De Jong vlindert met wonderbaarlijke schoonheid over het ijs van Thialf

In het jaar dat Atje Keulen-Deelstra voor het laatst Europees kampioen werd, werd Tonny de Jong geboren. Na 23 jaar bracht de frêle, maar ijzersterke Friezin de titel gisteren terug naar Nederland....

TYNKE LANDSMEER

Van onze verslaggeefster

Tynke Landsmeer

HEERENVEEN

'Ze rijdt zo gemakkelijk, net een vlindertje dat over het ijs vliegt, had Atje Keulen daags voor de Europese titelstrijd gezegd. En zaterdag vlak na de drie kilometer, toen de titel haar al niet meer kon ontgaan, vloog er een echte vlinder achter de nieuwe kampioene aan, tijdens het ererondje langs de tribunes.

Tonny de Jong genoot. Van het oorverdovende kabaal in de Thialfhal, die gisteren heel eventjes alleen maar van haar was. Van de felicitaties van de verslagen Gunda Niemann. Van het ritje in de arreslee met Ids Postma. Maar bovenal genoot ze van haar eigen prestaties.

Wanneer haar tegenstandsters met een van pijn vertrokken gezicht de laatste ronde ingaan, straalt De Jong. Het is alsof een onzichtbare wind haar dan nog even een ferme duw in de rug geeft. Alsof ze vleugels krijgt in de laatste bochten. De laatste tweehonderd meters van een rit van De Jong zijn steevast van een wonderlijke schoonheid.

De wanhopige pogingen van Gunda Niemann om haar achtste Europese titel veilig te stellen, waren veelzeggend. Hoewel ze zowel op de 500 als de 1500 meter na De Jong mocht starten, reed ze zich op alle vier de afstanden stuk op de scherpe tijden van haar tegenstandster.

Niemann weet de nederlaag aan een tegenvallende seizoensopening waarin ze worstelde met haar techniek en de opkomst van de klapschaats waar de Duitsers pas laat op zijn ingesprongen. Ze trainde er al wel op, maar verscheen in Heerenveen nog op de ouderwetse ijzers. Ze zei daarom niet bang te zijn dat er een definitief einde is gekomen aan haar gouden tijdperk.

'Tonny heeft dit weekeinde een geweldige prestatie geleverd en is dus verdiend kampioen', zei ze met een opgewekt gezicht. 'En ik vind mijn tweede plaats absoluut geen afgang.'

Toch is het zeer de vraag of de Duitse ooit weer het hoogste podium zal kunnen betreden. De afgelopen tien jaar heeft ze zo met haar krachten gesmeten, dat het er naar uit ziet dat de rek eruit is. De Jong verkeert daarentegen in de kracht van haar leven.

Op de korte afstanden heeft ze het afgelopen seizoen aan snelheid gewonnen door in de bochten harder aan te zetten. De lange afstanden, in het verleden al een specialiteit van de Langezwaagse, durft ze sneller te openen, zonder dat ze aan het einde stuk komt te zitten. Haar vloeiende techniek draagt daar voor een belangrijk deel aan bij.

De enorme sprong voorwaarts die de pas 22-jarige De Jong dit seizoen maakte, is de Duitse kampioene te machtig geworden. Waar de acht jaar oudere Niemann stil is blijven staan - haar totale puntenaantal was nagenoeg gelijk aan dat van vorig jaar - imponeerde De Jong door elk rondje bijna een seconde sneller te rijden ten opzichte van het vorige EK.

Zo won ze op de drie kilometer ruim acht seconden ten opzichte van vorig jaar en was ze op de vijf kilometer tien seconden sneller. Het verschil in de tijden van Niemann op de beide afstanden was slechts eentiende van een seconde. Het leverde De Jong drie ritoverwinningen op. Alleen de Oostenrijkse Hunyady was sneller op de 500 meter.

Na drie afstanden had De Jong een voordelige marge opgebouwd van ruim 15 seconden ten opzichte van Niemann. Dat de winst haar dus onmogelijk nog kon ontgaan wilde ze zaterdag echter niet horen. 'Het moet eerst nog maar gebeuren', zei ze voorzichtig. 'Ik kan altijd nog vallen.'

Een rustig afsluitend ritje op de vijf kilometer bleef niettemin uit. De Jong wilde aan de duizenden toeschouwers nogmaals bewijzen dat de nieuwe Europese kampioene op alle fronten de beste is.

Tien ronden lang bleef ze in het kielzog van haar tegenstandster rijden, zette in het voorlaatste rondje even aan en kachelde in de slotronde stoïcijns langs de titelverdedigster.

'Ik dacht in de laatste bocht: O God, blijf alsjeblieft staan. Vijftien seconden is wel veel, maar dat haal je met een val niet meer in. Dat vond ik een heel eng idee', zei De Jong. Een verklaring voor haar overmacht had de Friezin niet voorhanden. 'Ik doe gewoon mijn best en dat gaat dit jaar verschrikkelijk hard.'

De Jong kreeg op het podium gezelschap van een andere Nederlandse. Barbara de Loor, die in 1993 voor het laatst deelnam aan een Europees kampioenschap, werd verrassend derde. Op de vijf kilometer hield ze met een persoonlijk record de Duitse Pechstein op achterstand.

Na het Nederlands kampioenschap in Assen stond de deelname van De Loor nog ter discussie. Ze werd derde en zag haar plaats daarom bijna ingenomen worden door de nog niet geheel herstelde Annamarie Thomas.

En hoewel Ab Krook liet doorschemeren daar ook veel voor te voelen, gaven de keuzeheren toch de voorkeur aan De Loor vanwege haar goede prestaties bij de wereldbekerwedstrijden.

In Heerenveen toonde ze aan dat ze deze zomer werd besmet met het Sijtje-virus: afzien totdat je erbij neervalt.

Waar ze in het verleden nog wel eens afhaakte met pijn in de benen, kan ze nu het gevoel uitschakelen. Op de 1500 meter leverde haar dat bijna een ritzege op Niemann op.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden