stijlpastoor

De boord-vlinderdasconstellatie van Sywert van Lienden is óók een ernstige zaak

Sywert van Lienden, 2016 Beeld Hollandse Hoogte / Anneke Janssen
Sywert van Lienden, 2016Beeld Hollandse Hoogte / Anneke Janssen

De Fransen hadden een vooruitziende blik toen ze de naam bedachten voor de boord die Sywert van Lienden hier draagt, denkt Esquire-hoofdredacteur Arno Kantelberg.

Soms heeft een farizeeër een gezicht, en soms is dat een blotebillengezicht boven een vadermoordenaar. Sywert van Lienden – u had hem al herkend – steunde de helden in de zorg met een handel in mondkapjes zonder winstoogmerk, waarmee hij en twee vrindjes stiekem 20 miljoen euro opstreken. Dat is een ernstige zaak, wat u zegt, maar niet minder ernstig is de boord-vlinderdasconstellatie hierboven.

Van Lienden draagt een smokinghemd (te identificeren middels de blinde sluiting en het geplooide front) met de opstaande kraag die wij vadermoordenaar noemen. Zo’n kraag bezit twee naar voren gevouwen boordpunten, maar deze zitten bij Van Lienden verstopt omdat hij zijn das te strak heeft gegespt, die daardoor omhoog is geschoten. Omdat de vlinderdas richting adamsappel is verhuisd, hebben we wel zicht op de bovenste knoop van het smokinghemd, wat niet de bedoeling is. Daarmee valt eigenlijk het hele concept van de boord in het water.

Deze boordsoort kent zijn oorsprong in het Victoriaanse Engeland, waar hij de vrij functionele naam wing tip collar kreeg. De variant met ronde in plaats van scherpe boordpunten wordt butterfly collar genoemd. Die kunt u kennen omdat Agatha Christie deze ooit bedacht voor haar held Hercule Poirot.

Acteur David Suchet Stars in ‘Hercule Poirot’s Casebook’ Beeld Getty
Acteur David Suchet Stars in ‘Hercule Poirot’s Casebook’Beeld Getty

De vadermoordenaar is de formeelste boordsoort die we kennen. Oorspronkelijk was deze stiff white collar nog afneembaar, maar hij werd alras ingehaald door de gewone, liggende boord, de turndown collar. Die werd moderner geacht en sowieso, ja, minder stiff. In de jaren tachtig, waarin kraagjes sowieso opstaand werden gedragen, was de wing tip collar nog even populair onder artiesten en andere extravagante uitdossers. Tegenwoordig zie je de vadermoordenaar eigenlijk alleen nog maar als onderdeel van het rokkostuum dat hoort bij de dresscode white tie, dus met witte vlinderdas. Willem-Alexander droeg zo’n ensemble bij diens inhuldiging.

De Nederlandse naam voor wing tip klinkt intrigerend, maar in feite is het gewoon een vertaling uit het Duits (Vatermörder). In Franck’s Etymologisch woordenboek der Nederlandse Taal kwam ik nog wel de verklaring tegen van ‘een met zoo’n boord thuis komenden zoon, die zijn vader bij het omarmen er mee doodgestoken zou hebben’, maar dat lijkt me too good to be true. De Duitsers haalden hun naam, Vatermörder, overigens uit Frankrijk. Ze vertaalden echter abusievelijk de verkeerde term, namelijk parricide, wat inderdaad vadermoord betekent. Maar, de term die de Fransen hanteren is niet parricide, maar parasite (omdat de boordpunten etensresten zouden ‘meepikken’). Passend is die naam wel; alsof de Franse bedenkers van de naam al wisten dat meneer links zo’n boord ooit ging dragen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden