten, waar ze houtrot kunnen veroorzaken. Stachybotrys, de beruchte zwarte schimmel op muren, houdt van langdurige natheid. De ene schimmel is schadelijker dan de andere, maar voor alle schimmels geldt: je wilt niet dat ze in woningen groeien.’ Ze kunnen volgens Houbraken onder andere allergische reacties en luchtwegproblemen veroorzaken.

‘Om vochtproblemen te voorkomen, is het belangrijk om continu te ventileren’, zegt Puk van Meegeren van Milieu Centraal. ‘Het is een misverstand dat af en toe een kwartier het raam open zetten voldoende is. Dat is geen ventileren, dat is luchten. Goed om snel vocht af te voeren na het douchen, slapen of koken, maar daarnaast moet je 24 uur per dag een aan- en afvoer van lucht hebben.’ Dit doe je door altijd een klapraampje of ventilatierooster open te hebben of met mechanische ventilatie. ‘En plaats vooral geen tochtstoppers bij binnendeuren, zo beperk je de verspreiding van de frisse lucht.’

En ja, dat kost extra energie. ‘In een goed geventileerde woning gaat een kwart van de stookkosten op aan het verwarmen van frisse lucht’, zegt Van Meegeren. ‘Maar dit is geen verspilling, want ventilatie is belangrijk voor je gezondheid. Wil je goed ventileren en je energieverlies beperken, dan kun je een systeem laten plaatsen dat de warmte uit afgevoerde lucht haalt en daarmee de inkomende buitenlucht opwarmt.’

Kalk en vuil

Naast goed ventileren, is het ook belangrijk om niet te veel vocht te produceren, zegt Van Meegeren. ‘Je kunt je vochtproductie terugbrengen door bijvoorbeeld te koken met deksels op de pannen en de afzuigkap op maximaal zetten, door korter te douchen en een trekker over de tegels te halen na het douchen. En door de was buiten te drogen of in een aparte ruimte met het raam open.’ Daarnaast is het volgens Van Meegeren verstandig om de thermostaat niet lager dan 15 graden te zetten, omdat onder deze temperatuur het vocht neerslaat. ‘Het is ook goed om natte ruimten schoon te houden, schimmel hecht zich sneller op kalk en vuil.’

‘Problemen door luchtvochtigheid vermijd je meestal door deze onder de 60 tot 70 procent te houden. Je kunt dit exact meten met een luchtkwaliteitsmeter. Heb je desondanks last van schimmel, dan is er waarschijnlijk een onderliggend probleem. Halkes: ‘Door de enorm gestegen vraag naar extra isolatie, worden soms partijen ingeschakeld die minder deskundig zijn. Door lukraak te isoleren, doe je soms meer kwaad dan goed.’ Voorbeelden hiervan zijn dat de vloer extra geïsoleerd wordt, waarbij de kruipruimteventilatie wordt afgesloten of dat er isolatie is geplaatst in een onvoldoende waterafstotende spouwmuur, waardoor er vocht in de isolatie komt. ‘En natte isolatie isoleert niet, want alles wat nat wordt, koelt af. Ook kun je last van condensatie krijgen als er een te groot contrast is tussen geïsoleerde en koude plekken’, zegt Halkes.

Als de oorzaak van de schimmel is weggenomen, kun je eenmaal ontstane schimmel verwijderen met een speciale schimmelverwijderaar. Van Houbraken: ‘Bij dit schoonmaken, kunnen er tijdelijk miljoenen schimmelsporen in de lucht komen. Neem dus beschermingsmaatregelen. En als je al luchtwegklachten hebt, doe het dan vooral niet zelf.’

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden