Teun op dieetdeel 2: sportdieet

De sixpack is er (nog) niet, maar Teun van de Keuken voelt zich fitter dan ooit

Teun van der Keuken: ‘Ik schaamde mij ook, eigenlijk tot op dit moment aan toe, voor mijn verlangen gespierder te zijn.’  Beeld Valentina Vos
Teun van der Keuken: ‘Ik schaamde mij ook, eigenlijk tot op dit moment aan toe, voor mijn verlangen gespierder te zijn.’Beeld Valentina Vos

Teun van de Keuken volgt dit jaar steeds een ander dieet. Valt hij af? En kan hij universele lessen trekken uit al die diëten? Vandaag deel 2: het sportdieet.

Ik ben in jaren niet zo fit geweest als nu. Misschien wel nooit. In het milieu waarin ik opgroeide draaide alles om het hoofd, om gevat zijn, om discussie. Het lichaam was bijzaak en aan sport deed je niet.

De gymlessen herinner ik mij nog goed. We stonden in onze sportbroekjes met bloot bovenlijf in de rij van klein naar groot. De andere jongens waren gespierd, ik een vormloos wezen en ik schaamde mij daarvoor. Ik schaamde mij ook, eigenlijk tot op dit moment aan toe, voor mijn verlangen gespierder te zijn, een ijdele en oppervlakkige wens.

Toch vind ik het stiekem best leuk dat na ruim een maand vier keer in de week trainen mijn buik iets gespierder en mijn biceps iets groter zijn geworden.

In deze periode heb ik langzaam plezier gekregen in sporten. Sterker nog: het is wat mij nu op de been houdt. Bij het ketodieet (nauwelijks koolhdraten) dat ik hiervoor volgde, ben ik zes kilo verloren in een maand, mijn vetpercentage daalde, mijn slechte cholesterol steeg en ik was moe en slap. Ik had geen kracht meer in mijn armen en mensen vertelden mij dat ik er slecht uitzag. Daarom besloot mijn diëtist, Esther van Etten, dat mijn tweede dieet een sportdieet moest zijn: veel trainen, weinig vet en veel koolhydraten en eiwitten eten.

Aan het sporten raak ik snel gewend. Het programma bestaat uit twee keer per week hardlopen, twee keer HIIT (high intensity interval training: in maximaal een half uur zó diepgaan bij een serie intervaloefeningen dat je hartslag enorm hoog wordt en je naar adem snakt) en twee keer in de week trainen met een personal trainer.

Bij Fysiomed in Amsterdam-Zuid word ik, tussen de gespierde lijven van vechtsportkampioenen en revaliderende topvoetballers, onder handen genomen door Thomas Hoekstra, een uiterst vriendelijke maar gedecideerde coach. Na elke sessie ben ik compleet gevloerd. De eerste week heb ik zo veel spierpijn in mijn armen dat ik er ’s nachts niet van kan slapen.

Hoe zinvol is dat sporten eigenlijk? Met een uurtje trainen verbrand je immers nauwelijks meer dan een appelflap. Is het niet slimmer minder te eten als je wilt afvallen? Hoogleraar Luc van Loon van de Universiteit Maastricht, gespecialiseerd in voeding en sport, zegt van niet: ‘Het gaat niet alleen om de energie die je tijdens de training zelf gebruikt. Het spierherstel, de aanmaak van spieren en het veranderen van je lichaam zorgen ervoor dat je energiegebruik ook in de uren en dagen na de inspanning zal toenemen.’

Dit is de beroemde afterburn, de naverbranding die ik elke ochtend na een goede training voel. Een pijnlijke maar heerlijke sensatie: je voelt dat je lichaam bezig is vet te verbranden en slanker, strakker en gespierder te worden. Juist HIIT en krachttraining zijn uitermate effectief om af te vallen.

Sporten gaat niet zonder discipline. Op de eerste dag dat ik moet hardlopen, kom ik laat thuis en de regen komt met bakken uit de hemel. Ik ben moe en wil het liefst een fles wijn opentrekken en op de bank gaan liggen. Maar dat zou een desastreus begin van deze sportieve periode zijn. Als ik nu al toegeef aan mijn zwakheden, wordt het niks. Dus doe ik mijn snelle schoentjes en hippe hardloopkleren aan (mooie gear stimuleert!) en ga ik rennen.

Het is, zwaar, koud en nat, maar als ik een uur later doorweekt thuiskom, voel ik mij voldaan. Ik heb het gedaan! Ik ben minder moe en leeg dan voordat ik ging rennen. Er zijn geen excuses om niet te sporten: als je wilt is er altijd tijd voor te vinden, áls je wilt.

Net als bij mijn vorige dieet, eet ik ook nu niet meer dan 2.000 calorieën per dag. Alles wat ik tijdens keto mocht, mag tijdens het sportdieet niet. En omgekeerd. Diëten zitten simpel in elkaar: het gaat altijd om een beperking van de calorie-inname en de balans tussen eiwitten, koolhydraten en vetten. Eet je van een van deze macronutriënten relatief weinig, eet je dus meer van de andere. Bij keto at ik weinig koolhydraten en eiwitten en veel vet, nu eet ik veel (130 gram) eiwitten (goed voor de spieren), veel (170 gram) koolhydraten (geeft energie om te sporten) en dus weinig (85 tot 90 gram) vet.

Tijdens mijn vorige dieet kwam ik niet aan sporten toe. Ik was futloos. Door voldoende koolhydraten te eten, kun je zo’n drie kwartier tot een uur voluit trainen. Dus mag ik weer volop brood, aardappelen en pasta. Heerlijk! Maar ook eng. Zal ik alle kilo’s die ik ben kwijtgeraakt door deze gevreesde voedingsgroep niet meteen weer aankomen?

De eiwitten zorgen voor beter herstel na een flinke inspanning en voor de groei van spieren. Dat betekent veel vis, kip, eieren en zuivel. Veel meer vlees dan mij lief is. En in plaats van de volvette Griekse yoghurt die mij een verzadigd gevoel geeft van ontbijt tot late lunch, begint de dag nu met Skyr, een IJslandse yoghurt zonder vet met maar liefst 11 procent eiwitten. Minder vullend en minder lekker, maar met 200 gram van dat spul is de proteïnedoelstelling voor het ontbijt wel gehaald.

Teun van der Keuken: ‘De eiwitten zorgen voor beter herstel na een flinke inspanning en voor de groei van spieren.’ Beeld Valentina Vos
Teun van der Keuken: ‘De eiwitten zorgen voor beter herstel na een flinke inspanning en voor de groei van spieren.’Beeld Valentina Vos

Het bevalt mij niets. Na een paar dagen stuur ik een appje vol zelfbeklag naar mijn diëtist: ‘Woog vanochtend – voor het ontbijt al! – 76 kilo en dat ontbijt voelt helemaal niet vullend. Hoe houd ik dit vol? En hoe voorkom ik dat ik weer 80 kilo weeg?’

In een week ben ik een kilo aangekomen. Volgens de diëtist is dat volstrekt normaal: mijn lichaam heeft zich door de koolhydraten met brandstof gevuld, waaraan ook vocht zit gebonden, maar ik heb nog niet genoeg gesport om het er weer af te trainen.

Het is eigenlijk best grappig dat ik zo snel uit mijn humeur raak door mijn nieuwe leefstijl. Bij keto gebeurde precies hetzelfde. Kennelijk hebben lichaam en geest twee weken nodig om aan een nieuw eetpatroon te wennen. Voedsel dat je eerst nauwelijks wegkrijgt went, hongergevoelens nemen af en ook het gewicht stabiliseert. Dat is nu rond de 76 kilo. Een kilo zwaarder dan na keto, maar nu voel ik mij veel fitter. Mijn buikomvang is net als toen 84,5 cm en mijn armen worden sterker.

Het sporten wordt routine. Dat is belangrijk, want veel mensen die beginnen met sporten, geven na verloop van tijd ook weer op. Als ik ‘sporten volhouden’ google, krijg ik 270 duizend zoekresultaten met tips hoe te volharden. Het draait uiteindelijk om routine en heldere doelen. Professor Luc van Loon: ‘Doelstelling is heel belangrijk. De meeste mensen zeggen dat ze sporten voor hun gezondheid, maar eigenlijk doen ze het om er beter uit te zien.’

Houd ik daarom vol? In de spiegel zie ik al resultaat en dat stimuleert, maar het kan nog beter en dat stimuleert ook. Wat ik ook doe, ik móét sporten. Opdrukken gaat ietsje makkelijker, ik ren tien kilometer in een uur en mijn gewichten worden steeds zwaarder. Het gaat lekker.

Teun voor (januari), tijdens (februari) en na (april) het dieet. Beeld Valentina Vos
Teun voor (januari), tijdens (februari) en na (april) het dieet.Beeld Valentina Vos

En dan komt corona en wordt alles anders. Zo rende ik voor deze crisis altijd een vast rondje vanuit Amsterdam-Oost naar IJburg. Normaal was het daar rustig, nu lijkt het er wel de Kalverstraat. Ik word nerveus. Met af en toe een sprong in de greppel weet ik anderhalve meter afstand te houden, maar prettig is het niet. Ik besluit de route te mijden.

Meestal vreet ik nu kilometers op de crosstrainer thuis, die al jaren in een berging stond te verstoffen. Een afschuwelijk, geestdodend apparaat waar je na een uur volkomen genoeg van hebt. Naar de personal trainer kan ik ook niet meer. Gelukkig stuurt Thomas mij elke week nieuwe video’s met work-outs, die ik braaf doe. Als ik een nieuw martelwerktuig koop, zoals een fitnessbal of een wieltje voor buikspieroefeningen, maakt hij instructiefilmpjes.

Naarmate de quarantaine vordert, raak ik meer en meer van slag. Net als iedereen zit ik lange dagen thuis en terwijl de tijd langzaam voortkruipt, komt er niks uit mijn handen. Ik denk aan ziekte en dood, aan de teloorgang van alles wat het leven leuk maakt en aan mijn eigen onzekere toekomst als freelancer. Ik word bevangen door zelfhaat, omdat ik niet productief ben.

Sporten helpt mij om de leegte, de sleur en de destructieve gedachten te verdrijven. Een uur mijzelf pijnigen en nergens aan denken en ik voel me weer goed over mezelf. In onzekere tijden biedt sporten houvast. Een van de redenen waarom Erik Scherder samen met twee andere wetenschappers in een manifest oproept om juist in deze tijd te blijven bewegen: ‘Bij beweging worden neurotransmitters in je hersenen geactiveerd. Je maakt dopamine aan en dit zorgt voor een goed gevoel. Zo bestrijd je dus ook futloze gedachten.’

Met de voeding gaat het minder goed. Ik stop met het nauwkeurig afwegen van wat ik eet. Ik wil troost en gezelligheid. Ik eet taarten die mijn thuislerende dochter om de haverklap bakt, maak tripjes naar de keuken om te snaaien en trek net als veel andere Nederlanders aan het eind van de middag flessen wijn open. Inmiddels weeg ik 77,5 kilo en mijn buikomvang is gegroeid van 84,5 centimeter naar 89 centimeter.

De zelfhaat is inmiddels groot. Tijd voor psychische hulp. Hoogleraar Remco Havermans van de Universiteit Maastricht, gespecialiseerd in de psychologie van voeding, snapt mijn gedrag wel: ‘Een glas wijn of een zak chips is belonend en doorbreekt de sleur. Het kost inspanning om hieruit te komen, maar probeer ook in de quarantaine vaste gewoonten en eetregels te hanteren.’

Ik besluit naar hem te luisteren. Op 3 april gaat de knop om en begin ik als het ware opnieuw aan het sportdieet. Sindsdien houd ik weer nauwlettend bij wat ik eet.

Inmiddels weeg ik 75,7 kilo en is mijn buikomvang 84 centimeter. Ik heb (nog) geen sixpack, maar ben wel gespierder in buik en armen en ik voel mij fit. Alleen al dat vlees eten zit me dwars. Ik krijg steeds meer tips dat intensief sporten ook gaat zonder vlees, daarom ga ik hierna een maand strikt veganistisch eten. Kijken of ik net zo fit kan blijven.

Een jaartje diëten

Dit jaar stelt Teun van de Keuken – bij leven en welzijn – zijn lichaam beschikbaar aan de wetenschap. Hij volgt steeds een ander dieet: van keto tot veganistisch, en van een intensief sportdieet tot vasten, tot de oude en vertrouwde schijf van vijf. Wat is de zin en onzin van deze diëten, welke zijn vol te houden en welke zo zwaar dat je al na drie dagen wilt opgeven? En vooral: welke lessen kun je uit al die diëten trekken om voor altijd tot een gezonde levensstijl te komen?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden